Verklaring van erfrecht: wanneer heeft u er een nodig?

De verklaring van erfrecht is het document waar de afwikkeling van een nalatenschap vaak op wacht. Banken willen hem zien voordat zij een rekening vrijgeven, en zonder hem kan een woning niet worden overgedragen.

Tegelijk is hij niet altijd nodig, en kost hij geld. Deze pagina helpt u bepalen of u er een moet aanvragen, en wat u dan kunt verwachten.

Wat erin staat

In een verklaring van erfrecht staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om namens die erfgenamen de nalatenschap af te wikkelen.

De notaris stelt hem op na onderzoek. Hij is de enige die dat kan: hij heeft de expertise en toegang tot de registers die daarvoor nodig zijn.

Voor een bank, een verzekeraar of het Kadaster geeft de verklaring zekerheid. Zij weten dan dat zij zaken doen met de juiste persoon en dat het geld bij de juiste mensen terechtkomt.

Wanneer u hem nodig heeft

Situatie	Verklaring van erfrecht nodig?
Bank vraagt erom voor het vrijgeven van rekeningen	Ja
Woning uit de erfenis verkopen of op naam zetten	Meestal ja
Hypotheek op naam van de langstlevende zetten	Ja, volgens Kifid
Erfgenaam minderjarig, failliet, onder bewind, in schuldsanering of in het buitenland	Meestal ja
Klein saldo, eenvoudige situatie	Vaak niet

De Nederlandse Vereniging van Banken heeft een controle waarmee u kunt nagaan of een bank waarschijnlijk om een verklaring vraagt. Notaris.nl verwijst daar ook naar.

Wat er ook uit die controle komt: neem eerst contact op met de bank van de overledene. Veel banken hebben een speciale servicedesk voor nabestaanden.

Wat de notaris onderzoekt

De notaris kijkt in het Centraal Testamentenregister of er een testament is. Als dat zo is, vraagt hij het op bij de notaris die het bewaart.

Een testament lijkt eenvoudig, maar is dat niet altijd. Soms is het voor meer dan één uitleg vatbaar, bijvoorbeeld omdat er nog een ex-partner in staat, of omdat het keuzemogelijkheden bevat voor de langstlevende partner.

Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie erfgenaam is. De notaris raadpleegt registers, benadert gemeenten bij onduidelijkheid, en doet onderzoek in het buitenland als daar erfgenamen wonen.

Daarna brengt hij de erfgenamen op de hoogte, controleert hun identiteit en legt uit welke keuze zij hebben over de aanvaarding. Die keuze moet zijn gemaakt voordat de verklaring kan worden afgegeven.

Zo pakt u het aan

1. Vraag de bank wat zij precies wil. Soms volstaat de akte van overlijden met een vrijwaring, en dan bespaart u de notaris.
2. Vraag een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister. Dat is gratis en de notaris heeft het toch nodig.
3. Kies een notaris en vraag een offerte. Tarieven zijn vrij en verschillen per kantoor.
4. Lever de stukken aan: akte van overlijden, gegevens van alle erfgenamen, het trouwboekje of een uittreksel, en eventueel het testament.
5. Laat alle erfgenamen hun keuze maken over aanvaarden of verwerpen. Zonder die keuze kan de verklaring vertraging oplopen.
6. Ontvang de verklaring en stuur een kopie naar elke organisatie die erom vraagt.

Wat het kost

Er is geen vast tarief. Hoeveel u betaalt, hangt af van het aantal uren dat de notaris voor u werkt.

Hoe ingewikkelder de nalatenschap en de familiesituatie, hoe meer uren. Zijn alle erfgenamen makkelijk te vinden, is de administratie op orde, is er geen ruzie: dan is de notaris sneller klaar.

Vraag daarom bij meer dan één kantoor een offerte, en vraag wat er wel en niet in zit.

De kosten van een noodzakelijke verklaring van erfrecht zijn een schuld van de nalatenschap. U betaalt ze dus uit de erfenis, niet uit eigen zak.

Of u in uw situatie een verklaring nodig heeft, hangt af van de bank en van de erfgenamen. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Hoelang het duurt

Het duurt soms even voordat de verklaring gereed is. Notaris.nl noemt drie oorzaken: veel erfgenamen, erfgenamen die moeilijk te vinden zijn, en een executeur die nog wil nadenken of hij zijn benoeming aanvaardt.

Ook erfgenamen die geen keuze willen maken over de aanvaarding, zorgen voor vertraging.

Wat u zelf kunt versnellen: alle gegevens van de erfgenamen in één keer aanleveren, en de keuze over aanvaarden vooraf onderling bespreken.

Wat u ermee kunt

Met de verklaring kunt u bij de bank rekeningen laten vrijgeven of opheffen, bij de verzekeraar een uitkering laten doen, en bij de notaris een woning laten overdragen.

Vaak wijzen de erfgenamen in de verklaring meteen één van hen aan als gevolmachtigde. Die kan dan namens iedereen handelen, zodat niet alle erfgenamen elk stuk hoeven te tekenen.

Vraag meerdere gewaarmerkte afschriften aan. Organisaties houden er soms een, en bijbestellen kost tijd.

Wat er vaak misgaat

Er wordt meteen een notaris ingeschakeld zonder eerst bij de bank te vragen of dat nodig is.

Eén erfgenaam maakt geen keuze over aanvaarden, en de verklaring kan niet worden afgegeven.

Er wordt één afschrift besteld, terwijl drie organisaties er tegelijk om vragen.

Een kopie van het testament wordt aan de bank gestuurd in de veronderstelling dat die volstaat. Volgens Kifid hoeft een bank daar geen genoegen mee te nemen.

De verklaring wordt aangevraagd bij een notaris ver weg, terwijl de gemeente van de overledene en de erfgenamen in de buurt zitten. Reistijd en identificatie kosten dan extra.

Wanneer u geen notaris nodig heeft

Soms volstaat de akte van overlijden, die de erfgenamen kort na het overlijden via de gemeente ontvangen.

Banken vragen dan vaak om een kopie van uw identiteitsbewijs, een kopie van de akte van overlijden, een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister en een ondertekende vrijwaring.

Een vrijwaring krijgt u van de bank en hoeft u niet bij een notaris aan te vragen. U verklaart daarmee bevoegd te zijn, en blijkt dat later niet zo, dan kunt u het ontvangen geld moeten terugbetalen.

Wat u vooraf online kunt nagaan en welk deel altijd bij de notaris blijft, staat in Verklaring van erfrecht online aanvragen: hoe werkt dat?.

Veelgestelde vragen

Wie kan een verklaring van erfrecht opstellen?

Alleen een notaris. Die onderzoekt wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is, en legt dat vast in een notariële akte.

Is een testament hetzelfde als een verklaring van erfrecht?

Nee. Een testament zegt wat de overledene wilde; een verklaring van erfrecht zegt wie na onderzoek de erfgenamen zijn en wie bevoegd is. Een bank hoeft volgens Kifid geen genoegen te nemen met een kopie van het testament.

Wat kost een verklaring van erfrecht?

Er is geen vast tarief; het hangt af van het aantal uren dat de notaris nodig heeft. Vraag een offerte bij meer dan één kantoor. De kosten zijn een schuld van de nalatenschap.

Heb ik hem altijd nodig bij de bank?

Nee. Bij een klein saldo en een eenvoudige situatie volstaan vaak de akte van overlijden en een vrijwaring. Controleer het bij de Nederlandse Vereniging van Banken en vraag het na bij de bank zelf.