Beneficiair aanvaarden: hoe werkt het en wat kost het?

Beneficiair aanvaarden is de keuze voor wie erfgenaam wil zijn zonder het risico van de schulden. Het heet in de wet “aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving”, en die naam zegt precies wat het kost: een boedelbeschrijving en de regels die daarbij horen.

Wat het inhoudt

Bij beneficiaire aanvaarding wordt u wel erfgenaam, maar kunt u in beginsel geen negatieve nalatenschap erven.

De schuldeisers worden eerst betaald uit de nalatenschap. Wat er overblijft, áls er iets overblijft, wordt verdeeld onder de erfgenamen.

Blijkt de nalatenschap negatief, dan hoeft u het tekort niet uit eigen zak te betalen. Dat is de bescherming.

De voorwaarde is dat u de nalatenschap afwikkelt volgens bepaalde wettelijke regels: de vereffening. Doet u dat niet, dan loopt u het risico dat u die schulden toch nog zelf moet betalen.

Zo legt u de verklaring af

1. Vul het formulier Verklaring nalatenschap (meerderjarigen) in. Het staat op rechtspraak.nl. Digitaal invullen en uitprinten, of met de hand met een zwarte of blauwe pen. Onderteken het.
2. Voeg de bijlagen toe: een kopie van de akte van overlijden en een kopie van een geldig identiteitsbewijs.
3. Stuur alles naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene, of geef het af bij de informatiebalie.
4. Betaal het griffierecht. U krijgt per post een factuur; bij sommige rechtbanken kunt u aan de balie betalen.
5. Ontvang de akte nalatenschap. Binnen 3 weken na betaling, of direct mee naar huis als u aan de balie heeft betaald.
6. De rechtbank schrijft de aanvaarding in het boedelregister. Dat register is openbaar.

Meerdere erfgenamen kunnen de verklaring samen indienen. Zij betalen dan samen één keer griffierecht.

Wat het kost

Post	Bedrag
Griffierecht akte nalatenschap, 2026	€ 165
Gezamenlijke verklaring van meerdere erfgenamen	Eén keer € 165
Erfgenamen met verschillende keuzes	Twee aktes, twee keer € 165
Bij een toevoeging of inkomensverklaring	Geen griffierecht
Notaris die de verklaring regelt	Volgens offerte

Een notaris is niet verplicht. Regelt uw notaris de verklaring toch, dan ontvangt de notaris de akte nalatenschap.

Wie een toevoeging heeft of een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand, stuurt die meteen mee. De akte is dan kosteloos.

Wat er daarna van u wordt verwacht

Beneficiair aanvaarden is geen eindpunt. Het is het begin van de vereffening.

U maakt een boedelbeschrijving van alle bezittingen en schulden, en legt die ter inzage bij de boedelnotaris of bij het boedelregister van de rechtbank.

U schrijft de schuldeisers aan en vraagt om een opgave van hun vordering. De Belastingdienst kan u een overzicht van belastingschulden sturen.

Is de nalatenschap negatief, dan meldt u dat zo snel mogelijk bij de kantonrechter. Die houdt toezicht en kan aanwijzingen geven.

U verkoopt alleen wat nodig is om de schulden te betalen, betaalt de schuldeisers in de juiste volgorde, en verdeelt pas daarna wat overblijft.

Welke stappen in uw situatie nodig zijn, hangt af van de omvang van de nalatenschap. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wanneer het automatisch gebeurt

In twee situaties hoeft u niets te doen om beneficiair te aanvaarden.

Een minderjarige die niet binnen drie maanden heeft verworpen, heeft volgens de wet automatisch beneficiair aanvaard. Er is geen toestemming van de kantonrechter nodig en geen formulier.

Een erfgenaam die weet dat een andere erfgenaam al beneficiair heeft aanvaard, moet binnen drie maanden kiezen. Doet hij dat niet, dan heeft ook hij beneficiair aanvaard.

Let op: zonder formulier volgt er geen inschrijving in het boedelregister. Wilt u die inschrijving wel, dan legt u alsnog een verklaring af.

Als de erfenis toch positief blijkt

Beneficiair aanvaarden kost u niets als de nalatenschap positief is. U erft gewoon wat er na de schulden overblijft.

