Verlof tot begraven of cremeren: wat is dat en wie regelt het?

Het verlof tot begraven of cremeren is een klein document met een groot gevolg: zonder dat papier mag een begraafplaats of crematorium niets doen.

U krijgt het bij de aangifte van overlijden, gratis, en meestal regelt de uitvaartondernemer het.

Wat het is

De ambtenaar van de burgerlijke stand geeft het verlof af nadat de aangifte van overlijden is gedaan. Het is de schriftelijke toestemming om de overledene te begraven of te cremeren.

Er bestaat ook een variant voor ontleding: als iemand zijn lichaam ter beschikking van de wetenschap heeft gesteld, geeft de gemeente daarvoor toestemming.

Het verlof gaat naar de begraafplaats of het crematorium, meestal via de uitvaartondernemer. U hoeft er zelf niets mee te doen, behalve controleren dat het er is.

De termijn die erbij hoort

De uitvaart mag niet eerder dan 36 uur en niet later dan zes werkdagen na het overlijden plaatsvinden. Weekenden en feestdagen tellen niet mee als werkdag.

Wilt u eerder dan 36 uur, dan is er twee keer toestemming nodig. Van de officier van justitie, én van de burgemeester van de gemeente waar iemand is overleden.

Lukt de uitvaart niet binnen zes werkdagen, dan geeft de burgemeester van de gemeente waar de overledene zich bevindt toestemming voor uitstel.

Die 36 uur bestaan om twee redenen. De politie kan onderzoek doen bij vragen over de doodsoorzaak. En nabestaanden krijgen tijd om de uitvaart te regelen.

Wanneer het langer duurt

Uitstel aanvragen is niet ongebruikelijk. De meest voorkomende redenen:

familie die uit het buitenland moet komen; een uitvaart in het buitenland met vervoer van de overledene; een religieuze reden; of een lopend onderzoek.

De uitvaartondernemer dient het verzoek meestal in. In Den Haag kost een verlof voor een uitvaart buiten de gewone termijn € 106,30; tarieven verschillen per gemeente.

Houd er rekening mee dat langer wachten ook praktische gevolgen heeft, zoals kosten voor koeling of opbaring.

Stap voor stap

1. De arts maakt de verklaring van overlijden op. Zonder die verklaring komt er geen aangifte en dus geen verlof.
2. Doe aangifte van overlijden bij de gemeente waar iemand is overleden.
3. Ontvang het verlof, samen met een afschrift van de akte van overlijden.
4. Controleer de datum van de uitvaart tegen de termijn van 36 uur tot zes werkdagen.
5. Vraag zo nodig uitstel aan via de uitvaartondernemer, ruim vóór de geplande dag.
6. Zorg dat het verlof bij de begraafplaats of het crematorium is vóór de uitvaart.

Wat er in uw situatie geregeld moet worden, hangt af van de uitvaart die u kiest. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Na de crematie

Het crematorium bewaart de as minimaal één maand. Die termijn geeft nabestaanden tijd om te beslissen wat er met de as gebeurt.

Daarna kunt u kiezen: bijzetten in een urnenmuur of urnengraf, verstrooien op een daarvoor bestemde plek, of de urn meenemen.

Voor verstrooien gelden regels per gemeente en per locatie. Op zee gelden weer andere regels. Vraag ernaar bij het crematorium; zij kennen de mogelijkheden in de regio.

Begraven of cremeren: wat het verlof niet regelt

Het verlof geeft toestemming voor de uitvaart, maar zegt niets over de plek. Dat regelt u apart.

Bij begraven koopt of huurt u grafrechten bij een begraafplaats, voor een bepaalde periode. Dat is een overeenkomst met eigen kosten en een eigen verlengingsdatum.

Bij cremeren regelt het crematorium de uitvaart, maar niet wat er daarna met de as gebeurt. Daarvoor is er minimaal een maand bedenktijd.

