Welke schulden mag u aftrekken van de nalatenschap?

De erfbelasting gaat over het saldo van de nalatenschap: bezittingen min schulden. Die tweede helft wordt het vaakst te laag ingevuld, en dat kost geld — elke vergeten schuld verhoogt de aanslag.

Wat u mag aftrekken

Hypotheken en andere leningen. Het openstaande bedrag op de overlijdensdatum, inclusief de rente die op dat moment verschuldigd was. Ook een persoonlijke lening, een doorlopend krediet of een schuld bij familie telt mee, mits die aantoonbaar bestond.

Schulden aan erfgenamen van een eerder overleden partner. Dit speelt bij het tweede overlijden: bij een wettelijke verdeling kregen de kinderen destijds een vordering op de langstlevende. Die vordering is nu een schuld van de nalatenschap. Het wordt vaak vergeten en het is meestal een grote post.

Schenkingen op papier, met de rente die daarover verschuldigd was. Ook dit is een echte schuld van de nalatenschap.

Uitvaartkosten. Die gelden als schuld van de nalatenschap. Welke posten wel en niet meetellen staat in Uitvaartkosten aftrekken van de erfbelasting.

Daarnaast horen bij de schulden: openstaande rekeningen op de overlijdensdatum en belasting die over het overlijdensjaar nog betaald moest worden.

Wat er niet bij hoort

De peildatum is de dag van overlijden. Kosten die daarná ontstaan om de nalatenschap af te wikkelen, zijn geen schulden van de overledene.

Voor de uitvaartkosten heeft de Belastingdienst dat uitgewerkt. Notariskosten, makelaars- en taxatiekosten tellen niet mee. Hetzelfde geldt voor het opruimen van de inboedel en het loon van de executeur. Ook reiskosten van familie uit het buitenland en toekomstig grafonderhoud vallen erbuiten.

Twijfelt u over een post, dan is de vraag steeds dezelfde: bestond deze verplichting al op de dag van overlijden?

Welke schulden er in uw situatie spelen, verschilt sterk per nalatenschap. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u meetelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Zo maakt u het overzicht

1. Vraag de standen op per overlijdensdatum: hypotheek, leningen, kredieten. Banken leveren dat als saldoverklaring.
2. Zoek de oude nalatenschap op als er eerder een partner is overleden. De vordering van de kinderen uit die verdeling is nu een schuld.
3. Verzamel de openstaande rekeningen: energie, zorgverzekering, gemeente, abonnementen tot de overlijdensdatum.
4. Neem de uitvaartnota op, verminderd met wat de uitvaartverzekering heeft uitgekeerd.
5. Streep door wat ná het overlijden is ontstaan. Dat hoort niet in deze kolom.

Een rekenvoorbeeld

Een nalatenschap bestaat uit een woning met een WOZ-waarde van € 420.000 en € 35.000 op de bankrekening. De hypotheek is € 180.000 en er staat nog € 2.400 aan rekeningen open. De uitvaart kostte € 9.200, waarvan de verzekering € 4.000 uitkeerde.

Post	Bedrag
Woning (WOZ)	€ 420.000
Bankrekening	€ 35.000
Hypotheek	€ 180.000
Openstaande rekeningen	€ 2.400
Uitvaartkosten na aftrek verzekering	€ 5.200
Saldo nalatenschap	€ 267.400

Twee kinderen erven ieder € 133.700. Na aftrek van € 26.230 vrijstelling blijft € 107.470 belast; tegen 10% is dat € 10.747 per kind. Zonder de schulden zou er over € 227.500 per kind gerekend worden — en dat scheelt ieder ruim € 9.000.

Onderbouwen is het halve werk

Een schuld die u niet kunt aantonen, wordt geschrapt. Verzamel daarom per post één bewijsstuk.

Voor hypotheken en leningen: het overzicht van de bank met de stand op de overlijdensdatum. Vraag daar expliciet om die datum; een jaaroverzicht is onvoldoende.

Voor een schuld bij familie: de leenovereenkomst, de bankafschriften van de betaling en, als die er is, de notariële akte. Zonder papier is een familielening lastig hard te maken.

