Wat kost een executeur?

Een executeur is iemand die in het testament is aangewezen om de nalatenschap te beheren en de schulden te betalen. Vaak is dat een kind of een partner, soms een notaris of een bureau. Wat die persoon kost, staat grotendeels in de wet, en dat is bij de meeste kostenposten van een erfenis niet zo.

Wat de wet bepaalt

Artikel 144 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek is kort. Tenzij bij uiterste wil anders is geregeld, komt de executeur een loon toe. Dat loon is één procent van de waarde van het vermogen van de erflater op zijn sterfdag.

Drie dingen vallen daarin op.

Het is één procent van het vermogen. De wet zegt niet of daarmee de bezittingen of het saldo na schulden is bedoeld. In de praktijk wordt meestal van de waarde van de bezittingen uitgegaan. Verschillen erfgenamen en executeur daarover van mening, dan is een schriftelijke afspraak of een verzoek aan de kantonrechter de weg.

Het is de waarde op de sterfdag. Stijgt of daalt de woning daarna, dan verandert het loon niet.

En het geldt alleen als het testament niets anders bepaalt. De erflater kan een hoger loon, een lager loon of geen loon vaststellen.

Zijn er twee of meer executeurs, dan komt die ene procent hun samen toe. Zij verdelen het onderling; het bedrag wordt niet per executeur gerekend.

Situatie	Loon
Testament zwijgt over het loon	1 procent van het vermogen op de sterfdag
Testament noemt een bedrag of percentage	Dat bedrag of percentage
Testament sluit loon uit	Geen loon, wel vergoeding van kosten
Testament noemt een uurtarief of “gebruikelijk tarief”	Het tarief dat de executeur hanteert; vraag het vooraf

Rekenvoorbeeld

Een moeder overlijdt met een woning van € 300.000, € 50.000 spaargeld en een inboedel van € 5.000. Er is een hypotheek van € 100.000. Haar oudste dochter is executeur; het testament zegt niets over loon.

Post	Bedrag
Vermogen op de sterfdag	€ 355.000
Loon executeur, 1 procent	€ 3.550
Schulden, waaronder de hypotheek	€ 100.000
Nalatenschap na schulden en loon	€ 251.450

Wordt het loon over de bezittingen berekend, dan is het € 3.550. Over het saldo na de hypotheek zou het € 2.550 zijn. Spreek vooraf af welke uitleg u volgt; dat voorkomt een discussie van € 1.000 achteraf.

Is de dochter tegelijk erfgenaam, dan krijgt zij het loon bovenop haar erfdeel. Zij mag er ook van afzien; dat gebeurt in families vaak.

Loon en kosten zijn twee dingen

Naast het loon heeft de executeur recht op vergoeding van de kosten die hij voor de nalatenschap maakt: porto, reiskosten, een taxatie, de notaris. Die kosten zijn schulden van de nalatenschap, ook als het testament geen loon toekent.

Houd loon en kosten daarom apart in de administratie. De executeur legt aan het einde rekening en verantwoording af, en daarin staan beide.

Een executeur die zelf kosten voorschiet, declareert die met bonnen. Een executeur die het loon opneemt zonder dat de erfgenamen het weten, krijgt daar bij de rekening en verantwoording vragen over.

Professionele executeur

Is een notaris, een accountant of een gespecialiseerd bureau als executeur benoemd, dan is één procent vaak niet wat er wordt gerekend. Zulke executeurs werken meestal tegen een uurtarief of een vast bedrag. Het testament of een afspraak met de erfgenamen moet dat dan mogelijk maken.

Vraag daarom bij aanvang naar de grondslag: één procent, uren of vast bedrag. Vraag naar het uurtarief en naar een schatting van het aantal uren. En vraag of de executeur ook als boedelnotaris of adviseur optreedt, want dat zijn aparte rollen met aparte beloning.

Een professionele executeur is duurder dan een familielid, en soms goedkoper dan ruzie. Bij een familie die elkaar niet vertrouwt, kan een neutrale executeur de goedkoopste keuze zijn.

Wanneer het loon niet redelijk is

Het loon van de wet is een vast percentage, en dat pakt soms scheef uit. Bij een klein vermogen is één procent te weinig voor het werk. Bij een groot vermogen dat uit één woning bestaat, kan het veel zijn voor weinig werk.

De wet biedt daarvoor een uitweg. Op grond van onvoorziene omstandigheden kan de kantonrechter het loon anders regelen dan het testament of de wet aangeeft. Dat kan op verzoek van de executeur of van een belanghebbende, en de rechter kan het ook uit zichzelf doen.

In de praktijk komen executeur en erfgenamen er meestal onderling uit. Leg zo’n afspraak wel schriftelijk vast, met handtekening van alle erfgenamen.

Wat een executeur in uw situatie kost en of u er een nodig heeft, hangt af van het testament. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als er geen executeur is

Zonder testament of zonder benoeming is er geen executeur en geen loon. De erfgenamen wikkelen samen af, of wijzen met een boedelvolmacht een van hen aan.

Wie op grond van zo’n volmacht het werk doet, heeft geen wettelijk recht op loon. Wilt u dat wel, spreek het dan af en zet het op papier voordat het werk begint.

Bij een beneficiair aanvaarde nalatenschap zijn de erfgenamen samen vereffenaar. Ook daar is geen loon, tenzij de rechter een vereffenaar benoemt en diens loon vaststelt.

Belasting over het loon

Het executeursloon is voor de executeur inkomen. Een familielid geeft het op als resultaat uit overige werkzaamheden in de inkomstenbelasting. Een professionele executeur rekent btw en verwerkt het in zijn omzet.

Voor de nalatenschap is het loon een schuld, en daarmee aftrekbaar voor de erfbelasting. Ziet een erfgenaam-executeur van het loon af, dan is er geen inkomen en geen aftrek.

Wat er vaak misgaat

Executeur en erfgenamen gaan uit van een verschillende grondslag, bezittingen of saldo, en ontdekken dat pas bij de rekening en verantwoording.

Het testament bepaalt een loon, maar niemand leest die bepaling, en de executeur neemt één procent.

Een professionele executeur rekent uren zonder dat de erfgenamen vooraf een schatting hebben gekregen.

Kosten en loon lopen door elkaar in de administratie, en de rekening en verantwoording klopt niet.

Een erfgenaam-executeur neemt het loon op zonder het te melden, en de verhouding met broers en zussen is beschadigd voor jaren.

Veelgestelde vragen

Hoeveel loon krijgt een executeur volgens de wet?

Eén procent van de waarde van het vermogen van de overledene op de sterfdag, tenzij het testament anders bepaalt. Bij een vermogen van € 355.000 is dat € 3.550.

Wordt het loon berekend over de erfenis na schulden?

De wet spreekt van het vermogen op de sterfdag en zegt niet of schulden worden afgetrokken. In de praktijk wordt meestal van de bezittingen uitgegaan. Leg de grondslag vooraf schriftelijk vast.

Mag een executeur van het loon afzien?

Ja. Een familielid dat ook erfgenaam is, doet dat vaak. Leg het schriftelijk vast, zodat er later geen discussie over is.

Wat rekent een notaris als executeur?

Meestal een uurtarief of een vast bedrag, geen één procent. Vraag bij aanvang naar de grondslag, het uurtarief en een schatting van de uren.