Aangifte van overlijden doen bij de gemeente

De aangifte van overlijden is de formele melding aan de overheid. Zonder die aangifte is er geen akte van overlijden, en zonder akte kunt u vrijwel niets regelen: geen uitvaart, geen bank, geen verzekering.

In de praktijk doet de uitvaartondernemer dit. U mag het ook zelf.

Waar en door wie

De aangifte doet u bij de gemeente waar iemand is overleden, niet bij de gemeente waar hij woonde. Overlijdt iemand in een ziekenhuis in een andere gemeente, dan is dat dus die gemeente.

Woonde de overledene elders, dan stuurt de gemeente van overlijden de gegevens door naar de woongemeente. Daar wordt de Basisregistratie Personen bijgewerkt.

Iedereen die van het overlijden weet, mag aangifte doen. In de praktijk is dat de uitvaartondernemer, die dit dagelijks doet en de weg kent.

Wilt u het zelf doen, dan maakt u een afspraak bij de gemeente. Houd er rekening mee dat de aangifte vóór de uitvaart gedaan moet zijn.

Wat u meeneemt

• De verklaring van overlijden van de arts: het A-formulier en de gesloten B-envelop.
• Een geldig identiteitsbewijs van uzelf.
• Een identiteitsbewijs of de gegevens van de overledene.
• Een trouwboekje, als dat er is.
• Bij een niet-natuurlijke dood: de verklaring van de officier van justitie.

De B-envelop blijft gesloten. Die is bestemd voor het Centraal Bureau voor de Statistiek en gaat ongeopend mee.

Wat u terugkrijgt

De gemeente geeft twee documenten af.

Het verlof tot begraven of cremeren. Zonder dat verlof mag de uitvaart niet plaatsvinden. Het is gratis. Zie Verlof tot begraven of cremeren.

Een afschrift van de akte van overlijden. Dat is het document dat u daarna overal nodig heeft. In gemeenten als Den Haag en Amsterdam kost een afschrift € 17,80; controleer het tarief bij uw eigen gemeente.

Vraag meteen meerdere afschriften aan. Bank, verzekeraars, pensioenfondsen en hypotheekverstrekkers willen elk een eigen exemplaar. Zie Akte van overlijden aanvragen.

Stap voor stap

1. Wacht op de verklaring van overlijden van de arts. Zonder dat formulier kan de gemeente niets.
2. Bepaal wie de aangifte doet: de uitvaartondernemer of uzelf. Spreek dat expliciet af, zodat het niet dubbel of helemaal niet gebeurt.
3. Maak een afspraak bij de gemeente van overlijden als u het zelf doet.
4. Neem de documenten mee die hierboven staan.
5. Vraag vijf tot tien afschriften van de akte aan, en vraag naar de kosten.
6. Controleer de gegevens op de akte voordat u weggaat: namen, geboortedatum, overlijdensdatum en -plaats.

Wat er in uw situatie verder bij de gemeente moet gebeuren, verschilt. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Bijzondere situaties

Overlijden in het buitenland. Dan doet u aangifte in het land van overlijden. De buitenlandse akte moet daarna in Nederland worden ingeschreven, vaak met een legalisatie of een apostille. Dat kost tijd; begin er vroeg mee.

Niet-natuurlijke dood. De gemeentelijk lijkschouwer schakelt de officier van justitie in. Die geeft een verklaring van geen bezwaar af; pas daarna kan de aangifte rond komen.

Onbekende identiteit of geen nabestaanden. Dan neemt de gemeente de uitvaart over. Dat heet een uitvaart van gemeentewege.

Overlijden van een minderjarig kind. De procedure is dezelfde, met eigen regels rond levenloos geboren kinderen en registratie in de BRP.

Wat de gemeente daarna doet

Na de aangifte werkt de gemeente de Basisregistratie Personen bij. Van daaruit krijgen aangesloten instanties bericht: onder meer de Belastingdienst en de Sociale Verzekeringsbank.

Woonde de overledene in een andere gemeente, dan stuurt de gemeente van overlijden de gegevens door naar de woongemeente. Die verwerkt het in de registratie.

