Zuiver aanvaarden en het risico dat u loopt

Zuiver aanvaarden is de keuze die de meeste erfgenamen maken, en de keuze die de meeste erfgenamen nooit bewust hebben gemaakt. Dat is precies het risico.

Deze pagina legt uit wat zuiver aanvaarden inhoudt, hoe het ongemerkt gebeurt en welke uitweg de wet biedt als het misgaat.

Wat zuiver aanvaarden betekent

Bij zuivere aanvaarding erft u alles: de bezittingen én de schulden.

Zijn de schulden groter dan het vermogen van de overledene, dan is er sprake van een negatieve nalatenschap. U bent dan wettelijk verplicht die schulden te betalen, ook uit uw eigen vermogen.

Dat is het verschil met beneficiair aanvaarden, waarbij u in beginsel geen negatieve nalatenschap kunt erven.

Zuiver aanvaarden kan alleen als u 18 jaar of ouder bent.

Hoe het gebeurt zonder handtekening

Voor zuiver aanvaarden hoeft u niets te tekenen. De wet leidt het af uit wat u doet.

Als u zich spullen van de overledene toe-eigent, gaat de wet ervan uit dat u zuiver aanvaardt. Ook als u zich als erfgenaam gedraagt, bijvoorbeeld door schuldeisers te betalen met geld uit de nalatenschap.

Sinds 1 september 2016 geldt de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden. Er is sindsdien pas sprake van zuivere aanvaarding als u goederen uit de erfenis verkoopt, of ze op een andere manier aan schuldeisers onttrekt.

Die wet maakt de grens duidelijker, maar haalt het risico niet weg. Een sieraad meenemen en houden, is nog steeds toe-eigenen.

Wat wel en niet als aanvaarding geldt

Handeling	Zuivere aanvaarding?
De uitvaart regelen en betalen	Nee
De woning bewaken en spullen veilig opslaan	Nee
Post openen en contracten opzeggen	In de regel niet
Spullen meenemen en houden	Ja
Spullen verkopen	Ja
Schulden betalen uit de nalatenschap	Ja

De grens ligt bij onttrekken. Beheren en bewaren mag; wegnemen en verkopen niet, zolang u nog niet heeft gekozen.

De Rechtspraak adviseert daarom: neemt u iets mee, sla het dan tijdelijk op en houd het niet voor uzelf.

Zo aanvaardt u bewust

Wilt u zuiver aanvaarden omdat de nalatenschap duidelijk positief is, doe dat dan bewust en pas na onderzoek.

1. Breng de schulden in kaart. Afschriften, post, een opgave van de Belastingdienst en een navraag bij het BKR.
2. Vergelijk met de bezittingen. Alleen bij een duidelijk positief saldo is zuiver aanvaarden verstandig.
3. Kijk naar de onzekerheden. Een onderneming, een borgstelling of een buitenlands vermogen zijn redenen om toch beneficiair te kiezen.
4. Leg eventueel een verklaring af bij de griffie van de rechtbank. Dat is bij zuiver aanvaarden niet verplicht, maar het schept duidelijkheid.
5. Begin daarna pas met betalen en verdelen.

De uitweg bij een onverwachte schuld

De wet kent een vangnet voor wie na zuivere aanvaarding wordt verrast.

Wordt u na zuivere aanvaarding bekend met een schuld die u niet kende en ook niet hoefde te kennen, dan kunt u de kantonrechter vragen om alsnog beneficiair te mogen aanvaarden. Dat verzoek moet binnen drie maanden na de ontdekking worden gedaan.

Is de nalatenschap al vereffend of verdeeld, dan kunt u de kantonrechter binnen dezelfde termijn vragen om ontheffing van de verplichting om die schuld uit uw eigen vermogen te betalen.

De kantonrechter verleent die ontheffing, tenzij u zich zo heeft gedragen dat de schuldeiser erop mocht vertrouwen dat u de schuld zelf zou betalen.

Het vangnet werkt alleen bij een schuld die u niet kende én niet hoefde te kennen. Wie de administratie niet heeft bekeken, kan daar niet altijd op terugvallen.

