Erfbelasting berekenen met voorbeelden
U berekent erfbelasting in vier stappen: erfdeel bepalen, vrijstelling aftrekken, splitsen bij € 158.669 en het tarief van uw groep toepassen. Een kind dat € 80.000 erft, betaalt zo € 5.377; een broer betaalt over hetzelfde bedrag € 23.169.
Laatst gecontroleerd op 14 sep 2026 · bron: Belastingdienst
Erfbelasting berekenen is optellen, aftrekken en twee percentages toepassen. Het moeilijke zit niet in de rekensom maar in de waarde van de nalatenschap: wat telt mee, tegen welke waarde, en op welke datum.
De vier stappen
- Bepaal de nalatenschap op de overlijdensdatum. Tel eerst alle bezittingen op: banksaldi, beleggingen, de woning tegen de WOZ-waarde, de auto en de inboedel voor zover die waarde heeft. Trek daar vervolgens de schulden van af. De uitvaartkosten die voor rekening van de nalatenschap komen, horen bij die schulden.
- Bepaal uw eigen erfdeel. Uw aandeel volgens het testament of volgens de wet. Bij vier gelijke erfgenamen is dat een kwart van het saldo.
- Trek uw vrijstelling af. Die hangt af van uw relatie tot de overledene. Een partner heeft € 828.035, een kind € 26.230. Voor een broer of een vriend is het € 2.769.
- Pas de tarieven toe. Wat overblijft splitst u bij € 158.669: tot die grens het lage percentage van uw groep, daarboven het hoge.
Voorbeeld 1 — een kind erft € 80.000
De nalatenschap bedraagt na aftrek van schulden € 320.000 en er zijn vier kinderen die ieder een gelijk deel krijgen.
| Stap | Bedrag |
|---|---|
| Erfdeel (een kwart van € 320.000) | € 80.000 |
| Vrijstelling kind | € 26.230 |
| Belast deel | € 53.770 |
| Tarief eerste schijf | 10% |
| Erfbelasting | € 5.377 |
Alle vier de kinderen betalen dit bedrag; samen dus € 21.508 over een nalatenschap van € 320.000.
Voorbeeld 2 — een broer erft hetzelfde bedrag
Dezelfde € 80.000, maar nu voor een broer van de overledene.
| Stap | Bedrag |
|---|---|
| Erfdeel | € 80.000 |
| Vrijstelling overige erfgenamen | € 2.769 |
| Belast deel | € 77.231 |
| Tarief eerste schijf | 30% |
| Erfbelasting | € 23.169 |
Ruim vier keer zoveel als het kind, bij precies hetzelfde erfdeel. Dat verschil zit volledig in de relatie tot de overledene.
Voorbeeld 3 — over de schijfgrens heen
Een kind erft € 250.000 uit een nalatenschap waarin een afbetaalde woning zit.
| Stap | Bedrag |
|---|---|
| Erfdeel | € 250.000 |
| Vrijstelling kind | € 26.230 |
| Belast deel | € 223.770 |
| Eerste schijf: 10% over € 158.669 | € 15.867 |
| Tweede schijf: 20% over € 65.101 | € 13.020 |
| Erfbelasting | € 28.887 |
De schijfgrens telt per erfgenaam, over het bedrag ná de vrijstelling. Dat is de stap die in zelfgemaakte spreadsheets het vaakst misgaat.
Tegen welke waarde telt wat mee
De rekensom staat of valt met de waardering. Dit zijn de regels die u het vaakst nodig heeft.
Bank- en spaarrekeningen tellen voor het saldo op de dag van overlijden. De bank geeft daar een saldoverklaring voor af.
De woning telt voor de WOZ-waarde, niet voor de vraagprijs of een taxatie. U mag kiezen tussen de WOZ-waarde van het jaar van overlijden en die van het jaar daarna, als die al bekend is. De laagste van de twee mag u gebruiken. De resterende hypotheek gaat er als schuld weer af.
Beleggingen tellen voor de koers op de overlijdensdatum. Stijgingen of dalingen daarna doen niet mee.
De auto telt voor de verkoopwaarde op dat moment. Een koerslijst is meestal voldoende onderbouwing.
Inboedel telt alleen voor zover er werkelijk verkoopwaarde is. Een gemiddelde woninginrichting is fiscaal een bescheiden bedrag.
Uitkeringen die door het overlijden tot stand komen, bijvoorbeeld uit een levensverzekering, kunnen als verkrijging meetellen. Dat hangt af van wie de premie betaalde.
Voorbeeld 4 — een partner en twee kinderen
De nalatenschap bedraagt € 600.000. De langstlevende partner en twee kinderen erven ieder een gelijk deel van € 200.000.
