Aangifte erfbelasting doen: stap voor stap

De aangifte erfbelasting is één formulier over de hele nalatenschap, waarin per erfgenaam staat wat hij of zij verkrijgt. U hoeft het niet met z’n allen apart in te vullen: één erfgenaam of een gemachtigde mag het namens iedereen doen.

De termijn

Voor een overlijden in 2026 of later moet de aangifte binnen twintig maanden na de overlijdensdatum binnen zijn. Tot en met een overlijden in 2025 was dat acht maanden. De verlenging is nieuw; zie De nieuwe aangiftetermijn van 20 maanden per 2026.

Krijgt u een aangiftebrief van de Belastingdienst, dan staat daar een datum in. Die datum is leidend. Krijgt u geen brief, maar valt er wel erfbelasting te betalen? Dan moet u zich zelf melden. Geen brief is geen vrijstelling van de aangifteplicht.

Wat u nodig heeft

Verzamel dit vóórdat u begint; halverwege stoppen en opnieuw beginnen kost de meeste tijd.

• Het burgerservicenummer van de overledene en van elke erfgenaam.
• De akte van overlijden en, als die er is, de verklaring van erfrecht.
• Het testament, of de vaststelling dat er geen testament is.
• Banksaldi op de overlijdensdatum, van alle rekeningen en spaarrekeningen.
• De WOZ-waarde van de woning en de hoogte van de resterende hypotheek.
• Overzichten van beleggingen, polissen en uitkeringen die door het overlijden tot stand komen.
• De schulden op de overlijdensdatum en de uitvaartnota.

Banken geven een saldoverklaring per overlijdensdatum af. Vraag die vroeg aan: het is een standaardproduct, maar het duurt.

Stap voor stap

1. Stel vast wie de erfgenamen zijn en wie de aangifte doet. Eén persoon invullen namens iedereen voorkomt tegenstrijdige opgaven. Zie Wie moet de aangifte erfbelasting doen?.
2. Verzamel de gegevens hierboven, allemaal per de overlijdensdatum. Bewaar de onderbouwing; u heeft die nodig als de Belastingdienst vragen stelt.
3. Bereken per erfgenaam het erfdeel: het saldo van de nalatenschap maal ieders aandeel volgens testament of wet.
4. Vul de aangifte in, online via Mijn Belastingdienst met DigiD of op papier. Loopt u tegen een onderdeel aan dat u niet zeker weet, vul dan niet in wat het meest waarschijnlijk lijkt maar zoek het uit.
5. Dien in vóór de datum in de aangiftebrief en bewaar de bevestiging. Lukt dat niet, vraag dan uitstel aan; zie Uitstel voor de aangifte erfbelasting aanvragen.
6. Wacht de aanslag af. De Belastingdienst stelt die vast op basis van uw aangifte. Klopt er iets niet, dan kunt u bezwaar maken binnen de termijn die op de aanslag staat.

Belastingrente en boetes

Belastingrente loopt vanaf twintig maanden na het overlijden bij een overlijden in 2026 of later. Bij een overlijden in 2025 of eerder was dat acht maanden. Is uw aangifte volledig en correct binnen de aangiftetermijn, dan betaalt u geen belastingrente. Wijkt de aanslag af van uw aangifte, dan kan er alsnog rente worden gerekend.

Bij een te late of onvolledige aangifte kan de Belastingdienst een verzuimboete opleggen. Doet u met opzet geen aangifte, dan kan het een vergrijpboete worden. De bedragen staan niet vooraf vast; die hangen af van de situatie.

U kunt rente beperken door een voorlopige aanslag te vragen en alvast te betalen. Dat is vooral zinvol als de afwikkeling lang duurt, bijvoorbeeld omdat een woning nog verkocht moet worden.

Online of op papier

De aangifte kan op twee manieren. Online logt u in op Mijn Belastingdienst met DigiD. Het formulier rekent onderdelen voor u uit en u kunt tussentijds opslaan. Op papier vult u het formulier in dat bij de aangiftebrief hoort of dat u bij de Belastingdienst opvraagt.

Doet u het namens de andere erfgenamen, dan logt u in met uw eigen DigiD en vult u hun gegevens in het formulier in. Een eigen DigiD van elke erfgenaam is daarvoor niet nodig. Schakelt u een notaris of adviseur in, dan werkt die met een machtiging.

