Inboedel taxeren na een overlijden

Een huis vol spullen ziet er waardevol uit. Op papier is het dat meestal niet.

Dat verschil tussen gevoelswaarde en verkoopwaarde is waar het bij het taxeren van een inboedel om draait. Daar gaan ook de meeste onnodige uren in zitten.

De grens die u tijd bespaart

De Rechtspraak is er duidelijk over: het is niet nodig om de hele inboedel te beschrijven, omdat inboedel meestal geen verkoopwaarde heeft.

Alleen de echt waardevolle zaken horen op de lijst. Als richtlijn geldt: zaken die u voor meer dan € 200 kunt verkopen.

Alles daaronder mag als één post “inboedel” worden opgenomen. Dat scheelt u dagen werk en het scheelt uw familie een discussie over de waarde van een servies dat niemand koopt.

Die grens gaat over geld, niet over betekenis. Een horloge van € 40 kan emotioneel het belangrijkste voorwerp in huis zijn en hoort toch niet apart op de boedelbeschrijving.

Wat de wet onder inboedel verstaat

De wet geeft een eigen omschrijving, en die is nuttiger dan hij lijkt.

Inboedel is het geheel van roerende zaken die dienen tot huisraad en tot stoffering en meubilering van een woning. Boekerijen en verzamelingen van voorwerpen van kunst, wetenschap of geschiedkundige aard vallen daar uitdrukkelijk buiten.

Een verzameling is dus juridisch geen inboedel. Een postzegelverzameling, een muntenverzameling of een bibliotheek beschrijft u apart.

Dat onderscheid komt terug in verzekeringspolissen en in testamenten. Staat er in een testament dat iemand “de inboedel” krijgt, dan valt de kunstcollectie daar niet vanzelf onder.

Wat wél apart op de lijst komt

Vier categorieën verdienen aandacht, ook als ze tussen gewone spullen staan.

Elektronica en witgoed van recente datum. Een nog geen jaar oude wasmachine of televisie haalt de grens makkelijk.

Gereedschap en hobbymateriaal. Een complete werkplaats of een naaimachine van een goed merk vertegenwoordigt reële waarde.

Meubels van bekende ontwerpers. Zeldzaam, maar het komt voor, en het verschil met gewone meubels is groot.

Muziekinstrumenten. Een piano, een vleugel of een strijkinstrument hoort altijd apart op de lijst.

Twijfelt u, zoek dan op wat vergelijkbare stukken tweedehands opbrengen. Dat is de marktwaarde waar de Belastingdienst naar kijkt.

Zo pakt u het aan

1. Loop de woning kamer voor kamer door en maak foto’s, ook van de kastinhoud. Dat kost een uur en is later uw bewijs.
2. Zet de vier categorieën hierboven apart. Alles wat daaronder valt, krijgt een eigen regel.
3. Zoek per apart stuk de marktwaarde op. Vergelijk met twee actuele advertenties van hetzelfde type en dezelfde staat.
4. Vat de rest samen als één post. Eén regel “inboedel” met een totaalbedrag volstaat.
5. Schakel een taxateur in bij twijfel over een duur stuk. De taxatiekosten zijn een schuld van de nalatenschap.
6. Bewaar de foto’s en de vergelijkingen bij de boedelbeschrijving.

Waarom foto’s belangrijk zijn

Het klinkt overdreven om een kast met huisraad te fotograferen. Toch is het het eerste wat de Rechtspraak adviseert als er wordt ontruimd.

Bij een beneficiair aanvaarde nalatenschap moet u kunnen aantonen dat de afgevoerde inboedel waardeloos was. Dat kan met foto’s, met een verklaring van een boedelopruimer of van een taxateur, of van iemand van het verpleeghuis.

Zonder dat bewijs kan een schuldeiser stellen dat er waarde is verdwenen die aan hem toekwam.

Maak de foto’s vóórdat er spullen worden meegenomen of afgevoerd. Achteraf lukt dat niet meer.

Wat er in uw situatie apart moet worden gewaardeerd, hangt af van wat er in huis staat. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wanneer u een taxateur inschakelt

Een taxateur kost geld en is lang niet altijd nodig. Bij drie situaties is hij het wel waard.

Bij een stuk waarvan niemand de waarde kent, zoals een schilderij of een antiek meubel met een onduidelijke herkomst.

Bij onenigheid tussen erfgenamen over de waarde van iets wat één van hen wil overnemen. Een onafhankelijk rapport haalt de emotie uit het gesprek.

Bij een beneficiair aanvaarde nalatenschap waarin waardevolle zaken zitten, omdat u tegenover schuldeisers moet kunnen onderbouwen waarvoor u iets heeft verkocht.