Wat de gemeente níét doet, is uw contracten opzeggen. Bank, verzekeraars, energie en abonnementen krijgen geen bericht. Zie Wat wordt automatisch doorgegeven na een overlijden en wat niet?.

Controleer een paar weken later of het is verwerkt. Blijft er post komen van een instantie die het zou moeten weten, meld het dan alsnog.

De aangifte zelf doen of uitbesteden

Uitvaartondernemers doen dit dagelijks en rekenen het meestal in hun tarief mee. Dat is de reden dat de meeste nabestaanden er nooit aan te pas komen.

Wilt u het zelf doen, dan kan dat en het is niet ingewikkeld. Reken op een afspraak van een halfuur aan de balie.

Er is één praktisch voordeel aan het zelf doen: u kunt ter plekke het aantal afschriften van de akte bepalen en meteen meenemen. Laat u het over aan de ondernemer, vraag dan expliciet hoeveel exemplaren hij bestelt.

Vraag ook wat er met het verlof gebeurt en wanneer de begraafplaats of het crematorium dat krijgt.

Controleer de akte voordat u weggaat

De akte van overlijden is een officieel document dat u tientallen keren gebruikt. Een fout erin werkt overal door, en corrigeren kost weken.

Loop daarom aan de balie vier dingen na. De voor- en achternaam, exact zoals die in de administratie staan. De geboortedatum en de geboorteplaats. De datum en de plaats van overlijden. En, als het van toepassing is, de naam van de partner.

Klopt er iets niet, meld dat meteen. Een correctie aan de balie is een kwestie van minuten; een correctie achteraf loopt via een verzoek tot verbetering en duurt aanzienlijk langer.

Let vooral op namen met een tussenvoegsel, een dubbele achternaam of een buitenlandse spelling. Daar gaat het het vaakst mis, en juist banken en verzekeraars zijn streng op een exacte match.

Wat er vaak misgaat

De aangifte wordt gedaan bij de woongemeente in plaats van de gemeente van overlijden. Dat kost een extra rit.

De B-envelop wordt geopend uit nieuwsgierigheid of per ongeluk. Hij hoort gesloten te blijven.

Er wordt maar één afschrift van de akte gevraagd, waarna alles op elkaar moet wachten.

De gegevens op de akte worden niet gecontroleerd. Een verkeerd gespelde naam levert later problemen op bij bank en verzekeraar.

Niemand weet of de uitvaartondernemer de aangifte al gedaan heeft. Vraag het na en noteer het.

Kosten en wat u ervoor terugkrijgt

De aangifte zelf kost niets. Het verlof tot begraven of cremeren is gratis. Alleen de afschriften van de akte kosten geld: in Den Haag en Amsterdam € 17,80 per stuk.

Een verlof voor een uitvaart buiten de gewone termijn kost in Den Haag € 106,30. Gemeenten stellen die tarieven zelf vast, dus controleer ze bij de gemeente waar iemand is overleden.

Reken voor een gemiddeld huishouden op vijf tot tien afschriften. Dat is honderd tot bijna tweehonderd euro, en die kosten horen bij de nalatenschap.

Het is geld dat u sowieso kwijt bent. Het enige verschil is of u het in één keer betaalt, of verspreid over maanden met drie weken wachttijd per keer.

Veelgestelde vragen

Kost de aangifte van overlijden geld?

De aangifte zelf niet, en het verlof tot begraven of cremeren ook niet. Voor een afschrift van de akte betaalt u leges; in Den Haag en Amsterdam € 17,80.

Kan ik de aangifte online doen?

Sommige gemeenten bieden dat aan voor uitvaartondernemers. Voor particulieren is het meestal een afspraak aan de balie. Kijk op de site van de gemeente van overlijden.

Hoe snel moet de aangifte gedaan zijn?

Vóór de uitvaart, en die vindt uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaats. In de praktijk gebeurt de aangifte binnen een paar dagen.

Wat als de overledene in het buitenland woonde?

Overleed hij in Nederland, dan doet u hier aangifte. De gemeente verwerkt dat; de melding in het woonland regelt u zelf of via een uitvaartondernemer.

Mag een vriend of buurman aangifte doen?

Ja. Iedereen die van het overlijden weet, mag aangifte doen. Er is geen familieband vereist.