Bankonderzoek na een overlijden aanvragen

Soms is het niet genoeg om te weten wat er ná het overlijden op de rekening stond. U wilt weten wat er in de jaren daarvóór is gebeurd.

Dat heet in de praktijk een bankonderzoek: een verzoek aan de bank om transactiegegevens over een afgebakende periode uit het verleden.

Wanneer u dit nodig heeft

Er zijn vier veelvoorkomende redenen, en ze zijn geen van alle ongebruikelijk.

Schenkingen in beeld brengen. Schenkingen die binnen 180 dagen vóór het overlijden zijn gedaan, tellen mee voor de erfbelasting. Zonder afschriften vindt u ze niet.

Vaste lasten en contracten opsporen. Terugkerende afschrijvingen wijzen naar verplichtingen die nergens anders staan.

Een vordering onderbouwen. Werd er geld uitgeleend aan een familielid, dan blijkt dat uit de overboeking.

Twijfel over het gebruik van een volmacht. Werden er in de laatste levensmaanden ongebruikelijke bedragen opgenomen, dan wilt u dat kunnen zien.

Die laatste reden is gevoelig. Neem hem serieus, maar begin met feiten en niet met een beschuldiging.

De hoofdregel: samen, niet alleen

Dit is het punt waarop verzoeken het vaakst stranden.

Na een overlijden treden de erfgenamen gezamenlijk in de rechten van de overledene. Zij moeten samen beslissen en samen optrekken.

Het recht op inzage is daardoor een recht van de erfgenamen samen, niet van iedere erfgenaam afzonderlijk. Kifid heeft dat bevestigd. Een bank hoefde niet in te gaan op het verzoek van één broer, omdat dat verzoek niet namens alle erfgenamen was gedaan.

Is er een boedelnotaris die de erfgenamen vertegenwoordigt, dan loopt het verzoek het beste via hem.

Is er een executeur, dan is die bevoegd om namens de nalatenschap op te treden.

Zo vraagt u het aan

1. Bepaal wie het verzoek doet. Alle erfgenamen samen, of één van hen met een schriftelijke volmacht van de anderen.
2. Baken de periode af. Vraag niet om “alles”, maar om een concrete periode, bijvoorbeeld de drie jaar vóór het overlijden.
3. Benoem waarom u de gegevens nodig heeft. De aangifte erfbelasting, de boedelbeschrijving of het opsporen van schulden zijn begrijpelijke redenen.
4. Doe het verzoek schriftelijk en voeg de akte van overlijden en de verklaring van erfrecht bij.
5. Vraag om een leesbaar formaat. Afschriften per maand of een uitdraai per jaar, bij voorkeur digitaal.
6. Leg vast wanneer u wat heeft ontvangen, zodat u weet welke periode nog ontbreekt.

Wat de bank wel en niet hoeft

Banken hebben een zekere vrijheid in welke documenten zij opvragen en wat zij verstrekken.

Zij verstrekken gegevens over de rekening van de overledene aan wie daartoe bevoegd is. Dat is de kern.

Zij hoeven niet uit eigen beweging onderzoek te doen naar wat er in het verleden op een rekening is gebeurd. In een zaak waarin een saldo kort na een overlijden was weggeboekt, oordeelde Kifid dat de bank niets te verwijten viel.

Zij hoeven een en/of-rekening niet te blokkeren als een van de rekeninghouders overlijdt. De mederekeninghouder blijft bevoegd.

En zij hoeven geen gegevens te verstrekken over rekeningen van andere personen, ook niet als daar geld naartoe is gegaan.

Wat er in uw situatie te achterhalen valt, hangt af van wie bevoegd is. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u kan. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Volmachten eindigen bij overlijden

Een volmacht voor een bankrekening eindigt op het moment van overlijden.

De bank kan die volmacht pas stopzetten op het moment dat zij van het overlijden weet. Tussen het overlijden en de melding kan dus nog van de rekening zijn opgenomen.

Dat is een reden om het overlijden snel te melden, en tegelijk een reden om de periode rond het overlijden goed te bekijken.

Werd er na de overlijdensdatum nog betaald met een volmacht, dan was dat niet toegestaan. Die bedragen horen bij de nalatenschap.

Leg zulke transacties feitelijk vast, met datum en bedrag, voordat u er een gesprek over voert.

Welke periode u opvraagt

Een goed afgebakend verzoek levert meer op dan een breed verzoek.