De partner trekt € 828.035 af van € 200.000 en komt onder nul uit. Die betaalt dus geen erfbelasting.
Elk kind trekt € 26.230 af en houdt € 173.770 belast over. Daarvan valt € 158.669 in de eerste schijf. Tegen 10% kost dat € 15.867. De resterende € 15.101 valt in de tweede schijf en kost tegen 20% nog eens € 3.020. Per kind is dat € 18.887, voor beide kinderen samen € 37.774.
Vaak krijgen de kinderen hun deel nog niet uitbetaald. Bij een wettelijke verdeling houdt de langstlevende alles en krijgen de kinderen een vordering. Ze betalen dan belasting over geld dat ze nog niet hebben. Zie Erfbelasting betalen terwijl het geld nog vaststaat.
Meerdere erfgenamen met verschillende relaties
Zodra er erfgenamen met verschillende relaties zijn, rekent u niet één keer maar per persoon. De nalatenschap wordt één keer bepaald, daarna krijgt iedereen zijn eigen rekensom.
Neem een nalatenschap van € 300.000 met twee erfgenamen: een kind en een broer van de overledene, ieder de helft.
Het kind krijgt € 150.000, trekt € 26.230 af en houdt € 123.770 belast over. Tegen 10% is dat € 12.377.
De broer krijgt hetzelfde bedrag, trekt € 2.769 af en houdt € 147.231 belast over. Tegen 30% is dat € 44.169.
Samen dus € 56.546 over een nalatenschap van drie ton, waarvan het grootste deel uit één erfdeel komt. Wie de totale belastingdruk wil inschatten, moet dus eerst weten wie er erven en in welke verhouding.
De rekensom zelf is eenvoudig; het verzamelen van de juiste waarden is het werk. Doe de Regelcheck om te zien welke gegevens u nodig heeft en bij wie u die opvraagt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.
De volgorde is niet vrij
Vier stappen, in deze volgorde: erfdeel, vrijstelling, splitsen bij de schijfgrens, tarief. Wie het tarief vóór de vrijstelling toepast, komt altijd te hoog uit. Wie de schijfgrens op de hele nalatenschap toepast in plaats van per erfgenaam, ook.
Wat er vaak misgaat
De woning wordt op de verkoopprijs gezet in plaats van op de WOZ-waarde. Bij een verkoop kort na het overlijden kan dat tienduizenden euro’s schelen, in beide richtingen. Vergeten wordt ook dat u mag kiezen tussen de WOZ-waarde van het overlijdensjaar en die van het jaar daarna. Blijkt de latere waarde lager nadat u al aangifte heeft gedaan? Dan mag u daar bezwaar over maken. Dat kan ook nog na de gebruikelijke termijn van zes weken.
Schulden en uitvaartkosten worden vergeten. Zij verlagen de nalatenschap en daarmee ieders erfdeel. Zie Welke schulden mag u aftrekken van de nalatenschap?.
Er wordt gerekend met de waarde op het moment van verdelen. Bepalend is de waarde op de dag van overlijden; koersstijgingen of -dalingen daarna raken de erfbelasting niet.
De vrijstelling wordt na het tarief toegepast in plaats van ervoor. Dat levert altijd een te hoog bedrag op.
Veelgestelde vragen
Hoe reken ik met een vruchtgebruik?
Dan wordt de waarde gesplitst tussen de vruchtgebruiker en de blote eigenaar, met factoren die van de leeftijd afhangen. Dat is geen rekensom om zelf te doen; laat die door een notaris of adviseur maken.
Telt een uitkering uit een uitvaartverzekering mee?
Meestal wel als verkrijging, en de uitvaartkosten mogen dan niet nog eens apart worden afgetrokken voor zover de verzekering die dekt. Zie Uitvaartkosten aftrekken van de erfbelasting.
Kan ik het bedrag ergens laten narekenen?
De Belastingdienst zelf stelt de aanslag vast op basis van uw aangifte. Voor een berekening vooraf kunt u een notaris of belastingadviseur vragen; bij een eenvoudige nalatenschap komt u met de stappen hierboven een heel eind.
Wat als de nalatenschap negatief is?
Dan is er geen erfbelasting, maar wel een beslissing te nemen: aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Doe dat niet op gevoel — een zuivere aanvaarding maakt u aansprakelijk voor de schulden.
Reken ik met de waarde vóór of na de verdeling?
Vóór de verdeling. De erfbelasting kijkt naar de waarde op de dag van overlijden en naar ieders aandeel daarin. Wie later welk voorwerp krijgt, verandert daar niets aan. Spreken erfgenamen onderling een andere verdeling af, dan verandert dat de belasting niet. Die blijft gebaseerd op de erfdelen uit het testament of uit de wet.
Lees hoe de Regelcheck werktDe Regelcheck opent binnenkort