Erfbelasting over buitenlands vermogen

Voor de Nederlandse erfbelasting is niet uw eigen woonplaats bepalend, maar die van de overledene. Dat is de eerste vraag die u moet beantwoorden, en meteen de belangrijkste.

Wanneer Nederland heft

Woonde de overledene in Nederland, dan betaalt u hier erfbelasting over de hele nalatenschap. Dus ook over een appartement in Spanje, een rekening in Luxemburg of een stuk grond in Duitsland.

De vrijstellingen en tarieven zijn dan gewoon de Nederlandse: € 26.230 voor een kind, 10% en 20% daarboven, en zo verder. Waar het vermogen ligt, verandert daar niets aan.

Ook uw eigen woonplaats doet er niet toe. Woont u als erfgenaam in Canada en woonde uw ouder in Nederland, dan doet u gewoon mee in de Nederlandse aangifte.

Wanneer Nederland niet heft

De Belastingdienst noemt twee situaties waarin u hier geen erfbelasting betaalt.

De overledene was geen Nederlander en woonde niet in Nederland. Dan is er voor de Nederlandse erfbelasting geen aanknopingspunt.

De overledene was Nederlander, maar overleed nadat hij Nederland langer dan tien jaar had verlaten. Dit is de bekende tienjaarsregel. Een Nederlander die emigreert, blijft dus tien jaar lang binnen het bereik van de Nederlandse erfbelasting.

Die tien jaar zijn precies. Overlijdt iemand negen jaar en elf maanden na de emigratie, dan heft Nederland nog.

Wat er in uw situatie geldt, hangt af van de woonplaats en de nationaliteit van de overledene. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Het andere land heft ook

Dat Nederland heft, betekent niet dat het land waar het vermogen ligt dat niet doet. Veel landen heffen over onroerend goed dat binnen hun grenzen ligt, ongeacht waar de overledene woonde.

Er zijn ook landen die helemaal geen erfbelasting kennen. Dan speelt de vraag niet.

Is er in beide landen belasting verschuldigd over dezelfde erfenis, dan kunnen er regels gelden om dubbele belasting te voorkomen. Soms mag u de in het buitenland betaalde erfbelasting aftrekken. Zie Dubbele erfbelasting voorkomen.

Kijk daarbij ook naar het soort vermogen. Onroerend goed is bijna overal aanknopingspunt voor een lokale heffing. Bankrekeningen en beleggingen van niet-inwoners blijven in veel landen buiten schot. Dat scheelt een hoop uitzoekwerk zodra u weet waar het vermogen uit bestaat.

Zo pakt u het aan

1. Stel de woonplaats van de overledene vast op de overlijdensdatum, en de nationaliteit. Bij een emigratie: zoek de datum van uitschrijving op.
2. Maak een lijst van het buitenlandse vermogen: onroerend goed, rekeningen, beleggingen, een aandeel in een buitenlandse onderneming.
3. Waardeer het per overlijdensdatum. Voor onroerend goed geldt de waarde in het economisch verkeer; een lokale taxatie is vaak nodig.
4. Zoek uit of het andere land heft. Vraag dat na bij een adviseur daar of bij het consulaat; ga niet af op wat een makelaar zegt.
5. Neem alles op in de Nederlandse aangifte als Nederland heft, ook het deel waarover u in het buitenland al betaalt.

Reken op meer tijd

Een nalatenschap met buitenlands vermogen kost altijd meer tijd dan een Nederlandse. Drie dingen zitten structureel in de weg.

Documenten in een andere taal, soms met een vertaling of een legalisatie erbij. Een Spaanse of Italiaanse akte is niet in een week geregeld.

Buitenlandse instanties met eigen termijnen. Een kadaster of een bank in het buitenland werkt niet op uw agenda.

En de lokale erfrechtprocedure. In sommige landen moet er eerst een lokale procedure worden doorlopen voordat u over het vermogen kunt beschikken.

Dat maakt buitenlands vermogen ook bijzonder onder de twintigmaandentermijn. Het is in de praktijk een van de weinige gronden waarop uitstel voor de aangifte nog wordt verleend.

