Box 3 in het overlijdensjaar

Een erfenis verandert niet alleen uw vermogen, maar ook uw eigen aangifte inkomstenbelasting. Box 3 gaat over sparen en beleggen, en het geërfde vermogen komt daar op enig moment in terecht. De vraag is wannéér.

Het moment van aangeven

De hoofdregel is eenvoudig. Erft u in de loop van een jaar geld of beleggingen, dan geeft u dat aan per 1 januari van het volgende jaar. In het jaar van erven telt het dus nog niet mee.

Voor onroerende zaken geldt een uitzondering: die geeft u aan in het jaar dat u erft.

Dat onderscheid is de reden dat erfgenamen soms denken dat er iets misgaat in hun aangifte. Het geld staat op de rekening, maar het hoort er dat jaar nog niet in — de woning wel.

De bedragen van 2026

Onderdeel	Bedrag 2026
Heffingsvrij vermogen per persoon	€ 59.357
Heffingsvrij vermogen met fiscale partner	€ 118.714
Vrijstelling contant geld per persoon	€ 672
Drempel voor schulden per persoon	€ 3.800
Vrijstelling groene beleggingen per persoon	€ 26.715

Blijft uw vermogen onder het heffingsvrij vermogen, dan betaalt u in box 3 niets. Een erfenis kan u daar in één keer overheen tillen.

Wat dat voor u betekent, hangt af van uw eigen vermogen en van wat u erft. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Twee belastingen, twee momenten

Het helpt om de twee uit elkaar te houden.

De erfbelasting betaalt u één keer, over wat u verkrijgt, gebaseerd op de waarde op de overlijdensdatum.

De inkomstenbelasting in box 3 betaalt u daarna elk jaar opnieuw, over het vermogen dat u dan heeft. Het geërfde bedrag telt vanaf dat moment mee als uw eigen vermogen.

Het is dus geen dubbele heffing over hetzelfde: de ene gaat over de overgang, de andere over het bezit daarna.

De partner van de overledene

Was u de fiscale partner van de overledene, dan kunt u kiezen om het hele jaar van overlijden als fiscale partners te worden aangemerkt.

Voor box 3 kan dat gunstig zijn, omdat u dan samen het hogere heffingsvrij vermogen heeft en de verdeling van het vermogen kunt kiezen. Of het voordelig uitpakt, hangt af van de bedragen.

Reken het door voordat u kiest; zie ook Aangifte inkomstenbelasting van een overledene (F-formulier).

Zo houdt u het overzichtelijk

1. Noteer wat u erft en wanneer. Geld en beleggingen: aangeven per 1 januari van het volgende jaar. Onroerend goed: in het jaar van erven.
2. Kijk of u boven het heffingsvrij vermogen uitkomt. Bij € 59.357 per persoon is een gemiddelde erfenis daar snel overheen.
3. Houd rekening met een voorlopige aanslag. Wie jaarlijks een voorlopige aanslag krijgt, doet er goed aan die te laten aanpassen na een erfenis.
4. Reserveer voor de erfbelasting apart. Die staat los van box 3 en komt eerder.
5. Let op de vordering uit een wettelijke verdeling. Kinderen met een niet-opeisbare vordering hebben een bezitting die in box 3 meetelt, ook al kunnen zij er niet bij.

Een rekenvoorbeeld

Een dochter heeft zelf € 30.000 spaargeld. In mei 2026 erft zij € 120.000 van haar vader. Daarvan zit € 20.000 in contanten en beleggingen, en € 100.000 in een woning die verkocht wordt.

Voor haar aangifte over 2026 telt het geërfde geld nog niet mee: dat geeft zij aan per 1 januari 2027. De woning is een onroerende zaak en geeft zij wél aan in 2026.

Voor haar aangifte over 2027 kijkt zij naar haar vermogen op 1 januari 2027. Staat het geld dan op haar rekening, dan telt het volledig mee. Met € 150.000 zit zij ruim boven het heffingsvrij vermogen van € 59.357 en betaalt zij in box 3 over het meerdere.