Doel	Periode
Schenkingen voor de erfbelasting	180 dagen vóór het overlijden
Vaste lasten en contracten	12 maanden vóór het overlijden
Vorderingen en leningen	3 tot 5 jaar vóór het overlijden
Gebruik van een volmacht	De periode waarin de volmacht liep

Vraag liever twee keer gericht dan één keer alles. Een bank die duizend pagina’s moet leveren, reageert trager dan een bank die een concreet verzoek krijgt.

Houd er rekening mee dat banken oude gegevens niet onbeperkt bewaren. Hoe verder terug, hoe groter de kans dat er niets meer is.

Wat u met de gegevens doet

Zet de bevindingen om in regels op de boedelbeschrijving, niet in conclusies.

Een terugkerende afschrijving wordt een contract dat u opzegt of een schuld die u opvraagt.

Een grote overboeking naar een familielid wordt een vraag: was dit een schenking, een lening of een betaling. Bij een schenking binnen 180 dagen voor het overlijden telt die mee in de aangifte.

Een opname die niet te verklaren is, legt u voor aan de andere erfgenamen. Doe dat met de afschriften erbij en zonder conclusie vooraf.

Bewaar de gegevens bij het dossier. Bij vragen van de Belastingdienst heeft u ze mogelijk jaren later nog nodig.

Wat er vaak misgaat

Eén erfgenaam vraagt de gegevens op eigen naam op, waarna de bank het verzoek terecht afwijst.

Er wordt om “alles” gevraagd, zonder periode en zonder reden, waardoor het verzoek blijft liggen.

De vraag wordt telefonisch gesteld en niet schriftelijk, zodat er geen spoor van is.

De verkregen gegevens worden gebruikt om een verwijt te maken in plaats van om een lijst te vullen. Daarmee loopt het overleg vast.

Er wordt te lang gewacht, waardoor gegevens uit oudere jaren niet meer beschikbaar zijn.

Als het gesprek vastloopt

Komt u er met de bank niet uit, dan kunt u een klacht indienen bij de bank zelf. Dat is altijd de eerste stap.

Blijft u het oneens, dan kunt u de klacht voorleggen aan het financiële klachteninstituut Kifid. Dat behandelt geschillen tussen consumenten en financiële dienstverleners.

Gaat het geschil niet over de bank maar over een andere erfgenaam, dan hoort het elders thuis. Bij de rechter of bij een mediator, niet bij de bank.

Houd die twee sporen uit elkaar. De bank is zelden de partij met wie u werkelijk een meningsverschil heeft.

Wat u zelf al kunt achterhalen

Voordat u de bank aanschrijft, kunt u met de stukken die u al heeft een eind komen. Dat scheelt tijd en maakt uw verzoek gerichter.

Kijk eerst in de laatste aangifte inkomstenbelasting. Daar staan bank- en spaartegoeden, beleggingen en vorderingen die de overledene zelf heeft opgegeven.

Loop daarna de jaaropgaven door. Banken sturen die in januari en februari, en daaruit blijkt het saldo aan het begin en het einde van het jaar.

Zoek in de mailbox op woorden als overzicht, jaaropgave en rekeningafschrift. Veel mensen ontvangen al jaren geen papieren post meer.

Kijk ten slotte naar de post die na het overlijden nog binnenkomt. Die geeft inzicht in wat er loopt.

Met dat beeld weet u welke periode en welke rekening u bij de bank moet opvragen. Een gericht verzoek wordt sneller behandeld dan een algemeen verzoek.

Veelgestelde vragen

Mag ik als enige erfgenaam gegevens opvragen?

Bent u de enige erfgenaam, dan kan dat. Zijn er meer erfgenamen, dan geldt het inzagerecht voor hen samen. Doe het verzoek dan gezamenlijk of met een volmacht.

Hoever terug kan ik afschriften krijgen?

Dat verschilt per bank en hangt af van hoelang gegevens worden bewaard. Vraag het na en begin met de periode die u het hardst nodig heeft.

Tellen schenkingen vóór het overlijden mee?

Schenkingen die binnen 180 dagen vóór het overlijden zijn gedaan, tellen mee voor de erfbelasting. Daarom is die periode bijna altijd onderdeel van het verzoek.

Wat als er na het overlijden nog is gepind?

Een volmacht eindigt bij het overlijden. Opnames daarna waren niet toegestaan en die bedragen horen bij de nalatenschap. Leg ze feitelijk vast en bespreek ze met de erfgenamen.