Bedrijfsopvolgingsregeling en erfbelasting
Erft u een onderneming, dan is de goingconcernwaarde tot € 1.500.000 volledig vrijgesteld van erfbelasting en geldt daarboven een vrijstelling van 75%. U moet de onderneming dan wel minstens 3 jaar voortzetten, en de overledene moet er minstens 1 jaar eigenaar van zijn geweest.
Laatst gecontroleerd op 15 sep 2026 · bron: Belastingdienst
Wie een onderneming erft, erft zelden geld. De waarde zit in machines, voorraad, een pand of een klantenbestand. Zonder regeling zou de erfbelasting die onderneming kunnen breken; daarom bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling, kortweg de BOR.
De vrijstelling
De hoofdregel gaat over de goingconcernwaarde: de waarde van de onderneming als draaiend geheel.
| Situatie | Vrijstelling |
|---|---|
| Goingconcernwaarde tot € 1.500.000 | 100% |
| Deel boven € 1.500.000 | 75% |
Ligt de liquidatiewaarde hoger dan de goingconcernwaarde, dan is het verschil tussen die twee eerst volledig vrijgesteld. Daarna gelden dezelfde percentages over de goingconcernwaarde.
Een voorbeeld uit de brochure van de Belastingdienst. Bij een goingconcernwaarde van € 2.000.000 is de eerste € 1.500.000 volledig vrijgesteld. Over de resterende € 500.000 geldt 75%: € 375.000. De totale vrijstelling is dan € 1.875.000, en over de rest wordt erfbelasting berekend.
Het grensbedrag wordt jaarlijks aangepast. Controleer het bij het jaar van overlijden; dit is het bedrag uit de brochure van de Belastingdienst.
De twee eisen
De bezitseis. De overledene moet de onderneming bij een erfenis minstens één jaar in bezit hebben gehad. Bij een schenking is dat vijf jaar. Iemand die een bedrijf koopt en kort daarna overlijdt, valt dus buiten de regeling.
Het voortzettingsvereiste. U moet minstens drie jaar doorgaan met de activiteiten van het bedrijf. Voor verkrijgingen van vóór 1 januari 2025 was dat vijf jaar.
Die drie jaar zijn hard. Verkoopt u binnen die periode een deel van de onderneming of stopt u ermee, dan vervalt de vrijstelling — geheel of naar rato.
Of de BOR in uw situatie speelt, hangt af van wat er precies in de nalatenschap zit. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u aan de orde is. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.
Wat er gebeurt als u stopt
De Belastingdienst noemt een voorbeeld dat de kern laat zien. Een dochter erft een bakkerij en krijgt een vrijstelling van € 1.600.000. Na twee jaar verkoopt zij de bakkerij. Zij voldoet dan niet aan het voortzettingsvereiste van drie jaar, en de hele vrijstelling van € 1.600.000 vervalt.
Stopt u met een deel van de onderneming, dan vervalt de vrijstelling naar rato. In het tweede voorbeeld uit de brochure vervalt de helft van een vrijstelling van € 843.750.
U moet dat zelf melden. Voldoet u niet meer aan het voortzettingsvereiste, dan doet u aangifte met het formulier “Aangifte niet voldoen aan het voortzettingsvereiste”. Dat formulier moet uiterlijk acht maanden daarna binnen zijn.
Zo pakt u het aan
- Stel vast of er sprake is van ondernemingsvermogen. Beleggingsvermogen valt er niet onder; een pand dat alleen verhuurd wordt meestal ook niet.
- Laat de onderneming waarderen. De goingconcernwaarde en de liquidatiewaarde bepalen samen de vrijstelling; dat is specialistenwerk.
- Controleer de bezitseis bij de overledene: minstens één jaar bij een erfenis.
- Beslis of u echt drie jaar doorgaat. Twijfelt u, reken dan door wat er gebeurt als de vrijstelling vervalt. Dat bedrag kan een verkoop onaantrekkelijk maken.
- Overweeg een vooroverleg met de Belastingdienst als de situatie ingewikkeld is. Dat kan met het formulier “Verzoek vooroverleg”.
Doe dit niet alleen
Dit is de enige pagina in dit cluster waar wij zonder voorbehoud adviseren een specialist in te schakelen. Drie redenen.
De waardering bepaalt alles, en er zijn twee waarden die tegen elkaar worden afgezet. Een verschil van tienduizenden euro’s in de waardering werkt door in de vrijstelling.
De grens tussen ondernemingsvermogen en beleggingsvermogen is in de praktijk onscherp. Juist daar gaan discussies met de Belastingdienst over.
