Een uitvaart zelf regelen: mag dat en hoe?

Steeds meer families willen het afscheid zelf in handen houden: de overledene zelf verzorgen, thuis opbaren, zelf naar het crematorium rijden, de dienst zelf leiden. Het mag. De wet stelt eisen aan de papieren en de termijn, niet aan wie het werk doet. Dit is wat u wettelijk moet regelen, wat u praktisch zelf kunt en waar u toch iemand inschakelt.

Wat de wet vraagt

Vereiste	Wat het is	Wie het doet
Verklaring van overlijden	De behandelend arts of de gemeentelijke lijkschouwer stelt het overlijden vast en geeft een verklaring af (artikel 12)	De arts; u belt de huisarts of de huisartsenpost
Aangifte van overlijden	Bij de gemeente waar het overlijden plaatsvond, met de verklaring van de arts	U zelf, aan de balie of digitaal waar de gemeente dat aanbiedt
Verlof tot begraven of cremeren	Schriftelijk en gratis van de ambtenaar van de burgerlijke stand (artikel 11)	De gemeente geeft het af bij de aangifte
Termijn	Niet eerder dan 36 uur, uiterlijk op de zesde werkdag (artikel 16)	U plant; uitstel via de burgemeester
Begraving of crematie	Op een begraafplaats of in een crematorium	De houder van de begraafplaats of het crematorium; u boekt zelf

Meer eist de wet niet. Geen uitvaartverzorger, geen rouwauto, geen bepaalde kist, geen plechtigheid.

Wat u zelf kunt doen

De laatste verzorging. Wassen, kleden en opbaren mag door de familie. Vraag de huisarts of de thuiszorg om uitleg als u het nooit heeft gedaan; sommige uitvaartverzorgers bieden ook alleen de verzorging aan.

Thuis opbaren. Dat vraagt koeling. Een koelplaat of bedkoeling huurt u bij een uitvaartondernemer of een gespecialiseerde verhuurder; zonder koeling is opbaren maar kort verantwoord. Houd de kamer koel en vraag om uitleg over wat u kunt verwachten.

De kist. U koopt haar zelf bij een kistenmaker, een webwinkel of een uitvaartondernemer, of u maakt haar zelf. Vraag het crematorium of de begraafplaats vooraf naar de eisen aan maat en materiaal.

Het vervoer. Naar het crematorium of de begraafplaats mag met een eigen auto of bus die groot genoeg is. Vraag de gemeente of het crematorium naar de eisen; sommige crematoria willen weten dat de familie zelf komt.

De plechtigheid. Thuis, in een zaal, in de aula van het crematorium of op de begraafplaats. U leidt haar zelf of vraagt een spreker. Muziek, foto’s en toespraken regelt u zelf.

Het drukwerk en de advertentie. Zelf maken en versturen. Lees rouwkaart maken.

Wat u meestal toch inkoopt

De crematie of de begraving zelf; die doet het crematorium of de begraafplaats, tegen hun tarief. Vaak ook de koeling, de dragers als de familie niet kan dragen, en het overbrengen vanuit een ziekenhuis of zorginstelling, omdat die instellingen niet altijd meewerken aan afgifte aan de familie zelf. Veel uitvaartondernemers verkopen losse diensten; vraag ernaar. U betaalt dan alleen wat u afneemt en geen aannametarief.

Welke stappen u in uw situatie zelf kunt zetten en wat u inkoopt, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Een uitvaart zelf regelen in zes werkdagen

1. Dag van overlijden: de arts bellen voor de verklaring; de overledene verzorgen; de koeling regelen; de familie informeren.
2. Dag 1: aangifte bij de gemeente met de verklaring en een geldig identiteitsbewijs; het verlof en meerdere afschriften van de akte meenemen; het crematorium of de begraafplaats bellen voor een datum en de eisen aan de kist.
3. Dag 2: de kist regelen; het drukwerk maken; de advertentie opgeven; de locatie van de plechtigheid vastleggen.
4. Dag 3 en 4: de kaarten versturen; de dienst voorbereiden; de dragers en het vervoer regelen; de catering.
5. Dag 5 of 6: de uitvaart. Neem het verlof mee naar het crematorium of de begraafplaats; zonder verlof gebeurt er niets.

Lukt het niet binnen zes werkdagen, vraag dan de burgemeester om uitstel, zo vroeg mogelijk.

Als er een verzekering is

Een kapitaalverzekering keert een bedrag uit; wat u zelf doet, bespaart u. Een naturaverzekering is lastiger: de verzekeraar levert diensten, en wat u niet afneemt, wordt vaak niet of gedeeltelijk in geld vergoed. Vraag de verzekeraar vooraf wat er gebeurt als u de uitvaart zelf regelt en welk bedrag u dan krijgt.

Wat er vaak misgaat

De familie begint met verzorgen en opbaren zonder koeling, en moet na een dag alsnog een verzorger bellen.

Het crematorium wordt pas op dag vier gebeld, en er is geen plek binnen de termijn.

De kist voldoet niet aan de eisen van het crematorium.

Het verlof blijft thuis liggen op de dag van de uitvaart.

De naturaverzekering keert minder uit dan de familie dacht, omdat er geen diensten zijn afgenomen.

Wat de gemeente van u vraagt bij de aangifte

Bij de aangifte van overlijden legt u de verklaring van overlijden van de arts over, samen met uw eigen geldige identiteitsbewijs. Sommige gemeenten vragen ook het trouwboekje of een ander stuk over de burgerlijke staat van de overledene. Vraag vooraf wat nodig is en of de aangifte digitaal kan. U krijgt het verlof tot begraven of cremeren mee, gratis, en u kunt afschriften van de akte van overlijden kopen tegen het tarief van de gemeente. Neem er meteen meerdere; de bank, de verzekeraar en het pensioenfonds vragen er elk een.

Veelgestelde vragen

Mag ik een uitvaart zonder uitvaartverzorger regelen?

Ja. De wet vraagt een verklaring van overlijden, een verlof van de gemeente en een uitvaart binnen de termijn; niet een uitvaartverzorger.

Mag ik de overledene thuis opbaren en zelf verzorgen?

Ja. Zorg voor koeling; die huurt u bij een uitvaartondernemer of verhuurder.

Mag ik de overledene zelf vervoeren?

Ja, in een auto of bus die geschikt is. Vraag het crematorium of de begraafplaats en de gemeente naar de eisen.

Wat kan ik niet zelf doen?

De crematie of de begraving zelf; die doet het crematorium of de begraafplaats tegen hun tarief.

Heb ik een uitvaartverzekering nodig om zelf te regelen?

Nee. Een verzekering betaalt of levert; zij is geen voorwaarde. Bij een naturapolis vraagt u vooraf wat de verzekeraar uitkeert als u zelf regelt.