Bankkluis of huiskluis openen na een overlijden

Een kluis is de plek waar mensen bewaren wat zij niet kwijt willen raken: sieraden, aktes, contanten, soms een testament.

Juist daarom is het openen ervan na een overlijden een moment waarop u zorgvuldig te werk moet gaan. Niet omdat u iemand wantrouwt, maar omdat u later moet kunnen laten zien wat erin zat.

Bankkluis en huiskluis zijn niet hetzelfde

Het verschil zit in wie er toezicht houdt.

Bij een bankkluis is de bank de tegenpartij. Zij verhuurt de kluis en bepaalt wie er bij mag. Dat betekent papierwerk, maar ook bescherming: er is een derde die vastlegt wanneer de kluis is geopend.

Bij een huiskluis is er geen derde. Wie de sleutel of de code heeft, kan hem openen. Daar zit precies het risico: niemand kan achteraf bewijzen wat er in zat.

In beide gevallen geldt hetzelfde uitgangspunt. De inhoud hoort bij de nalatenschap en is van de erfgenamen samen.

Volmachten eindigen bij het overlijden

Dit is de regel die het vaakst wordt onderschat.

Een volmacht voor bankproducten eindigt op het moment dat de volmachtgever overlijdt. Dat geldt ook voor de toegang tot een kluis.

Wie tot gisteren bevoegd was, is dat vandaag niet meer. De bank kan de volmacht pas stopzetten zodra zij van het overlijden weet.

Erfgenamen treden gezamenlijk in de rechten van de overledene. Zij beslissen dus samen wie de kluis opent en wanneer.

Opent iemand de kluis op eigen houtje, dan kan dat later worden uitgelegd als zuiver aanvaarden. Of, erger, als het onttrekken van goederen aan de nalatenschap.

Zo opent u een bankkluis

1. Meld het overlijden bij de bank en vraag welke documenten zij voor de kluis wil zien. Dat is vaak meer dan voor een betaalrekening.
2. Regel de bevoegdheid. Meestal is dat een verklaring van erfrecht, of een verklaring van executele als er een executeur is.
3. Maak een afspraak en vraag of er iemand van de bank bij het openen aanwezig is.
4. Neem een tweede persoon mee, bij voorkeur een andere erfgenaam of de executeur.
5. Maak ter plekke een inventarislijst van alles wat erin zit, met foto’s.
6. Laat de lijst door beide aanwezigen ondertekenen en deel hem daarna met alle erfgenamen.

De inventarislijst

De lijst is het enige stuk dat later nog iets bewijst. Besteed er tien minuten extra aan.

Noteer per voorwerp wat het is, hoeveel het er zijn en waaraan u het herkent. Bij sieraden: materiaal, kleur en eventuele keurtekens. Bij documenten: soort en datum.

Fotografeer de volledige inhoud voordat u iets uitneemt, en daarna elk voorwerp apart.

Neem contant geld op met het exacte bedrag en tel het in bijzijn van de tweede persoon.

Zet onderaan de datum, de plaats en de namen van de aanwezigen. Laat beiden tekenen.

Welke stukken u voor de kluis nodig heeft, hangt af van de bank en van de situatie. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u nodig is. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wat u vaak in een kluis aantreft

De inhoud bepaalt wat u daarna doet, en dat verschilt sterk per soort.

Inhoud	Wat u ermee doet
Sieraden en edelmetaal	Apart waarderen op marktwaarde
Contant geld	Tellen, vastleggen en storten op een rekening
Aktes en eigendomspapieren	Bewaren bij het dossier
Een testament of codicil	Melden bij de notaris
Effecten of oude waardepapieren	Laten nakijken bij een bank

Vindt u een testament, breng dat dan naar een notaris. Het Centraal Testamentenregister vertelt wel dát er een testament is en bij welke notaris, maar niet wat erin staat.

Vindt u contant geld, stort het dan zo snel mogelijk op een rekening van de nalatenschap. Contanten die in een la blijven liggen, leiden altijd tot vragen.

De huiskluis

Bij een kluis in huis is het risico groter, juist omdat er niets is geregeld.

Open hem daarom nooit alleen. Vraag een andere erfgenaam of de executeur erbij te zijn, en maak dezelfde inventarislijst als bij een bankkluis.