Wie er om een verklaring kan vragen

Legt u geen verklaring af, dan kunt u op enig moment toch worden gevraagd om te verklaren dat u zuiver aanvaardt. Dat kan zelfs via de rechter worden afgedwongen.

Een schuldeiser of een andere erfgenaam kan er belang bij hebben om te weten waar hij aan toe is.

Heeft een andere erfgenaam al beneficiair aanvaard, dan moet u binnen drie maanden nadat u daarvan weet uw keuze maken. Doet u dat niet, dan heeft u beneficiair aanvaard.

Of zuiver aanvaarden in uw situatie verstandig is, hangt af van wat er in de nalatenschap zit. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wat er vaak misgaat

Kinderen halen de woning leeg om de huur te kunnen opzeggen, en hebben daarmee zuiver aanvaard voordat de schulden bekend waren.

Een erfgenaam betaalt een aanmaning uit de nalatenschap om van het gezeur af te zijn.

Er wordt aangenomen dat een negatieve nalatenschap “gewoon niet uitbetaald” wordt, terwijl de erfgenaam persoonlijk aansprakelijk is.

De termijn van drie maanden na ontdekking van een onverwachte schuld verstrijkt zonder verzoek aan de kantonrechter.

De administratie wordt niet bekeken, waardoor het vangnet voor onverwachte schulden niet opgaat.

Wanneer u een notaris nodig heeft

Bij een duidelijk positieve nalatenschap zonder bijzonderheden is een notaris voor de keuze zelf niet nodig.

Bij twijfel over de schuldenkant, een onderneming, een borgstelling of een erfgenaam in het buitenland is advies verstandig voordat u iets doet dat als aanvaarding kan gelden.

Ook het verzoek aan de kantonrechter na een onverwachte schuld luistert nauw: de termijn is kort en de onderbouwing bepaalt de uitkomst. Een notaris of erfrechtadvocaat kan dat verzoek opstellen.

Waarom mensen toch zuiver aanvaarden

Zuiver aanvaarden heeft één groot voordeel: het is eenvoudig.

Er is geen verklaring nodig, geen griffierecht, geen boedelbeschrijving die ter inzage moet, geen kantonrechter die meekijkt. De erfgenamen beheren en verdelen zelf, in hun eigen tempo.

Bij een nalatenschap die duidelijk positief is en waarvan de administratie op orde is, weegt dat zwaar. De meeste nalatenschappen zijn zo.

Het nadeel is het risico op een onbekende schuld, en dat risico is kleiner naarmate u beter heeft gekeken. Wie de afschriften heeft doorgelopen, een opgave van de Belastingdienst heeft en het BKR heeft geraadpleegd, weet waarvoor hij kiest.

Twijfelt u, dan kost beneficiair aanvaarden € 165 en wat extra werk. Dat is een lage prijs voor zekerheid.

Veelgestelde vragen

Heb ik zuiver aanvaard als ik de uitvaart heb geregeld?

Nee. De uitvaart regelen en betalen geldt niet als zuivere aanvaarding. Ook het veilig opslaan van spullen is beheer, geen toe-eigening.

Kan ik zuiver aanvaarden terugdraaien?

Niet zomaar. Alleen bij een schuld die u niet kende en niet hoefde te kennen, kunt u binnen drie maanden na de ontdekking de kantonrechter vragen om alsnog beneficiair te aanvaarden.

Moet ik een verklaring afleggen bij de rechtbank?

Voor zuiver aanvaarden is dat niet verplicht. U kunt het wel doen, en u kunt ertoe worden gedwongen als een belanghebbende daarom vraagt.

Kan een minderjarige zuiver aanvaarden?

Nee. Onder de 18 jaar kan een erfgenaam alleen verwerpen of beneficiair aanvaarden. Wie niet binnen drie maanden verwerpt, heeft automatisch beneficiair aanvaard.

Wat als een andere erfgenaam al beneficiair heeft aanvaard?

Dan moet u binnen drie maanden nadat u dat weet uw eigen keuze maken. Doet u dat niet, dan heeft ook u beneficiair aanvaard en gelden de vereffeningsregels voor u.