Wie betaalt welke kosten bij een nalatenschap?

Na een overlijden komen er rekeningen binnen op naam van iemand die niet meer kan betalen. Wie ze wél moet betalen, is een vraag met een wettelijk antwoord. Dat antwoord voorkomt dat één nabestaande alles voorschiet en het nooit meer terugziet.

Wat de wet een schuld van de nalatenschap noemt

Artikel 7 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek somt de schulden van de nalatenschap op. Daaronder vallen niet alleen de schulden die de overledene zelf had, maar ook kosten die pas ná het overlijden ontstaan.

Schuld van de nalatenschap	Voorbeeld
Schulden van de overledene die niet met de dood tenietgaan	Hypotheek, openstaande rekeningen, belastingschulden
Kosten van de lijkbezorging, voor zover in overeenstemming met de omstandigheden	De uitvaart
Kosten van vereffening	Notaris, griffierecht, taxatie, porto, boedelbeschrijving
Kosten van executele	Loon en kosten van de executeur
Belastingen die door het openvallen van de nalatenschap worden geheven	Erfbelasting, voor zover die op de erfgenamen rust
Aanspraken uit de andere wettelijke rechten	Het recht van de partner op voortgezet gebruik van de woning, een som ineens
Legitieme porties	Het minimumdeel van een onterfd kind
Legaten	Een geldbedrag aan een kleinkind

De wet geeft ook een volgorde als er niet genoeg is. Eerst de schulden van de overledene, de uitvaart, de vereffening, de executele en de erfbelasting. Daarna de andere wettelijke rechten, dan de legitieme porties, en pas daarna de legaten. Uitvaartkosten zijn bovendien bevoorrecht boven de meeste andere schulden.

Uit de erfenis, niet uit uw zak

Een schuld van de nalatenschap wordt betaald uit de nalatenschap. Dat betekent in de praktijk: van de rekening van de overledene, zodra de bank die vrijgeeft, of uit de opbrengst van de woning.

Schiet een nabestaande een rekening voor, dan heeft hij een vordering op de nalatenschap. Bewaar de nota en het betaalbewijs, en verreken het bedrag bij de verdeling.

Betaalt u een schuld van de nalatenschap uit eigen zak vóórdat u heeft gekozen over de erfenis, wees dan voorzichtig. Het betalen van schulden van de overledene met eigen geld kan gelden als daad van zuivere aanvaarding. De uitvaart betalen is daar een uitzondering op; die wordt niet als aanvaarding gezien.

De uitvaart

De uitvaart is de eerste grote rekening en een van de weinige die bevoorrecht zijn. De kosten zijn een schuld van de nalatenschap, “voor zover in overeenstemming met de omstandigheden van de overledene”. Een uitvaart die ver boven de stand van de overledene uitgaat, kan voor het meerdere op de opdrachtgever blijven.

Wie de uitvaart bestelt, is opdrachtgever en daarmee aansprakelijk richting de uitvaartverzorger. Is er daarna te weinig in de nalatenschap, dan blijft de opdrachtgever aan de uitvaartverzorger betalen. Hij heeft dan een vordering op de nalatenschap die niets oplevert.

Bestel de uitvaart daarom pas nadat u weet of er een uitvaartverzekering is. Is de nalatenschap mogelijk negatief, overleg dan eerst met de andere nabestaanden over wie het risico draagt.

Voor de erfbelasting zijn normale uitvaartkosten aftrekbaar, na verrekening met een uitvaartverzekering.

De erfbelasting

Erfbelasting is geen kostenpost van de nalatenschap als geheel. Elke erfgenaam krijgt een eigen aanslag over zijn eigen erfdeel, met zijn eigen vrijstelling en tarief.

Meestal regelt één erfgenaam de aangifte voor iedereen en wordt de belasting betaald uit de nalatenschap vóór de verdeling. Dat is praktisch, maar het blijft ieders eigen belasting. Wie meer erft, betaalt meer.

Bij de wettelijke verdeling ligt het anders. De langstlevende partner betaalt dan ook de erfbelasting van de kinderen, omdat de kinderen hun deel nog niet in handen krijgen. Dat bedrag wordt verrekend met hun vordering op de partner.

Is er wel een aanslag maar geen geld, bijvoorbeeld omdat de woning nog niet is verkocht, dan is uitstel mogelijk. De pagina over erfbelasting betalen zonder geld beschrijft de opties.

Kosten die voor één erfgenaam zijn

Niet alles komt uit de erfenis. Kosten die een erfgenaam voor zichzelf maakt, blijven voor hem.

