Erfrecht bij een geregistreerd partnerschap

Het geregistreerd partnerschap is in het erfrecht geen tussenvorm. Het is voor alle regels in Boek 4 hetzelfde als een huwelijk.

Wie dat weet, kan de rest van de pagina’s over de echtgenoot lezen alsof er “geregistreerd partner” staat. Deze pagina legt uit waarom, en waar de verwarring meestal zit.

De gelijkstelling in de wet

Artikel 8 van Boek 4 regelt het in één zin: in dit Boek worden met echtgenoten gelijkgesteld geregistreerde partners.

Daarna werkt de wet het uit. Onder huwelijk wordt mede verstaan een geregistreerd partnerschap. Onder gehuwd: als partner geregistreerd. Onder huwelijksgemeenschap: de gemeenschap van een geregistreerd partnerschap. Onder echtscheiding: de beëindiging van een geregistreerd partnerschap.

Er is dus geen enkele erfrechtelijke regel die voor een echtgenoot wel en voor een geregistreerd partner niet geldt.

Wat dat concreet betekent

Regel	Echtgenoot	Geregistreerd partner
Erft in groep 1, samen met de kinderen	Ja	Ja
Wettelijke verdeling: alle goederen, kinderen een vordering	Ja	Ja
Voortgezet gebruik woning en inboedel, zes maanden	Ja	Ja
Vruchtgebruik van de woning bij onterving	Ja	Ja
Kan de wettelijke verdeling binnen drie maanden ongedaan maken	Ja	Ja
Partnervrijstelling erfbelasting	Ja	Ja

Ook de andere kant geldt. Een geregistreerd partner heeft, net als een echtgenoot, geen legitieme portie en kan bij testament worden onterfd.

De kinderen van de overledene houden hun wilsrechten als de geregistreerd partner een nieuw partnerschap of huwelijk aangaat.

Waar de verwarring vandaan komt

Drie begrippen lijken op elkaar en betekenen iets heel anders.

Een geregistreerd partnerschap wordt gesloten bij de gemeente, net als een huwelijk. Het staat in de Basisregistratie Personen. Dit is de vorm die de wet gelijkstelt met een huwelijk.

Een samenlevingscontract wordt opgesteld bij de notaris. Het regelt afspraken tussen samenwoners, maar maakt u geen erfgenaam van elkaar. Voor het erfrecht blijft u samenwoner.

Een geregistreerd partner voor de erfbelasting is weer een ander begrip. De Belastingdienst noemt ook samenwoners met een notarieel samenlevingscontract “partner”, terwijl zij dat voor het erfrecht niet zijn.

De vraag is dus altijd: wat staat er bij de gemeente. Een partnerschap dat alleen op papier bij de notaris bestaat, is geen geregistreerd partnerschap.

De wettelijke verdeling bij een geregistreerd partnerschap

Overlijdt een geregistreerd partner zonder testament en laat hij kinderen na, dan geldt de wettelijke verdeling precies zoals bij een huwelijk.

De langstlevende partner krijgt alle goederen en moet de schulden betalen. De kinderen krijgen een geldvordering die pas opeisbaar is bij het overlijden, faillissement of de schuldsanering van de partner.

Zijn er geen kinderen, dan erft de geregistreerd partner alles. De ouders, broers en zussen van de overledene komen dan niet aan bod.

Ook het ongedaan maken van de verdeling binnen drie maanden bij notariële akte staat open voor de geregistreerd partner.

Hoe de verdeling in uw situatie uitpakt, hangt af van of er kinderen en een testament zijn. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

De erfbelasting

Voor de erfbelasting geldt een geregistreerd partner als partner, zonder verdere voorwaarden. De vrijstelling is in 2026 € 828.035.

Krijgt de partner een nabestaandenpensioen, dan gaat de helft van de waarde daarvan van de vrijstelling af, met een minimum van € 213.915. Dat is bij een huwelijk precies hetzelfde.

Over het deel boven de vrijstelling betaalt de partner 10 procent, en 20 procent boven € 158.669.

Bij het eerste overlijden is daardoor in de meeste gevallen geen of weinig erfbelasting verschuldigd door de partner. De kinderen betalen wel over hun vordering; de partner schiet dat meestal voor.

Wat er praktisch bij komt kijken

Bij de afwikkeling levert het geregistreerd partnerschap zelden problemen op, mits u kunt aantonen dat het bestaat.

Vraag bij de gemeente een uittreksel uit de Basisregistratie Personen waaruit het partnerschap blijkt. Banken en de notaris vragen daar soms om.

Was er een partnerschap onder voorwaarden, dan bepaalt de akte van partnerschapsvoorwaarden wat gemeenschappelijk was en wat niet. Die akte heeft u nodig voor de boedelbeschrijving.

Is het partnerschap gesloten vóór 2018 zonder voorwaarden, dan is er een algehele gemeenschap. Daarna geldt de beperkte gemeenschap. Dat verschil bepaalt hoe groot de nalatenschap is.

Wat er vaak misgaat

Een samenlevingscontract wordt aangezien voor een geregistreerd partnerschap, en de partner blijkt geen erfgenaam.

De partner denkt dat de wettelijke verdeling alleen voor gehuwden geldt en betaalt de kinderen alvast uit.

De partnerschapsvoorwaarden worden niet opgezocht, waardoor de omvang van de nalatenschap verkeerd wordt berekend.

De partner vraagt de partnervrijstelling niet aan omdat hij denkt daar als “niet-gehuwde” geen recht op te hebben.

De termijn van drie maanden om de wettelijke verdeling ongedaan te maken verstrijkt zonder dat iemand die keuze heeft bekeken.

Wanneer u een notaris nodig heeft

Bij een geregistreerd partnerschap gelden dezelfde momenten als bij een huwelijk.

Voor de verklaring van erfrecht, als de bank daarom vraagt.

Voor het ongedaan maken van de wettelijke verdeling, wat alleen bij notariële akte kan en binnen drie maanden moet.

Voor de uitleg van partnerschapsvoorwaarden, die bepalen wat er in de nalatenschap valt.

En voor het vastleggen van de vorderingen van de kinderen, zodat bij het tweede overlijden vaststaat waar iedereen recht op heeft.

Veelgestelde vragen

Erft een geregistreerd partner net als een echtgenoot?

Ja. De wet stelt geregistreerde partners in het hele erfrecht gelijk met echtgenoten. Alle regels voor de echtgenoot gelden ook voor de geregistreerd partner.

Is een samenlevingscontract hetzelfde als een geregistreerd partnerschap?

Nee. Een samenlevingscontract wordt bij de notaris opgesteld en maakt u geen erfgenaam. Een geregistreerd partnerschap wordt bij de gemeente gesloten en plaatst u in groep 1.

Geldt de wettelijke verdeling bij een geregistreerd partnerschap?

Ja, op dezelfde manier als bij een huwelijk: de partner krijgt alle goederen, de kinderen een vordering die pas later opeisbaar is.

Krijgt een geregistreerd partner de partnervrijstelling?

Ja. Voor de erfbelasting geldt in 2026 een vrijstelling van € 828.035. Daar gaat de helft van de waarde van een nabestaandenpensioen van af, met een minimum van € 213.915.