Is de code onbekend, dan kan een slotenmaker hem openen. Laat dat gebeuren in bijzijn van twee mensen en bewaar de factuur; die kosten horen bij de nalatenschap.

Weet u niet zeker of er een kluis is, kijk dan in de afschriften naar een huurbedrag. Zoek daarnaast in huis naar sleutels die nergens bij horen.

Ook een kluis in een tweede woning of bij een familielid thuis komt voor. Vraag het na bij wie in het huis kwam.

Wat er vaak misgaat

De kluis wordt geopend voordat duidelijk is wie bevoegd is, waardoor niemand nog kan aantonen wat erin zat.

Er wordt geen lijst gemaakt, en een half jaar later herinnert iedereen zich iets anders.

Iemand neemt “alvast” een sieraad mee als aandenken. Dat kan worden gezien als zuiver aanvaarden, en bij opzettelijk verzwijgen verbeurt een erfgenaam zelfs zijn aandeel in dat voorwerp.

Contant geld verdwijnt in de administratie omdat het nooit is gestort.

De kluishuur loopt door omdat niemand het contract opzegt.

Als de erfenis beneficiair is aanvaard

Bij beneficiaire aanvaarding weegt de vastlegging zwaarder, omdat u verantwoording schuldig bent aan schuldeisers.

De inhoud van de kluis hoort bij de goederen die u als vereffenaar beheert. U moet erop passen en zorgen dat er niets beschadigt of kwijtraakt.

Waardevolle zaken bewaart u op een veilige plaats. Blijft de bankkluis daarvoor het handigst, dan kunt u die aanhouden zolang de vereffening loopt; de huur is dan een kostenpost van de nalatenschap.

Verkoopt u iets uit de kluis, leg dan vast wat u heeft verkocht en tegen welke prijs. Een schuldeiser die niet volledig wordt betaald, mag daarnaar vragen.

Het contract opzeggen

Als de kluis leeg is, is het werk nog niet klaar.

Zeg het huurcontract op bij de bank en vraag om een schriftelijke bevestiging. Levert u de sleutels in, noteer dan de datum.

Zolang het contract loopt, wordt er huur afgeschreven van een rekening die mogelijk al is opgeheven. Dat levert onnodige naheffingen op.

Noteer de opzegging in het dossier, samen met de inventarislijst en de foto’s. Daarmee is dit onderdeel van de nalatenschap volledig afgerond.

Als niet alles in de kluis van de overledene is

Een kluis kan op meer dan één naam staan, en dat verandert wie er bij mag.

Stond de kluis op twee namen, dan blijft de andere houder bevoegd. De inhoud is daarmee niet automatisch van hem: wat van de overledene was, hoort bij de nalatenschap.

Maak ook dan een inventarislijst, en noteer per voorwerp van wie het volgens de aanwezigen was. Bij twijfel zet u erbij dat de herkomst onduidelijk is.

Bewaarde de overledene spullen voor iemand anders, dan horen die niet bij de nalatenschap. Dat moet wel kunnen worden aangetoond, bijvoorbeeld met een bewaargevingsafspraak of een aankoopnota op naam van die ander.

Ligt er een voorwerp waarvan meerdere erfgenamen zeggen dat het aan hen is beloofd, verdeel dat dan niet ter plekke. Zet het op de lijst en behandel het bij de verdeling.

Veelgestelde vragen

Mag ik met mijn oude volmacht nog bij de kluis?

Nee. Een volmacht eindigt op het moment van overlijden. U heeft een nieuwe bevoegdheid nodig, meestal via een verklaring van erfrecht of een verklaring van executele.

Moet er iemand van de bank bij zijn?

Dat verschilt per bank. Vraag het na bij het maken van de afspraak. Ook als het niet hoeft, is een tweede aanwezige verstandig voor de ondertekening van de lijst.

Wat doe ik met contant geld uit de kluis?

Tel het in bijzijn van een tweede persoon, noteer het bedrag op de inventarislijst en stort het op een rekening van de nalatenschap. Het telt mee voor de erfbelasting.

Wat als de inhoud van de kluis onbekend is?

Dan is de inventarislijst extra belangrijk. Fotografeer alles voordat er iets wordt uitgenomen en laat de lijst door beide aanwezigen ondertekenen.