Erven als neef of nicht: wanneer bent u erfgenaam?

Een brief van een notaris met de mededeling dat u erfgenaam bent van een oom of tante: het overkomt meer mensen dan u denkt. Vaak gaat het om iemand zonder partner en zonder kinderen, en soms om iemand die u nauwelijks kende.

Deze pagina legt uit wanneer dat gebeurt, hoeveel u dan erft en wat het kost.

Twee routes naar een erfenis

Het woord neef of nicht dekt twee verschillende familieverhoudingen, en het erfrecht behandelt ze verschillend.

Het kind van een broer of zus van de overledene. U bent dan een neef of nicht in de derde graad en u erft via plaatsvervulling in groep 2.

Het kind van een oom of tante van de overledene, dus een volle neef of nicht. U erft dan via plaatsvervulling in groep 3, de groep van de grootouders, en u bent vierde graad.

De eerste route komt veel vaker voor dan de tweede. In beide gevallen erft u nooit uit eigen hoofde, altijd in de plaats van iemand anders.

Route 1: uw ouder was broer of zus van de overledene

Overlijdt uw oom zonder partner en zonder kinderen, dan erven zijn ouders, broers en zussen.

Was uw eigen ouder broer of zus van uw oom en is hij al eerder overleden? Dan treedt u met uw broers en zussen in zijn plaats. U erft samen het deel dat uw ouder zou hebben gekregen.

Leeft uw ouder nog, dan erft hij zelf en erft u niets. Plaatsvervulling geldt alleen als de ouder niet meer bestaat, verwerpt, is onterfd of onwaardig is.

Was uw ouder een halfbroer of halfzus van de overledene, dan erft u samen minder. Het deel is dan de helft van dat van een volle broer of zus.

Route 2: uw grootouder was ook de grootouder van de overledene

Deze route komt alleen aan bod als groep 1 én groep 2 helemaal leeg zijn. Geen partner, geen afstammelingen, geen ouders, geen broers of zussen. En ook geen kinderen van broers of zussen.

Dan erven de grootouders van de overledene. Zijn die overleden, dan hun afstammelingen: de ooms en tantes van de overledene, en bij hun overlijden hun kinderen, de volle neven en nichten.

Ook hier gaat het staaksgewijs: per tak van de grootouders. De tak van de vader en de tak van de moeder krijgen ieder de helft, en binnen elke tak wordt verder gesplitst.

Dit is het soort nalatenschap waarbij erfgenamenonderzoek nodig is, omdat niemand het volledige overzicht heeft.

De grens van de zesde graad

Wie de overledene verder dan de zesde graad bestaat, erft niet. Voor neven en nichten is die grens relevant.

Verhouding tot de overledene	Graad
Kind van een broer of zus	3
Kind van een oom of tante	4
Kleinkind van een broer of zus	4
Kleinkind van een oom of tante	5
Achterkleinkind van een oom of tante	6

Een achterachterneef via de grootouders is zevende graad en erft niet. Ook niet als er verder niemand is; de nalatenschap vervalt dan aan de Staat.

Of u in uw situatie binnen die grens valt, hangt af van de stamboom. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

De erfbelasting als neef of nicht

Neven en nichten vallen in de hoogste tariefgroep, samen met broers, zussen en niet-verwanten.

In 2026 is de vrijstelling € 2.769. Daarboven betaalt u 30 procent, en over het deel boven € 158.669 betaalt u 40 procent.

Erft u samen met vier neven en nichten een nalatenschap van € 100.000, dan krijgt ieder € 20.000. Ieder betaalt daarover ongeveer € 5.169 aan erfbelasting.

Bij een overlijden in 2026 of later moet de aangifte binnen 20 maanden na het overlijden binnen zijn. Bij veel erfgenamen doet de executeur of de notaris de aangifte vaak voor iedereen tegelijk.

Als er een testament is

Alles hierboven geldt alleen zonder testament. Met een testament kan de overledene iedereen aanwijzen, ook een neef of nicht die volgens de wet nooit aan bod zou komen.

Omgekeerd kan een testament de wettelijke neven en nichten juist passeren, ten gunste van een goed doel of een vriend. Neven en nichten hebben geen legitieme portie en kunnen daar niets tegen doen.

Vraag daarom altijd eerst het Centraal Testamentenregister na. Bij alleenstaanden zonder kinderen is een testament eerder regel dan uitzondering.

Wat er praktisch anders is

Een erfenis van een oom of tante brengt drie dingen mee die bij een ouder minder spelen.

Onbekende administratie. Niemand kent de rekeningen, polissen of contracten. Begin bij de bankafschriften en het Loket Slapende Tegoeden.

Veel erfgenamen. Bij plaatsvervulling in groep 2 of 3 zijn er snel tien of meer erfgenamen. Regel een volmacht, anders moet iedereen alles tekenen.

Onbekende erfgenamen. Familieleden die niemand meer kent, zijn wel erfgenaam. Een verklaring van erfrecht vraagt dan onderzoek.

Laat u niet verleiden om alvast te verdelen “met wie er wel is”. Een vergeten erfgenaam kan de verdeling later aanvechten.

Wat er vaak misgaat

Een neef denkt dat hij erft omdat hij het dichtst bij zijn oom stond, terwijl zijn eigen vader nog leeft en dus zelf erft.

De kinderen van een halfbroer krijgen evenveel als die van een volle broer.

De tak van de moeder wordt vergeten bij plaatsvervulling in groep 3.

Erfgenamen verdelen onderling zonder verklaring van erfrecht, en later meldt zich een neef uit het buitenland.

Er wordt gerekend met het tarief voor kinderen in plaats van 30 procent.

Wanneer u een notaris nodig heeft

Bij een erfenis als neef of nicht is een notaris bijna altijd nodig.

De bank vraagt bij erfgenamen buiten de directe lijn vrijwel altijd om een verklaring van erfrecht.

Het vaststellen van alle erfgenamen tot de zesde graad is onderzoek dat u niet zelf kunt doen. Notarissen werken daarvoor samen met gespecialiseerde bureaus.

Bij plaatsvervulling in groep 3 is de rekensom per tak foutgevoelig. Laat die door de notaris maken.

Vraag vooraf een offerte en spreek af wat het erfgenamenonderzoek omvat. Die kosten zijn een schuld van de nalatenschap.

Veelgestelde vragen

Erf ik van mijn oom als mijn vader nog leeft?

Nee. Uw vader erft dan zelf als broer van uw oom. U komt alleen in zijn plaats als hij eerder is overleden, verwerpt, is onterfd of onwaardig is.

Hoeveel erf ik als neef?

Samen met uw broers en zussen het deel dat uw overleden ouder zou hebben gekregen. Dat deel verdeelt u onderling in gelijke delen.

Hoeveel erfbelasting betaal ik als neef of nicht?

In 2026: 30 procent over het deel boven de vrijstelling van € 2.769, en 40 procent boven € 158.669.

Kan een oom mij in zijn testament overslaan?

Ja. Neven en nichten hebben geen legitieme portie. Een testament kan hen volledig passeren.