Huisdieren van een overledene: wie zorgt ervoor?

Een hond of kat is het enige onderdeel van een nalatenschap dat meteen zorg nodig heeft. Terwijl de familie nog bezig is met de uitvaart, moet er iemand uitlaten en voeren.

Tegelijk is een huisdier juridisch onderdeel van de erfenis. Die twee kanten lopen in de praktijk door elkaar.

Wat de wet zegt

De wet begint met een zin die verrassend duidelijk is: dieren zijn geen zaken.

Daarna volgt de nuance. De bepalingen over zaken zijn wel op dieren van toepassing. Daarbij gelden de beperkingen en rechtsbeginselen die uit wettelijke voorschriften en ongeschreven recht volgen.

Voor een nalatenschap betekent dat het volgende. Het dier hoort bij de nalatenschap en is daarmee van de erfgenamen samen, net als de meubels.

Maar u mag er niet op dezelfde manier mee omgaan. Voor dieren geldt dierenwelzijnsregelgeving, en die staat los van het erfrecht.

De eerste dagen

Voordat er iets wordt besloten, moet er gezorgd worden.

Wijs meteen één persoon aan die verantwoordelijk is voor voeren, uitlaten en de dierenarts. Anders denkt iedereen dat een ander het doet.

Zoek de gegevens van de dierenarts, het chipnummer en het eventuele paspoort. Die heeft u nodig bij elke volgende stap.

Kijk of er medicatie loopt en of er een dieet is. Vraag het na bij de dierenarts als dat niet duidelijk is.

Blijft het dier voorlopig in de woning, houd er dan rekening mee dat de woning op enig moment leeg moet. Plan de verhuizing van het dier vóór de ontruiming.

Zo regelt u de overdracht

1. Kijk of er een wens is vastgelegd. In een testament kan staan wie het dier krijgt, soms met een geldbedrag voor de verzorging.
2. Bespreek wie het dier kan nemen, en wees eerlijk over wat het vraagt aan tijd, ruimte en kosten.
3. Meld de hond af bij het portaal waar hij geregistreerd staat. U heeft daarvoor het chipnummer nodig.
4. Geef het registratienummer of de safe code door aan de nieuwe houder.
5. Laat de nieuwe houder het dier aanmelden bij een erkend portaal, binnen twee weken.
6. Zorg voor een geldig EU-paspoort, dat bij een nieuwe houder verplicht is, ongeacht de leeftijd van de hond.
7. Geef de wijziging door aan de dierenarts en aan de verzekeraar.

De registratieregels voor honden

Voor honden gelden concrete verplichtingen, en die worden bij een overlijden vaak vergeten.

Een hond moet gechipt en geregistreerd zijn. Dat is verplicht.

Krijgt een hond een andere houder, dan meldt de oude houder het dier af bij een van de aangewezen portalen. De nieuwe houder doet daarna een aanvoermelding, en kiest daarvoor zelf een portaal. Dat hoeft niet hetzelfde portaal te zijn.

Die aanmelding doet de nieuwe houder binnen twee weken na de overname. Daarmee komt de hond op zijn naam te staan.

Honden die op of na 1 november 2021 zijn geboren moeten een geldig EU-paspoort hebben. Dat geldt ook voor alle honden die een andere houder krijgen, ongeacht hun leeftijd.

Verandert er iets in de situatie van het dier, dan geeft u dat door aan het portaal waar de hond staat geregistreerd. Denk aan verhuizing, vermissing of overlijden.

Wat als niemand het dier kan nemen

Dat komt voor, en het is geen schande.

Begin bij de directe kring: familie, buren, iemand die het dier al kende. Een vertrouwde omgeving scheelt het dier veel stress.

Lukt dat niet, neem dan contact op met een opvangorganisatie of een dierenasiel in de regio. Wees eerlijk over gedrag, gezondheid en medicatie; dat vergroot de kans op een passend nieuw thuis.

Houd er rekening mee dat opvang geld kost. Die kosten horen bij de afwikkeling van de nalatenschap.

Is het dier oud of ernstig ziek, bespreek de mogelijkheden dan met de dierenarts. Dat is een gesprek dat u niet alleen hoeft te voeren.