Kosten	Wie betaalt
Advies over de eigen keuze: aanvaarden of verwerpen	De erfgenaam zelf
Een eigen advocaat in een geschil met de andere erfgenamen	De erfgenaam zelf, tenzij de rechter anders beslist
Reiskosten om bij de notaris te komen	De erfgenaam zelf, tenzij afgesproken
Het griffierecht van een erfgenaam die als enige verwerpt	Die erfgenaam; hij is geen erfgenaam meer
Taxatie op verzoek van één erfgenaam die de woning wil overnemen	In beginsel die erfgenaam; spreek het af

Twijfelt u, stel dan de vraag: is dit nodig om de nalatenschap af te wikkelen, of is dit nodig voor mij? Het eerste komt uit de erfenis, het tweede niet.

Wie in uw situatie wat betaalt, hangt af van de erfgenamen en van het testament. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Rekenvoorbeeld

Een vader overlijdt. Nalatenschap: woning € 300.000, spaargeld € 20.000, een hypotheek van € 80.000. Drie kinderen, geen partner, geen testament. De oudste zoon regelt alles.

Post	Wie betaalt	Bedrag
Uitvaart, na verrekening verzekering	Nalatenschap	Stel € 7.000
Afschriften akte van overlijden	Nalatenschap, voorgeschoten door de zoon	€ 89
Griffierecht beneficiaire aanvaarding, samen	Nalatenschap	€ 165
Notaris: verklaring van erfrecht en levering woning	Nalatenschap	Uren; offerte
Doorlopende lasten woning tot verkoop	Nalatenschap	Hypotheekrente, energie, verzekering
Advies van de jongste dochter over verwerpen	De dochter zelf	Haar eigen nota
Erfbelasting	Elk kind over het eigen deel	Per kind 10 procent over het deel boven € 26.230
Reiskosten van de zoon naar de notaris	Afspraak; anders de zoon zelf	Volgens afspraak

De zoon schiet € 89 voor en declareert dat bij de verdeling. De rest gaat van de rekening van de vader zodra de bank die na de verklaring van erfrecht vrijgeeft.

Bij een negatieve nalatenschap

Zijn er meer schulden dan bezittingen, dan verandert de vraag. Niet “wie betaalt”, maar “wie betaalt niet”.

Een erfgenaam die beneficiair aanvaardt of verwerpt, hoeft de schulden van de overledene niet uit eigen zak te betalen. De schulden worden betaald uit wat er is, in de wettelijke volgorde, en de rest blijft onbetaald.

De uitvaartkosten zijn daarbij bevoorrecht en de vereffeningskosten zijn kosten van de boedel. Is er zelfs daarvoor te weinig, dan kan de kantonrechter de vereffening opheffen.

Wie zuiver heeft aanvaard, betaalt wél met eigen vermogen. Dat is de reden om bij twijfel over schulden nooit zuiver te aanvaarden.

Wat er vaak misgaat

Eén nabestaande schiet maandenlang alles voor, bewaart geen bonnen en krijgt het bij de verdeling niet terug.

De uitvaart wordt besteld vóórdat duidelijk is of de nalatenschap positief is, en de opdrachtgever blijft met de nota zitten.

De erfbelasting wordt gelijk verdeeld, terwijl elk kind een eigen aanslag over een eigen deel heeft.

Het advies dat één erfgenaam voor zichzelf vroeg, wordt uit de erfenis betaald, en de anderen ontdekken dat pas bij de rekening en verantwoording.

Schulden van de overledene worden met eigen geld betaald, en de erfgenaam heeft zonder het te weten zuiver aanvaard.

Veelgestelde vragen

Moet ik de uitvaart zelf betalen?

De uitvaart is een schuld van de nalatenschap en komt uit de erfenis. Wie de uitvaart bestelt, is wel opdrachtgever en blijft aansprakelijk als de nalatenschap te weinig oplevert.

Wie betaalt de notaris?

De nalatenschap, als het gaat om noodzakelijke kosten zoals de verklaring van erfrecht. Advies dat één erfgenaam voor zichzelf vraagt, betaalt die erfgenaam zelf.

Wie betaalt de erfbelasting?

Elke erfgenaam over zijn eigen erfdeel. Vaak wordt het bedrag praktisch uit de nalatenschap betaald vóór de verdeling, maar het blijft ieders eigen belasting.

Krijg ik voorgeschoten kosten terug?

Ja, als het schulden van de nalatenschap waren. Bewaar de nota en het betaalbewijs, en verreken het bedrag bij de verdeling. Bij een negatieve nalatenschap krijgt u het alleen terug als er genoeg is.