De tienjaarsregel van dichtbij

De tienjaarsregel is de bepaling die de meeste verwarring geeft, en tegelijk de enige die u met een datum kunt controleren.

De regel geldt voor Nederlanders. Emigreert een Nederlander, dan blijft hij nog tien jaar binnen het bereik van de Nederlandse erfbelasting. Overlijdt hij binnen die periode, dan heft Nederland over de hele nalatenschap, waar het vermogen ook ligt.

Na tien jaar vervalt dat. Overlijdt dezelfde persoon elf jaar na de emigratie, dan heft Nederland niet meer.

Voor mensen zonder Nederlandse nationaliteit geldt deze regel niet. Woonde iemand niet in Nederland en was hij geen Nederlander, dan is er geen Nederlandse erfbelasting.

Controleer dus twee dingen in de gemeentelijke administratie: de nationaliteit en de datum van uitschrijving uit Nederland. Die datum is het beginpunt van de tien jaar.

Let erop dat een tijdelijke terugkeer de klok kan beïnvloeden. Bij twijfel over de precieze periode is dit een vraag voor een adviseur, niet voor een schatting.

Een rekenvoorbeeld

Een vader met de Nederlandse nationaliteit emigreert in 2020 naar Portugal. Hij overlijdt in 2026, zes jaar later. Zijn nalatenschap bestaat uit een woning in Portugal van € 350.000 en € 90.000 op een Portugese bankrekening.

Omdat er nog geen tien jaar verstreken zijn, heft Nederland over de hele nalatenschap van € 440.000. Zijn dochter erft alles, trekt € 26.230 vrijstelling af en houdt € 413.770 belast over.

Over de eerste € 158.669 is dat 10%: € 15.867. Over de resterende € 255.101 is het 20%: € 51.020. Samen € 66.887 aan Nederlandse erfbelasting.

Daarnaast kan Portugal heffen over de woning die daar ligt. Is dat zo, dan komt de vraag naar voorkoming van dubbele belasting aan de orde; zie Dubbele erfbelasting voorkomen.

Was de vader in 2031 overleden, dan was er van Nederlandse erfbelasting geen sprake geweest.

Wat er vaak misgaat

Er wordt gekeken naar de woonplaats van de erfgenaam in plaats van die van de overledene. Alleen de laatste telt.

Het buitenlandse vermogen wordt niet opgegeven omdat er daar al belasting over is betaald. Woonde de overledene in Nederland, dan hoort het in de Nederlandse aangifte — de verrekening komt daarna.

De tienjaarsregel wordt verward met een woonplaatsregel voor de erfgenaam. Hij gaat over de overledene, en over Nederlanders.

De waardering wordt overgenomen van een oude taxatie of van de aankoopprijs. Bepalend is de waarde op de overlijdensdatum.

Er wordt gewacht met de Nederlandse aangifte tot de buitenlandse procedure rond is. Meld de situatie dan liever, met een verzoek om uitstel.

Veelgestelde vragen

Mijn ouder woonde in België en ik in Nederland. Waar betaal ik?

Woonde uw ouder in België en was hij geen Nederlander of langer dan tien jaar weg uit Nederland, dan heft Nederland niet. België kan dat wel doen; informeer naar de regels daar.

Telt een vakantiewoning in Frankrijk mee?

Woonde de overledene in Nederland, dan telt die woning mee in de Nederlandse aangifte. Frankrijk kan er daarnaast zelf over heffen.

Hoe waardeer ik buitenlands onroerend goed?

Naar de waarde in het economisch verkeer op de overlijdensdatum. De Nederlandse WOZ-systematiek geldt daar niet; een lokale taxatie is meestal de basis.

Ik heb een erfgenaam zonder burgerservicenummer.

Die kan er een aanvragen; de Belastingdienst heeft daar een procedure voor. Begin er vroeg mee, want zonder dat nummer komt de aangifte niet rond.

Moet ik een buitenlandse adviseur inschakelen?

Bij onroerend goed of een onderneming in het buitenland is dat vrijwel altijd verstandig. De lokale regels bepalen wat daar gebeurt, en die kent een Nederlandse adviseur meestal niet.