Wanneer heeft u géén verklaring van erfrecht nodig?

De verklaring van erfrecht is nodig als een organisatie erom vraagt. Maar niet elke organisatie vraagt erom, en niet in elke situatie. Wie dat weet, bespaart soms een notaris.

Deze pagina laat zien wanneer u er waarschijnlijk zonder kunt, en wat de bank dan wél wil zien.

Wat de bank dan vraagt

Blijkt dat u geen verklaring van erfrecht nodig heeft, dan vraagt de bank u misschien wel om andere documenten. De Nederlandse Vereniging van Banken noemt er vier.

Document	Waar u het haalt
Kopie van uw identiteitsbewijs	Uzelf
Kopie van de akte van overlijden	Gemeente van overlijden
Uittreksel uit het Centraal Testamentenregister	Gratis, online of per post
Ondertekende vrijwaring	Van de bank zelf

De vrijwaring hoeft u niet bij een notaris aan te vragen. U krijgt het document van de bank, ter ondertekening.

Wat een vrijwaring is

Een vrijwaring is een verklaring waarin u aangeeft dat u bevoegd bent om met de bank te handelen in de plaats van de overleden rekeninghouder.

De bank geeft u dan toegang zonder dat volledig is vastgesteld dat u ook echt bevoegd bent. Blijkt later dat u dat niet was, of niet de enige was, dan kan het zijn dat u het ontvangen geld of een deel daarvan moet terugbetalen.

Daarmee is een vrijwaring een schadeloosstelling voor de bank. U neemt het risico over dat de bank anders met een verklaring van erfrecht zou afdekken.

Teken hem dus alleen als u zeker weet wie de erfgenamen zijn en dat zij het eens zijn.

De controle van de NVB

De Nederlandse Vereniging van Banken heeft een korte controle die laat zien of u waarschijnlijk een verklaring nodig heeft. De vraag is of voor één of meer nabestaanden een van deze situaties geldt.

1. Minderjarig
2. Failliet
3. Onder curatele of bewind
4. In de schuldsanering
5. Woonachtig in het buitenland

Geldt geen van deze situaties, dan is de kans groot dat de bank genoegen neemt met de vier documenten hierboven. Geldt er wel een, dan vraagt de bank waarschijnlijk om een verklaring.

De NVB voegt eraan toe: wat er ook uit de controle komt, neem eerst contact op met de bank van de overledene.

Zo gaat u te werk

1. Doe de controle van de NVB met de situatie van alle erfgenamen.
2. Bel de bank en vraag welke documenten zij in uw situatie wil zien.
3. Verzamel de vier documenten: identiteitsbewijs, akte van overlijden, uittreksel CTR en de vrijwaring van de bank.
4. Vraag het uittreksel van het CTR ook op papier aan, want een digitaal exemplaar is soms niet voldoende.
5. Lever alles aan bij de servicedesk nabestaanden van de bank.
6. Blijkt de bank toch een verklaring te willen, ga dan pas naar de notaris.

Waarom banken soms toch een verklaring willen

Ook als de controle gunstig uitvalt, kan een bank een verklaring vragen. Zij hebben daarin een zekere beleidsvrijheid, zo bevestigt Kifid.

Een testament is daarbij geen vervanging. De bank kan niet zeker weten of er elders nog meer is vastgelegd, of alle erfgenamen nog leven, en of erfgenamen de nalatenschap misschien hebben verworpen. Een notaris kan dat wel onderzoeken.

Bij het wijzigen van de tenaamstelling van een hypotheek oordeelde Kifid dat de bank terecht een verklaring van erfrecht vroeg. Een verklaring van executele was daarvoor niet genoeg, en een kopie van het testament ook niet.

Of de bank in uw situatie een verklaring vraagt, hangt af van het saldo, de producten en de erfgenamen. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Waar u er meestal wél een nodig heeft

Buiten de bank zijn er situaties waarin de verklaring vrijwel altijd nodig is.

Om een woning uit de erfenis te verkopen of op naam te zetten, is volgens notaris.nl meestal een verklaring nodig. Het Kadaster wil weten wie bevoegd is tot overdracht.

Bij een hypotheek die op naam van de langstlevende moet komen, zoals in de Kifid-uitspraak hierboven.

Bij grotere levensverzekeringen en pensioenen vragen verzekeraars vaak om een verklaring voordat zij uitkeren.

Bij een buitenlandse bank of instantie, waar de akte van overlijden alleen niet volstaat.

Wat er vaak misgaat

Er wordt direct een notaris ingeschakeld zonder de bank te vragen wat zij wil.

Een vrijwaring wordt getekend terwijl niet vaststaat wie de erfgenamen zijn, en later moet er geld terug.

Het uittreksel van het Centraal Testamentenregister wordt alleen digitaal aangevraagd en de bank accepteert dat niet.

Er wordt aangenomen dat een kopie van het testament de verklaring vervangt.

De controle wordt gedaan voor één erfgenaam, terwijl een andere erfgenaam in het buitenland woont.

Als het saldo hoger is

Banken publiceren geen vaste grens waarboven zij een verklaring vragen. De Kifid-zaken laten zien dat het beleid per bank verschilt en dat coulance bestaat, maar geen recht is.

Vraag daarom altijd na. Een bank die bij een klein saldo genoegen neemt met een vrijwaring, kan bij een spaarrekening met een hoger bedrag alsnog een verklaring willen.

Zijn er meerdere banken, dan kan de ene wel en de andere niet om een verklaring vragen. Ook dat is een reden om eerst rond te bellen voordat u de notaris inschakelt.

Wat u dan wél aanvraagt

Heeft u geen verklaring van erfrecht nodig, dan zijn er twee stukken die u hoe dan ook nodig heeft.

Meerdere afschriften van de akte van overlijden. Vraag die meteen bij de aangifte van overlijden aan; organisaties houden er soms een.

Een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister, digitaal én op papier. De navraag is gratis en kan ook door de bank worden gedaan als u dat vraagt.

Met die twee stukken, een kopie van uw identiteitsbewijs en de vrijwaring van de bank kunt u bij de meeste eenvoudige nalatenschappen vooruit.

Veelgestelde vragen

Heb ik altijd een verklaring van erfrecht nodig bij de bank?

Nee. Bij een klein saldo en een eenvoudige situatie vragen banken vaak alleen een identiteitsbewijs, de akte van overlijden, een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister en een vrijwaring.

Wat is een vrijwaring?

Een verklaring van de bank die u ondertekent, waarin u aangeeft bevoegd te zijn. Blijkt dat later niet zo, dan kunt u het ontvangen geld moeten terugbetalen. U hoeft hem niet bij een notaris aan te vragen.

Vervangt een testament de verklaring van erfrecht?

Nee. Een bank kan niet nagaan of het testament het laatste is en of de erfgenamen hebben aanvaard. Volgens Kifid hoeft een bank geen genoegen te nemen met een kopie van het testament.

Bij welk bedrag vraagt de bank om een verklaring?

Banken publiceren daar geen vaste grens voor en hebben beleidsvrijheid. Vraag het na bij de bank zelf.