Erfbelasting 2026: tarieven, vrijstellingen en aangifte

Erfbelasting is de belasting die u betaalt over wat u erft. Niet de nalatenschap als geheel wordt belast, maar wat ú persoonlijk krijgt. Twee dingen bepalen het bedrag: uw relatie tot de overledene en de hoogte van uw erfdeel.

Die twee komen terug in elke berekening. De relatie bepaalt uw vrijstelling en uw tariefgroep. Het erfdeel bepaalt in welke schijf u valt. Al het overige — het testament, de verdeling, de vraag wie de woning krijgt — verandert alleen de hoogte van uw erfdeel. De rekenregel zelf blijft gelijk.

Wat u vrijgesteld krijgt

De vrijstelling is het bedrag dat u belastingvrij mag erven. Blijft uw erfdeel daaronder, dan betaalt u niets en hoeft er in veel gevallen ook niets betaald te worden na de aangifte.

Relatie tot de overledene	Vrijstelling 2026
Echtgenoot, geregistreerd partner of samenwonend partner	€ 828.035
Kind, pleegkind of stiefkind	€ 26.230
Kleinkind	€ 26.230
Achterkleinkind	€ 2.769
Kind met een beperking, onder voorwaarden	€ 78.671
Ouder (samen met de andere ouder, als beiden erven)	€ 62.110
Broer, zus, neef, nicht, vriend of kennis	€ 2.769

Het verschil tussen de eerste en de laatste regel is groot. Een partner erft in de meeste gevallen belastingvrij; een broer of een goede vriend betaalt al vanaf het eerste duizendje boven € 2.769. Zie Vrijstellingen erfbelasting 2026 per relatie voor de voorwaarden per groep.

Wat u betaalt boven de vrijstelling

Over het deel boven uw vrijstelling gelden twee schijven. De grens ligt in 2026 op € 158.669.

Waarde boven de vrijstelling	Partner en kinderen	Kleinkinderen en verdere afstammelingen	Overige erfgenamen
Tot € 158.669	10%	18%	30%
Vanaf € 158.669	20%	36%	40%

Let op de middelste kolom. Kleinkinderen hebben dezelfde vrijstelling als kinderen, maar een tarief dat bijna twee keer zo hoog ligt. Dat is geen fout in de tabel; het is een bewuste keuze van de wetgever om overslaan van een generatie niet gratis te maken.

De termijn is in 2026 veranderd

Tot en met een overlijden in 2025 moest de aangifte binnen acht maanden na de overlijdensdatum binnen zijn. Voor een overlijden in 2026 of later is die termijn verlengd naar twintig maanden.

Dat is ruim, maar het betekent niet dat u kunt wachten. De aangifte vraagt om een compleet beeld van de nalatenschap op de dag van overlijden. Daar horen bij: de banksaldi, de WOZ-waarde van de woning, beleggingen, schulden en uitvaartkosten. Dat verzamelt u niet in een middag. De gegevens worden er ook niet beter op naarmate de tijd verstrijkt.

Belastingrente loopt mee met die termijn. Bij een overlijden in 2026 of later rekent de Belastingdienst rente vanaf twintig maanden na het overlijden. Bij een overlijden in 2025 of eerder was dat vanaf acht maanden. Is uw aangifte volledig en correct binnen de termijn, dan betaalt u geen belastingrente.

Zo pakt u het aan

1. Stel vast wie de erfgenamen zijn en welk deel ieder krijgt. Dat volgt uit het testament, of — als er geen testament is — uit de wet. Zonder die verdeling kunt u geen enkele berekening maken.
2. Maak een overzicht van de nalatenschap op de overlijdensdatum: bezittingen aan de ene kant, schulden aan de andere. De peildatum is de dag van overlijden, niet de dag waarop u de gegevens opvraagt.
3. Bepaal per erfgenaam het erfdeel en trek daar de vrijstelling van af. Wat overblijft is het belaste deel.
4. Pas het tarief van de juiste groep toe, met het hogere percentage over het deel boven € 158.669.
5. Doe de aangifte binnen de termijn en bewaar waarop u zich hebt gebaseerd. Bij vragen van de Belastingdienst scheelt dat maanden.

Welke van deze stappen het meeste werk is, verschilt sterk. Bij de ene nalatenschap zit alles in een woning, bij de andere in vier rekeningen en een verzekering. Doe de Regelcheck om te zien welke termijnen en organisaties in uw geval spelen. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wat telt mee in de nalatenschap

De erfbelasting gaat over het saldo: alles wat de overledene bezat, verminderd met alles wat hij of zij nog moest betalen. Beide kanten worden gewaardeerd op de dag van overlijden.