En de gevolgen van een misstap zijn groot. Een vrijstelling die achteraf vervalt, levert een aanslag op waar in de onderneming geen geld voor is.
Ondernemingsvermogen en beleggingsvermogen
De BOR geldt alleen voor ondernemingsvermogen. Dat klinkt eenvoudig, maar het is in de praktijk het punt waar de meeste discussie over ontstaat.
Ondernemingsvermogen is wat nodig is om de onderneming te drijven: de bedrijfsinventaris, de voorraad, het pand waarin gewerkt wordt, de vorderingen op klanten.
Beleggingsvermogen is wat alleen rendement oplevert: een effectenportefeuille, een pand dat uitsluitend wordt verhuurd, overtollige liquide middelen die niet voor de bedrijfsvoering nodig zijn.
Dat laatste valt buiten de regeling en wordt gewoon belast tegen het tarief van de erfgenaam. Bij een onderneming met een grote kaspositie kan dat een fors deel van de waarde zijn.
Waar de grens precies ligt, hangt af van de feiten. Een pand dat deels gebruikt wordt en deels verhuurd, wordt gesplitst. Liquide middelen worden beoordeeld op wat de onderneming redelijkerwijs nodig heeft.
Dit is exact het soort beoordeling waarvoor een vooroverleg met de Belastingdienst bestaat.
Denk vooruit: wat als u niet wilt voortzetten
Niet elke erfgenaam wil ondernemer worden. Dat is een legitieme keuze, maar hij heeft een prijs.
Verkoopt u binnen drie jaar, dan vervalt de vrijstelling en volgt er alsnog een aanslag. Bij een vrijstelling van € 1.600.000 en een tarief van 10% gaat het om € 160.000 die u dan uit de verkoopopbrengst moet betalen.
Reken dat vooraf door in plaats van achteraf. Soms is drie jaar voortzetten met een bedrijfsleider aantrekkelijker dan meteen verkopen. Soms is verkopen ondanks de aanslag verstandiger dan doorgaan met een bedrijf waar u niets mee heeft.
Zijn er meerdere erfgenamen en wil er één doorgaan, bespreek dan vroeg hoe de anderen worden uitgekocht. Die uitkoop kan het voortzettingsvereiste raken als er delen van de onderneming voor worden verkocht.
Wat er vaak misgaat
De erfgenaam gaat ervan uit dat alles vrijgesteld is. Boven € 1.500.000 goingconcernwaarde is dat 75%, niet 100%. Over het belaste deel geldt bovendien gewoon het tarief van de groep waarin de erfgenaam valt.
Het voortzettingsvereiste wordt onderschat. Een verkoop in jaar twee kost de hele vrijstelling, ook als het bedrijf tot dat moment prima draaide.
Beleggingsvermogen wordt meegeteld als ondernemingsvermogen. Dat valt buiten de regeling en wordt gewoon belast.
Het melden wordt vergeten als de voortzetting stopt. De termijn van acht maanden loopt ook als u er niet aan denkt.
De andere erfgenamen worden vergeten. Krijgt één kind het bedrijf met de vrijstelling en de rest krijgt geld, dan betalen zij wél de volle erfbelasting. Bespreek dat voordat het testament wordt opgesteld.
Veelgestelde vragen
Geldt de BOR ook voor een eenmanszaak?
Ja, mits het echt om ondernemingsvermogen gaat. Of dat zo is, hangt af van de activiteiten en niet van de rechtsvorm.
Ik erf aandelen in het bedrijf van mijn ouders. Telt dat mee?
Bij een aanmerkelijk belang kan de BOR van toepassing zijn. De voorwaarden zijn dan strenger en de beoordeling ingewikkelder; laat dit narekenen.
Wat als ik het bedrijf wil verhuren in plaats van voortzetten?
Verhuur is meestal geen voortzetting van de onderneming. Dat raakt het voortzettingsvereiste en daarmee de vrijstelling.
Moet ik de erfbelasting over het belaste deel meteen betalen?
Dat staat op de aanslag. Zit het geld vast in de onderneming, vraag dan tijdig uitstel van betaling of een regeling aan; zie Aanslag erfbelasting: betalen, bezwaar en betalingsregeling.
Kan ik vooraf zekerheid krijgen?
Dat kan met een vooroverleg bij de Belastingdienst. Bij een grote of ingewikkelde nalatenschap is dat de moeite waard.
Lees hoe de Regelcheck werktDe Regelcheck opent binnenkort