Voor openstaande rekeningen: de factuur met de datum. Een incasso die ná het overlijden is afgeschreven maar over de periode ervoor gaat, telt mee.

Voor de vordering uit een eerdere nalatenschap: de aangifte of de akte van verdeling van destijds.

Bewaar dit apart van de rest. Als de Belastingdienst vraagt, gaat het vrijwel altijd over deze kolom.

De tweede nalatenschap

Overlijdt de langstlevende partner, dan komt de grootste aftrekpost vaak uit het verleden. Het gaat om de vordering die de kinderen kregen bij het eerste overlijden.

Die vordering is een schuld van de nalatenschap van de langstlevende. Vaak is er ook rente over verschuldigd, afhankelijk van wat er destijds is vastgelegd of wat de wet bepaalt.

Zoek daarom bij een tweede overlijden altijd de papieren van het eerste erbij. Dat zijn de aangifte erfbelasting van toen, de akte van verdeling en een eventueel testament. Zonder die stukken wordt de nalatenschap te hoog vastgesteld en betalen de kinderen over geld dat zij in zekere zin al hadden.

Twijfelgevallen

Sommige posten vallen precies op de grens. Vier die vaak voorkomen.

Een lopende energierekening. Het deel over de periode tot de overlijdensdatum is een schuld; het deel daarna is een kostenpost van de erfgenamen. Splits de rekening naar rato.

Belasting over het overlijdensjaar. Wat de overledene nog moest betalen over de periode tot het overlijden, telt mee als schuld. Krijgt de aangifte inkomstenbelasting juist geld terug, dan is dat een bezitting.

Een borgstelling. Stond de overledene borg voor iemand anders, dan is dat pas een schuld als er ook werkelijk op wordt aangesproken. Meld de situatie bij twijfel in de aangifte.

Een lening tussen ouders en kinderen. Vaak bestaat die wel maar staat hij nergens op papier. Zonder overeenkomst en zonder bankafschriften wordt hij geschrapt.

Twijfelt u, geef de post dan op met een toelichting in plaats van hem weg te laten. Een toegelichte post die wordt gecorrigeerd kost u niets extra’s; een weggelaten post die later opduikt wel.

Wat er vaak misgaat

De hypotheek wordt vergeten omdat de woning “toch verkocht wordt”. Beide kanten horen in de aangifte.

De vordering van kinderen uit een eerdere nalatenschap blijft buiten beeld. Bij het tweede overlijden is dat vaak tienduizenden euro’s.

Kosten van ná het overlijden worden opgevoerd: de notaris, de makelaar, het leeghalen van het huis. Dat zijn kosten van de erfgenamen, geen schulden van de overledene.

De uitvaartnota wordt volledig afgetrokken terwijl de verzekering een deel heeft betaald.

De onderbouwing wordt pas gezocht als de Belastingdienst erom vraagt, soms een jaar later. Verzamel de bewijsstukken tegelijk met de aangifte; dan zijn ze nog eenvoudig te vinden.

Veelgestelde vragen

Mag ik een schuld bij familie aftrekken?

Ja, als die aantoonbaar bestond op de overlijdensdatum. Zorg voor een onderbouwing: een leenovereenkomst, bankafschriften of een notariële akte.

Wat als de schulden groter zijn dan de bezittingen?

Dan is er geen erfbelasting, maar wel een beslissing te nemen: aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Zuiver aanvaarden maakt u aansprakelijk voor de schulden; laat u adviseren voordat u iets tekent.

Telt een studieschuld van de overledene mee?

Een openstaande studieschuld op de overlijdensdatum is een schuld van de nalatenschap. Let op: sommige studieschulden vervallen bij overlijden — vraag dat na bij de uitvoerder.

Zijn de kosten van de verklaring van erfrecht aftrekbaar?

Notariskosten gelden niet als aftrekbare uitvaartkosten. Ze ontstaan bovendien ná het overlijden en horen dus niet bij de schulden van de overledene.

Mag ik de erfbelasting zelf als schuld opvoeren?

Nee. De erfbelasting is het gevolg van de verkrijging, geen schuld van de overledene.