Aan de bezittingenkant staan de banksaldi, de spaarrekeningen en de beleggingen. Daar komen de woning tegen de WOZ-waarde bij, een tweede woning of een stuk grond, en de auto. Ook uitkeringen die door het overlijden tot stand komen, tellen mee. Inboedel telt alleen mee voor zover die werkelijk waarde heeft. Een volle woonkamer is fiscaal vrijwel altijd een klein bedrag.

Aan de schuldenkant staan de hypotheek, een persoonlijke lening en openstaande rekeningen. Ook de belasting die over het overlijdensjaar nog betaald moet worden, hoort erbij. Uitvaartkosten tellen mee voor zover een verzekering ze niet dekt. Zie Welke schulden mag u aftrekken van de nalatenschap? en Uitvaartkosten aftrekken van de erfbelasting.

Hoort er een onderneming bij de nalatenschap, dan geldt een aparte vrijstelling met eigen voorwaarden. Zie Bedrijfsopvolgingsregeling en erfbelasting.

Wat niet meetelt, is even belangrijk. Spullen met emotionele waarde zonder verkoopwaarde blijven buiten de berekening. Bezittingen die al voor het overlijden van iemand anders waren, horen niet in de nalatenschap.

Geen belasting, wel aangifte

Onder de vrijstelling blijven betekent niet dat u niets hoeft te doen. Krijgt u een aangiftebrief van de Belastingdienst, dan moet die worden ingevuld en teruggestuurd, ook als er nul te betalen valt. De brief is de uitnodiging; de vrijstelling bepaalt alleen de uitkomst.

Andersom geldt het ook. Geen brief ontvangen is geen ontheffing: valt er erfbelasting te betalen en blijft de uitnodiging uit, dan moet u zich zelf melden. Zie Wie moet de aangifte erfbelasting doen?.

Erfbelasting is niet de enige belasting

Na een overlijden lopen er twee aangiftes naast elkaar. Die worden vaak door elkaar gehaald.

De erfbelasting gaat over wat de erfgenamen krijgen. De inkomstenbelasting gaat over het inkomen van de overledene tot en met de dag van overlijden. Dat is de aangifte met het F-formulier, en die levert vaak juist geld op. Zie Aangifte inkomstenbelasting van een overledene.

Daarnaast verandert er iets in box 3. Het vermogen van de overledene gaat over naar de erfgenamen, met gevolgen voor hun eigen aangifte over het overlijdensjaar en de jaren daarna.

Wat er vaak misgaat

Erfgenamen rekenen met de hele nalatenschap in plaats van met hun eigen erfdeel. De vrijstelling geldt per persoon en per relatie, en de tarieven ook. Vier kinderen die samen € 200.000 erven, rekenen vier keer met € 50.000 — niet één keer met € 200.000.

De woning wordt op de verkeerde waarde gezet. Voor de erfbelasting telt de WOZ-waarde, niet de vraagprijs of de taxatie van de makelaar. U mag kiezen tussen de WOZ-waarde van het jaar van overlijden en die van het jaar daarna, als die al bekend is. De laagste van de twee mag u gebruiken.

Schulden en uitvaartkosten worden vergeten. Die verlagen de nalatenschap en daarmee de belasting, maar alleen als ze in de aangifte staan.

Veelgestelde vragen

Moet ik erfbelasting betalen als ik niets erf?

Nee. U betaalt alleen over wat u zelf verkrijgt. Wie de erfenis verwerpt of geen erfgenaam is, betaalt niets — maar verwerpen is een zware beslissing met eigen gevolgen.

Betaalt de langstlevende partner erfbelasting?

Meestal niet, door de vrijstelling van € 828.035. Krijgt u een nabestaandenpensioen of een lijfrente, dan wordt die vrijstelling verlaagd. Er gaat de helft van de waarde van uw toekomstige uitkeringen af. Hoe hoog dat pensioen ook is, u houdt altijd een minimumvrijstelling. In 2026 is die € 213.915.

Moet ik betalen voordat het geld vrijkomt?

Dat komt vaak voor, bijvoorbeeld als het vermogen in een woning zit die nog niet verkocht is. De Belastingdienst kent mogelijkheden voor uitstel van betaling en een betalingsregeling; u moet die zelf aanvragen.

Geldt dit ook voor een erfenis uit het buitenland?

Niet zonder meer. Woonde de overledene in het buitenland of ligt het vermogen daar, dan spelen verdragen en buitenlandse heffingen mee. Reken dan niet zelf, maar laat het narekenen.

Wat als de aangifte te laat is?

De Belastingdienst kan een verzuimboete opleggen en belastingrente berekenen. Was het opzet, dan kan daar een vergrijpboete bij komen. De Belastingdienst publiceert de hoogte van die boetes niet vooraf; die hangt af van de situatie.