Wilt u een uitvaart in het buitenland, dan komt er vervoer van de overledene bij kijken, met eigen documenten. De uitvaartondernemer regelt dat; begin er vroeg mee, want het kost dagen.

Wat er gebeurt bij een onderzoek

Bij een niet-natuurlijke of onverklaarde dood schakelt de gemeentelijk lijkschouwer de officier van justitie in.

Die beslist of er onderzoek nodig is. Zolang dat loopt, geeft de gemeente geen verlof af en kan de uitvaart niet plaatsvinden.

Dat voelt hard in een periode waarin u wilt afscheid nemen, maar het is een vaste procedure en zegt niets over verdenking van nabestaanden.

Vraag de uitvaartondernemer om contact te houden met de gemeente over de vrijgave. Zodra die er is, kan de uitvaart alsnog binnen of net buiten de termijn plaatsvinden; de burgemeester geeft daar dan toestemming voor.

Wat u zelf controleert

Ook als de uitvaartondernemer alles regelt, zijn er drie dingen die u zelf even naloopt.

Is het verlof afgegeven? Vraag het expliciet, en vraag wanneer het bij de begraafplaats of het crematorium is.

Klopt de datum van de uitvaart met de termijn? Tel de werkdagen vanaf de overlijdensdatum, zonder weekenden en feestdagen.

Is er uitstel nodig, en zo ja: is dat aangevraagd? Wacht daarmee niet tot de dag ervoor; de burgemeester moet er een beslissing over nemen.

Deze drie vragen kosten u twee minuten en voorkomen de situatie waarin een begrafenis niet door kan gaan omdat er een papier ontbreekt.

Wat er vaak misgaat

Er wordt aangenomen dat het verlof automatisch geregeld is. Vraag de uitvaartondernemer expliciet of het er is.

De uitvaart wordt gepland op dag vijf zonder te kijken of er een weekend tussenzit. Dat kan net buiten of net binnen de termijn vallen.

Uitstel wordt pas op het laatste moment aangevraagd, terwijl de burgemeester tijd nodig heeft om te beslissen.

Familie uit het buitenland wordt uitgenodigd voordat duidelijk is of de termijn gehaald wordt.

Over de as wordt beslist in de eerste week. Er is een maand de tijd; gebruik die.

Kosten rond het verlof

Het verlof zelf kost niets, maar er zitten wel kosten omheen die verrassen.

Een verlof voor een uitvaart buiten de gewone termijn kost in Den Haag € 106,30. Andere gemeenten hanteren eigen tarieven.

Uitstel betekent bovendien langer opbaren of koelen, en dat rekent de uitvaartondernemer per dag. Bij enkele dagen loopt dat in de honderden euro’s.

Grafrechten zijn een aparte kostenpost bij de begraafplaats, met een eigen looptijd van bijvoorbeeld tien of twintig jaar.

Al deze kosten horen bij de uitvaart en zijn dus een schuld van de nalatenschap. Bewaar de nota’s; ze verlagen straks de erfbelasting.

Veelgestelde vragen

Moet ik het verlof zelf aanvragen?

Meestal niet. De uitvaartondernemer regelt het bij de aangifte van overlijden. Doet u de aangifte zelf, dan krijgt u het aan de balie mee.

Wat kost een verlof?

Het verlof zelf is gratis. Alleen een verlof voor een uitvaart buiten de gewone termijn kost geld; in Den Haag € 106,30.

Kan een uitvaart op zondag?

Dat kan, maar zondagen tellen niet mee als werkdag voor de termijn van zes werkdagen. Begraafplaatsen en crematoria hebben daarnaast eigen openingstijden.

Wat als de doodsoorzaak wordt onderzocht?

Dan geeft de officier van justitie pas toestemming als het onderzoek dat toelaat. De uitvaart schuift dan op; de gemeente verleent daarvoor uitstel.

Mag ik zelf de kist vervoeren?

Voor vervoer van een overledene gelden regels, en in de praktijk regelt de uitvaartondernemer dit. Wilt u het anders, bespreek dat vooraf met de gemeente en de ondernemer.