Na de aangifte

De Belastingdienst legt op basis van uw aangifte een aanslag op. Daarop staat het te betalen bedrag, de betaaltermijn en de termijn waarbinnen u bezwaar kunt maken.

Klopt de aanslag niet, maak dan schriftelijk bezwaar binnen de termijn die erop staat. Wacht daar niet mee tot het bedrag betaald is. Bezwaar en betaling zijn twee losse dingen, en te laat bezwaar is niet te repareren.

Kunt u niet betalen omdat het vermogen nog vaststaat, vraag dan uitstel van betaling of een betalingsregeling aan. Zie Aanslag erfbelasting: betalen, bezwaar en betalingsregeling.

Een voorlopige aanslag beperkt de rente

Soms duurt de afwikkeling lang. Een woning moet nog verkocht worden, of het is onduidelijk wie de erfgenamen zijn. U kunt dan een voorlopige aanslag vragen en alvast een bedrag betalen. Daarmee beperkt u de belastingrente die over het uiteindelijke bedrag kan lopen.

Dat is vooral zinvol als u al een redelijke schatting van de nalatenschap heeft. Een voorlopige aanslag hoeft niet exact te zijn; het verschil wordt later verrekend.

Welke stukken u nodig heeft en bij wie u die opvraagt, verschilt per nalatenschap. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u op de lijst staat en welke termijn als eerste afloopt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wat de Belastingdienst al weet

De Belastingdienst krijgt het overlijden door van de gemeente en ziet daarna gegevens binnenkomen van banken, verzekeraars en de WOZ-administratie. Dat betekent twee dingen.

Ten eerste hoeft u niet te melden dát iemand is overleden; dat loopt via de gemeente. Ten tweede worden opvallende verschillen tussen uw aangifte en die gegevens opgemerkt. Een saldo dat niet klopt of een woning die ontbreekt, leidt tot vragen en daarmee tot maanden vertraging.

Wijkt u bewust af van wat die gegevens suggereren? Licht dat dan meteen toe in de aangifte. Een rekening die op twee namen stond, is daar een voorbeeld van.

Bewaar de onderbouwing

Bewaar alles waarop u de aangifte heeft gebaseerd. Dat zijn de saldoverklaringen, de WOZ-beschikking en de uitvaartnota. Bewaar ook de afrekening van de notaris en uw eigen berekening per erfgenaam.

De Belastingdienst kan na de aanslag nog vragen stellen. Met een map met stukken beantwoordt u die in een uur. Zonder die map bent u weken kwijt. Digitaal opslaan volstaat.

Wat er vaak misgaat

Erfgenamen wachten op de verdeling voordat zij aangifte doen. Dat hoeft niet: de aangifte gaat over de waarde op de overlijdensdatum, niet over wie uiteindelijk welk voorwerp krijgt.

De saldoverklaring van de bank wordt te laat aangevraagd, waarna de termijn in zicht komt zonder dat de cijfers er zijn.

Er wordt geen aangifte gedaan omdat er geen brief kwam. De plicht hangt niet aan de brief maar aan de verkrijging.

Schulden en uitvaartkosten blijven buiten de aangifte, waardoor er over een te hoog bedrag belasting wordt betaald.

Veelgestelde vragen

Kan ik de aangifte zelf doen of moet dat via een notaris?

U mag het zelf doen. Bij een eenvoudige nalatenschap — een woning, wat rekeningen, duidelijke erfgenamen — is dat goed te doen. Bij een onderneming, buitenlands vermogen of vruchtgebruik is hulp verstandig.

Moet iedere erfgenaam apart aangifte doen?

Nee. Eén aangifte voor de hele nalatenschap volstaat, met daarin per erfgenaam de verkrijging. Wel blijft iedere erfgenaam verantwoordelijk voor de juistheid van zijn eigen gegevens.

Wat als ik de aangifte al heb ingediend en er blijkt iets te ontbreken?

Meld dat zelf bij de Belastingdienst, ook als de aanslag al is opgelegd. Uit eigen beweging corrigeren is vrijwel altijd gunstiger dan wachten tot het opvalt.

Hoe lang duurt het voordat de aanslag komt?

Dat verschilt sterk per situatie. Reken niet op een vast aantal weken en houd er rekening mee dat de aanslag ook pas maanden na de aangifte kan komen.