Welke stappen in uw situatie nodig zijn, hangt af van het soort dier en van de wensen die zijn vastgelegd. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Kosten en waarde

Een huisdier staat zelden als waarde op de boedelbeschrijving, en de kosten eromheen wel.

Post	Hoe u het behandelt
Voer, medicatie, dierenarts	Kosten van de afwikkeling
Opvang of pension	Kosten van de afwikkeling
Dierenverzekering	Opzeggen of overzetten op de nieuwe houder
Waarde van het dier	Meestal nihil, tenzij het om een fokdier gaat

Bij een gewoon gezelschapsdier is de marktwaarde in de praktijk verwaarloosbaar. Bij een fokdier, een raspaard of een dier met een stamboom kan dat anders liggen; laat dat dan taxeren.

Staat er in het testament een geldbedrag voor de verzorging van het dier, dan is dat een legaat. Dat wordt uitgevoerd zoals het testament het omschrijft.

Wat er vaak misgaat

Niemand voelt zich in de eerste week verantwoordelijk, waardoor het dier tussen wal en schip valt.

De hond gaat mee naar een nieuwe houder zonder dat de registratie wordt overgezet, waardoor het dier op naam van de overledene blijft staan.

Het EU-paspoort ontbreekt, terwijl dat bij een nieuwe houder verplicht is.

De dierenverzekering loopt door op de rekening van de overledene, die inmiddels is geblokkeerd.

Het dier wordt toegezegd aan twee verschillende familieleden, omdat er nooit iets is vastgelegd.

Afspraken die u vastlegt

Ook bij een dier helpt het om een korte afspraak op papier te zetten.

Noteer wie het dier krijgt, per welke datum, en wat er is meegegeven: paspoort, chipnummer, medicatie, mand en voer.

Noteer of er een geldbedrag meegaat en waarvoor dat bedoeld is.

Noteer welke kosten tot de overdrachtsdatum uit de nalatenschap zijn betaald, en welke daarna voor de nieuwe houder zijn.

Laat beide partijen tekenen. Dat klinkt formeel voor een kat, en het voorkomt de discussie waar niemand op zit te wachten.

Bewaar deze afspraak bij het dossier, samen met de bevestiging van de registratiewijziging.

Als er een wens is vastgelegd

Steeds meer mensen leggen iets vast over hun huisdier. Zoek dat op voordat er wordt besloten.

In een testament kan staan wie het dier krijgt. Er kan ook een geldbedrag aan gekoppeld zijn voor de verzorging; dat is dan een legaat.

In een codicil, een handgeschreven en ondertekend stuk, kunnen specifieke voorwerpen worden toegewezen. Een dier hoort daar juridisch niet thuis, maar zo’n stuk kan wel een wens bevatten.

Op een briefje bij de administratie staat soms wie het dier zou opvangen. Dat is geen juridisch bindend stuk, maar het is wel de duidelijkste aanwijzing van wat iemand wilde.

Bij sommige opvangorganisaties kan iemand bij leven een regeling treffen voor de opvang van het dier na zijn overlijden. Kijk of er een pasje of correspondentie in de administratie zit.

Vindt u niets, dan beslissen de erfgenamen samen. Leg die beslissing vast, ook al voelt dat overdreven voor een kat.

Veelgestelde vragen

Van wie is het huisdier na een overlijden?

Van de erfgenamen samen, want het dier valt in de nalatenschap. De wet zegt wel uitdrukkelijk dat dieren geen zaken zijn, waardoor dierenwelzijnsregelgeving onverkort geldt.

Moet ik de hond opnieuw laten registreren?

De oude houder meldt de hond af bij een erkend portaal en geeft het registratienummer of de safe code door. De nieuwe houder meldt de hond binnen twee weken aan bij een portaal naar keuze.

Geldt dit ook voor katten?

De registratieplicht met portalen en EU-paspoort is geregeld voor honden. Voor een kat regelt u in elk geval de overdracht bij de dierenarts en bij de chipregistratie waar het dier bekend is.

Wie betaalt de kosten van het dier?

Kosten die tot de overdracht worden gemaakt, zoals voer, dierenarts en opvang, horen bij de afwikkeling van de nalatenschap. Daarna zijn ze voor de nieuwe houder.