Het verschil met zuiver aanvaarden zit in het werk: u moet de vereffeningsregels volgen, ook als er ruim genoeg is. Bij een eenvoudige nalatenschap valt dat mee.

Is er genoeg om alle schulden helemaal te voldoen, dan betaalt u ze en is de vereffening klaar. Er is geen officiële bevestiging nodig en u hoeft niets te melden.

Het overblijvende deel mogen de erfgenamen daarna onderling verdelen.

Wat er vaak misgaat

De verklaring wordt afgelegd, maar de boedelbeschrijving wordt nooit neergelegd. De bescherming staat dan op losse schroeven.

Er wordt vóór de verklaring al iets meegenomen of verkocht, wat als zuivere aanvaarding kan gelden. Dan is beneficiair aanvaarden niet meer mogelijk.

Schuldeisers worden betaald op volgorde van binnenkomst in plaats van naar rangorde.

De negatieve nalatenschap wordt niet gemeld bij de kantonrechter.

Erfgenamen dienen apart in, terwijl een gezamenlijke verklaring maar één keer griffierecht kost.

Wanneer u een notaris nodig heeft

De verklaring zelf kunt u zonder notaris afleggen.

De Rechtspraak raadt wel een notaris of andere juridisch adviseur aan als de overledene een onderneming had, als er veel waardevolle bezittingen zijn, als een erfgenaam minderjarig is of onder bewind staat, als er een kind is onterfd of als er onenigheid is.

Ook notaris.nl schrijft dat het verstandig is u te laten adviseren als er meer schulden dan bezittingen zijn en u beneficiair heeft aanvaard. De regels zijn streng, en wie ze overtreedt betaalt alsnog uit eigen zak.

De boedelbeschrijving die erbij hoort

“Aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving” is de wettelijke naam, en die naam is letterlijk bedoeld.

Een vereffenaar moet met bekwame spoed een boedelbeschrijving opmaken, met de schulden erin als voorlopige staat. Die lijst legt hij ter inzage bij de boedelnotaris, of bij de griffie van de rechtbank als er geen boedelnotaris is.

De Rechtspraak stelt daarvoor een model beschikbaar: het formulier boedelbeschrijving erfrecht, als bijlage bij de Richtlijnen vereffening nalatenschappen.

Het hoeft niet tot in detail. Alleen zaken die u voor meer dan € 200 kunt verkopen, horen apart op de lijst. De gewone inboedel mag als één post.

De kantonrechter kan de erfgenamen ontheffen van de plicht om de lijst ter inzage te leggen. Dat verzoek moet u zelf doen; het gebeurt niet vanzelf.

Bewaar zelf een ondertekend exemplaar. De rechtbank verstrekt geen gewaarmerkte afschriften van boedelbeschrijvingen.

Veelgestelde vragen

Wat kost beneficiair aanvaarden?

In 2026 € 165 griffierecht voor de akte nalatenschap. Meerdere erfgenamen met dezelfde keuze betalen samen één keer. Met een toevoeging of inkomensverklaring is de akte kosteloos.

Hoelang duurt het?

De akte nalatenschap ontvangt u binnen 3 weken nadat u de factuur heeft betaald. Betaalt u aan de balie, dan krijgt u de akte meestal direct mee.

Ben ik dan nergens meer aansprakelijk voor?

Niet met uw eigen vermogen, zolang u de vereffeningsregels volgt. Overtreedt u die regels, dan kunt u alsnog aansprakelijk worden.

Kan ik beneficiair aanvaarden als ik al spullen heb meegenomen?

Dat is de vraag die u aan een notaris moet stellen. Spullen meenemen en houden kan als zuivere aanvaarding gelden, en dan is beneficiair aanvaarden in beginsel niet meer mogelijk.

Moet ik de kantonrechter informeren?

Alleen als de nalatenschap negatief blijkt. Dan meldt u dat zo snel mogelijk bij de kantonrechter van de rechtbank in het gebied waar de overledene woonde. Is er genoeg voor alle schulden, dan hoeft u niets te melden en is de vereffening klaar zodra alles is betaald.