Dat is dus een jaar later dan veel mensen verwachten, en het bedrag is hoger dan zij in het jaar van erven dachten. Reken erop dat uw voorlopige aanslag over dat volgende jaar moet worden aangepast.

Wat een erfenis nog meer raakt

Box 3 is niet het enige dat verandert door een erfenis. Drie dingen komen vaak pas later in beeld.

Toeslagen. Huurtoeslag en zorgtoeslag kijken naar uw vermogen op 1 januari. Een erfenis kan u boven de vermogensgrens brengen, waardoor het recht vervalt. Controleer dat voordat u het geld uitgeeft of belegt.

De eigen bijdrage voor zorg. Die kan afhangen van uw vermogen in box 3, met een vertraging van enkele jaren.

De voorlopige aanslag. Wie er een heeft, doet er goed aan die te laten aanpassen. Anders volgt er bij de definitieve aanslag een naheffing.

Geen van deze drie is een reden om een erfenis te weigeren. Wel zijn het redenen om niet meteen alles uit te geven of vast te zetten.

Wat u het eerste jaar kunt doen

Een erfenis zet uw financiële plaatje in één keer op zijn kop. Vier dingen helpen om het overzichtelijk te houden.

Zet het apart. Zolang de aangifte erfbelasting niet klaar is, weet u niet wat er van het bedrag overblijft. Een aparte rekening voorkomt dat het geld ongemerkt opgaat.

Reken de erfbelasting uit. Die komt eerder dan de gevolgen in box 3, en het bedrag is meestal groter dan mensen verwachten.

Kijk naar uw toeslagen. Die reageren op uw vermogen per 1 januari. Een erfenis kan het recht erop laten vervallen; dat wilt u weten voordat er wordt teruggevorderd.

Laat uw voorlopige aanslag aanpassen voor het jaar waarin het vermogen meetelt. Dat spreidt de betaling over het jaar in plaats van in één keer achteraf.

Wat er verder nog speelt, hangt af van uw eigen situatie: een eigen woning, een partner, een uitkering. Laat het bij grote bedragen doorrekenen voordat u beslissingen neemt.

Wat er vaak misgaat

Het geërfde bedrag wordt al aangegeven in het jaar van erven. Voor geld en beleggingen is dat een jaar te vroeg.

De geërfde woning wordt juist een jaar te laat aangegeven. Daar geldt de uitzondering.

De voorlopige aanslag wordt niet aangepast, waarna er aan het eind van het jaar een naheffing volgt die niemand had verwacht.

De vordering uit de wettelijke verdeling blijft buiten de aangifte omdat er geen geld is ontvangen. Het is wel een bezitting.

Box 3 en erfbelasting worden door elkaar gehaald, waarna erfgenamen denken dubbel te betalen. Het zijn twee verschillende heffingen op twee momenten.

Veelgestelde vragen

Ik erfde in juni. Waarom staat het niet in mijn aangifte over dat jaar?

Omdat geld en beleggingen pas per 1 januari van het volgende jaar meetellen. Uw aangifte over het jaar van erven kijkt naar 1 januari van dat jaar, en toen had u het nog niet.

Geldt dat ook voor een geërfde woning?

Nee. Onroerende zaken geeft u aan in het jaar dat u erft.

Mijn kinderen hebben een vordering op mij als langstlevende. Wie geeft wat aan?

De kinderen geven de vordering aan als bezitting; de langstlevende geeft de schuld aan. De precieze behandeling hangt af van de voorwaarden in het testament; laat dat bij twijfel narekenen.

Verandert een erfenis mijn toeslagen?

Dat kan. Toeslagen kijken naar uw vermogen op 1 januari. Een erfenis kan u daarmee boven de vermogensgrens brengen; kijk dat na voordat u het geld uitgeeft.

Moet ik de erfbelasting als schuld opgeven in box 3?

Een nog niet betaalde belastingschuld telt in box 3 meestal niet mee als schuld. Ga daar niet zelf van uit; controleer het in de toelichting bij uw aangifte.