De taxatiekosten zijn volgens de Rechtspraak een schuld van de nalatenschap. U betaalt ze dus uit de erfenis, niet uit eigen zak.

Vraag vooraf een offerte en vraag wat er precies wordt getaxeerd. Een taxatie van een hele woninginhoud is iets anders dan een taxatie van drie voorwerpen.

Marktwaarde is geen nieuwprijs

De Belastingdienst gaat uit van de marktwaarde: de hoogste prijs die u op het moment van overlijden voor het voorwerp zou kunnen krijgen.

Dat is niet de aanschafprijs, en het is ook niet de vervangingswaarde die uw inboedelverzekering hanteert.

Een bank die nieuw € 2.400 kostte, brengt tweedehands misschien € 150 op. Dat lagere bedrag is de waarde die telt.

Voorwerp	Nieuwprijs	Marktwaarde
Eettafel met stoelen	€ 1.800	€ 200
Wasmachine, 1 jaar oud	€ 650	€ 300
Piano, goed onderhouden	€ 7.500	€ 1.200
Gereedschapskast, compleet	€ 900	€ 350

Deze bedragen zijn een illustratie van het verschil, geen richtprijs. Wat iets werkelijk opbrengt, hangt af van merk, staat en vraag op dat moment.

Wat er vaak misgaat

De hele inboedel wordt tot op de theelepel beschreven, terwijl één regel had volstaan.

De nieuwprijs of de verzekerde waarde wordt gebruikt in plaats van de marktwaarde.

Spullen worden meegenomen voordat er foto’s zijn gemaakt, waardoor niemand meer kan aantonen wat er stond.

Een verzameling wordt onder “inboedel” geschoven, terwijl die er juridisch buiten valt en apart hoort te worden gewaardeerd.

Een duur stuk wordt weggegeven omdat niemand het herkende. Dat gebeurt vaker met sieraden, instrumenten en oude boeken dan met meubels.

De volgorde bij leeghalen

Taxeren en ontruimen lopen in de praktijk door elkaar, en dat gaat vaak mis.

Leg eerst vast wat er is, met foto’s en een lijst. Daarna pas beslist u wat er weg kan.

Zet waardevolle zaken op een veilige plek. De Rechtspraak schrijft dat waardevolle bezittingen bewaard moeten worden en dat de rest mag worden afgevoerd of aan erfgenamen meegegeven.

Neem de administratie mee naar huis. Die heeft u nodig voor de vereffening en voor de aangifte erfbelasting.

Spreek af dat niemand iets meeneemt voordat de lijst rond is. Dat is niet wantrouwen, maar de enige manier om achteraf nog te kunnen verantwoorden wat er is gebeurd.

Wat u met de rest doet

Als de waardevolle stukken apart staan, blijft er een woning vol gewone spullen over. Daar zijn vier routes voor, en ze sluiten elkaar niet uit.

Meegeven aan erfgenamen. Wat iemand wil hebben, gaat mee. Noteer wie wat meeneemt, ook als het om spullen zonder waarde gaat.

Verkopen. Voor meubels en apparatuur die nog bruikbaar zijn, is een opkoper of een online advertentie de snelste weg. Leg vast wat er is verkocht en voor hoeveel.

Doneren. Kringloopwinkels halen vaak gratis op, en sommige doen dat voor een hele woninginhoud.

Laten afvoeren. Een boedelopruimer ontruimt de woning en levert hem bezemschoon op. Die kosten zijn een schuld van de nalatenschap.

Vraag bij een opkoper of opruimer altijd om een schriftelijke offerte en om een overzicht achteraf. Bij een beneficiair aanvaarde nalatenschap moet u kunnen laten zien dat er geen waarde is weggegeven.

Veelgestelde vragen

Moet ik de hele inboedel laten taxeren?

Nee. Alleen zaken die meer dan € 200 opbrengen horen apart op de lijst. De rest mag als één post worden opgenomen, zonder taxatie.

Welke waarde gebruik ik voor de erfbelasting?

De marktwaarde op het moment van overlijden: de hoogste prijs die u er op dat moment voor zou kunnen krijgen. Niet de nieuwprijs en niet de verzekerde waarde.

Wie betaalt de taxateur?

De taxatiekosten zijn een schuld van de nalatenschap en worden dus uit de erfenis betaald. Bewaar de nota, want die verlaagt ook de grondslag voor de erfbelasting.

Hoe bewijs ik dat afgevoerde spullen waardeloos waren?

Met foto’s, en eventueel met een verklaring van een taxateur, een betrouwbare boedelopruimer of iemand van de zorginstelling. Maak dat bewijs vóór de ontruiming, niet erna.