Erfenis verwerpen: gevolgen en procedure

Verwerpen is de meest definitieve van de drie keuzes. Wie verwerpt, doet afstand van de hele nalatenschap, en kan daar nooit meer op terugkomen.

Dat maakt het een keuze om zorgvuldig te maken, en om goed te doorzien wat er daarna met de erfenis gebeurt.

Wat verwerpen betekent

Als u afstand wilt doen van de nalatenschap, weigert u de erfenis aan te nemen. U verwerpt.

U bent dan geen erfgenaam meer. U ontvangt niets: geen geld, geen spullen, geen aandenken uit de nalatenschap. U bent ook voor niets aansprakelijk.

De wet behandelt u alsof u nooit erfgenaam bent geweest. Uw aandeel gaat naar degene die volgens de wet of het testament in uw plaats komt.

Wie er in uw plaats komt

Dit is het gevolg dat het vaakst wordt onderschat.

Verwerpt u, dan kunnen uw kinderen erfgenaam worden. Dat heet plaatsvervulling: uw afstammelingen nemen uw plaats in en erven samen uw deel.

Bij een negatieve nalatenschap schuift u het probleem dus door naar uw eigen kinderen. Wilt u dat niet, dan moeten zij ook verwerpen.

Voor een minderjarig kind heeft u daarvoor toestemming van de kantonrechter nodig. Verwerpt een minderjarige niet binnen drie maanden, dan heeft hij volgens de wet automatisch beneficiair aanvaard.

Heeft u geen kinderen, dan groeit uw deel aan bij de andere erfgenamen, of gaat het naar de volgende groep in het wettelijk erfrecht.

Zo verwerpt u

1. Vul het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) in van rechtspraak.nl en onderteken het.
2. Voeg een kopie van de akte van overlijden en van uw identiteitsbewijs toe.
3. Stuur alles naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene, of geef het af aan de balie.
4. Betaal het griffierecht van € 165. Verwerpen meerdere erfgenamen samen, dan betaalt u samen één keer.
5. Ontvang de akte nalatenschap binnen 3 weken na betaling.
6. De verwerping wordt ingeschreven in het boedelregister van de rechtbank. Dat register is openbaar.

Wilt u ook namens uw minderjarige kinderen verwerpen, dan vraagt u eerst een machtiging aan de kantonrechter en volgt daarna dezelfde stappen met het formulier voor minderjarigen.

Wat het kost

Situatie	Griffierecht 2026
Eén erfgenaam verwerpt	€ 165
Meerdere erfgenamen verwerpen samen	Samen € 165
Een deel verwerpt, een deel aanvaardt beneficiair	Twee aktes, twee keer € 165
Erfgenaam met toevoeging of inkomensverklaring	Geen griffierecht

Verwerpen kost dus geld, ook als u niets ontvangt. Bij een negatieve nalatenschap is dat vaak de goedkoopste uitweg die er is.

Heeft u een laag inkomen, vraag dan een inkomensverklaring aan bij de Raad voor Rechtsbijstand en stuur die mee. De akte is dan kosteloos.

Voordat u verwerpt

Verwerpen is definitief. Drie dingen controleert u vooraf.

Is de nalatenschap werkelijk negatief? Een groot huis met een hypotheek lijkt een schuld, maar kan overwaarde hebben. Laat de cijfers zien voordat u beslist.

Heeft u al iets meegenomen of betaald? Wie zich spullen heeft toegeëigend of schulden heeft betaald uit de nalatenschap, kan al zuiver hebben aanvaard. Dan is verwerpen mogelijk niet meer aan de orde.

Bent u legitimaris? Een kind dat verwerpt, verliest zijn recht op de legitieme portie, tenzij het bij de verklaring meteen aangeeft die wel te willen ontvangen.

Welke gevolgen verwerpen in uw situatie heeft, hangt af van uw kinderen en van de omvang van de nalatenschap. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Verwerpen bij een positieve nalatenschap

Verwerpen kan ook als de nalatenschap positief is, bijvoorbeeld omdat u het erfdeel liever naar uw kinderen laat gaan.

Let er dan op dat verwerpen geen schenking is. Uw kinderen erven rechtstreeks van de overledene, met hun eigen vrijstelling en tarief voor de erfbelasting. Voor kleinkinderen geldt een hoger tarief dan voor kinderen.

Laat een notaris of adviseur eerst doorrekenen wat de gevolgen zijn. Verwerpen om fiscale redenen kan gunstig uitpakken, maar het is onomkeerbaar.

Wat er vaak misgaat

Er wordt verworpen zonder dat de kinderen ook verwerpen, waardoor een negatieve nalatenschap bij de kleinkinderen terechtkomt.

Er wordt verworpen op basis van een schatting, terwijl de nalatenschap na onderzoek positief blijkt. Terugdraaien kan niet.

Een erfgenaam neemt eerst spullen mee en wil daarna verwerpen. Dat gedrag kan al als aanvaarding gelden.

Een onterfd kind verwerpt en vergeet te verklaren dat het zijn legitieme portie wil ontvangen.

De verklaring wordt per post gestuurd zonder kopie van de akte van overlijden of het identiteitsbewijs, en blijft liggen.

Wanneer u een notaris nodig heeft

De verklaring van verwerping kunt u zelf afleggen. Een notaris is daarvoor niet verplicht.

Een notaris is wel verstandig als u verwerpt om fiscale redenen, als er minderjarige kinderen zijn, of als de overledene in het buitenland woonde. Voor dat laatste gelden aparte regels.

Bent u legitimaris en wilt u verwerpen maar wel uw legitieme portie ontvangen, laat dan de verklaring door een notaris opstellen. Een verkeerde formulering kost u het hele recht.

Verwerpen als de overledene in het buitenland woonde

Woonde de overledene in het buitenland, dan gelden er aparte regels. Welk recht op de nalatenschap van toepassing is, hangt af van het land waar de overledene zijn gewone verblijfplaats had.

De Rechtspraak heeft daarvoor een aparte procedurebeschrijving. Soms moet de verklaring in Nederland worden afgelegd, soms in het andere land, soms in beide.

Vraag in die situatie eerst advies aan een notaris met ervaring in internationaal erfrecht, voordat u een verklaring aflegt. Een verwerping die in het verkeerde land of op de verkeerde manier is gedaan, heeft mogelijk geen werking.

Wat u wél nog mag doen

Verwerpen betekent niet dat u zich nergens mee mag bemoeien.

U mag de uitvaart regelen. U mag de andere erfgenamen helpen met de administratie. U mag, als de erfgenamen dat willen, met een volmacht namens hen handelingen verrichten.

Wat u niet mag: iets uit de nalatenschap ontvangen of houden. Ook geen aandenken, ook geen vergoeding voor uw werk uit de nalatenschap.

Wilt u wel meehelpen, spreek dan met de erfgenamen af wat u doet en leg dat vast. Zo blijft duidelijk dat u handelt namens hen, niet als erfgenaam.

Veelgestelde vragen

Kan ik een verwerping terugdraaien?

Nee. Een verklaring van verwerping kan niet worden teruggedraaid.

Erven mijn kinderen als ik verwerp?

Ja, zij kunnen in uw plaats erfgenaam worden. Wilt u dat niet, dan moeten zij ook verwerpen. Namens een minderjarig kind heeft u daarvoor een machtiging van de kantonrechter nodig.

Wat kost verwerpen?

€ 165 griffierecht in 2026 voor de akte nalatenschap. Verwerpen meerdere erfgenamen samen, dan betaalt u samen één keer. Met een toevoeging of inkomensverklaring is het kosteloos.

Mag ik een aandenken houden als ik verwerp?

Nee. Wie verwerpt, ontvangt niets uit de nalatenschap. Spullen meenemen en houden kan bovendien als zuivere aanvaarding gelden, waardoor verwerpen niet meer mogelijk is.

Moet ik de andere erfgenamen informeren?

Dat is niet verplicht, maar wel verstandig. Uw verwerping verandert hun aandeel en soms de hele verdeling. Bovendien kunnen erfgenamen die dezelfde keuze maken de verklaring samen indienen, en dat scheelt griffierecht.