Ik ben uitvaartverzorger en wil nabestaanden verder helpen

U bent de eerste professional die de familie ziet, vaak binnen een uur na het overlijden. Wat u in die dagen doet, staat in de wet en in uw vak. Wat de familie daarna te wachten staat, de bank, de notaris, de Belastingdienst, de verzekeraars, staat er niet in, maar u krijgt er wel de vragen over. Dit is wat u wettelijk regelt, waar uw rol ophoudt en wat u de familie kunt meegeven zonder hun keuzes te maken.

Wat de wet van u vraagt

De Wet op de lijkbezorging kent geen aparte rol “uitvaartverzorger”, maar wel een aantal handelingen die in de praktijk bij u liggen.

Handeling	Wat de wet zegt	Artikel
Verklaring van overlijden	Afgegeven door de behandelend arts of de gemeentelijke lijkschouwer; zonder die verklaring geen verlof	12
Aangifte van overlijden bij de gemeente	Door wie van het overlijden op de hoogte is; in de praktijk meestal de uitvaartverzorger namens de familie	Boek 1 BW, burgerlijke stand
Verlof tot begraven of cremeren	Schriftelijk, kosteloos, afgegeven door de ambtenaar van de burgerlijke stand	11
Termijn van de uitvaart	Niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden; de burgemeester kan een andere termijn stellen	16 en 17
Wie beslist over de uitvaart	Degene die het verlof aanvraagt, of wie geacht kan worden in diens plaats te zijn getreden, volgens de wens of vermoedelijke wens van de overledene	18
Als niemand voorziet	De burgemeester draagt zorg voor de uitvaart; de gemeente verhaalt de kosten op de nalatenschap en op onderhoudsplichtige familie	21 en 22

De opdrachtgever van de uitvaart is niet vanzelf erfgenaam, en de erfgenamen zijn niet vanzelf opdrachtgever. De kosten van de uitvaart zijn een schuld van de nalatenschap, maar uw contract is met de opdrachtgever. Leg dat uit op de dag dat u het tekent.

Zo helpt u de familie verder

1. Vraag bij de aangifte meerdere afschriften van de akte van overlijden aan. De familie heeft er een nodig voor de bank, het pensioenfonds, de verzekeraar, de werkgever en de notaris. Vertel dat de gemeente er later ook nog afgeeft, en wat een afschrift kost in die gemeente.
2. Zeg dat het regelen en betalen van de uitvaart geen zuivere aanvaarding is. Nabestaanden zijn daar bang voor, en de Rijksoverheid bevestigt het. Wat wél als aanvaarding kan gelden: spullen verkopen, rekeningen leeghalen, schulden uit eigen beweging betalen.
3. Vraag naar de verzekering en de opdrachtgever. Een uitvaartverzekering in natura of in geld bepaalt wie u factureert en wat de familie zelf betaalt. Leg vast wie opdrachtgever is en dat die persoon aansprakelijk is voor de factuur, ook als de nalatenschap negatief blijkt.
4. Wijs op de gemeente als er geen geld is. Bijzondere bijstand voor de uitvaartkosten wordt aangevraagd door de nabestaande met een laag inkomen, vóór de uitvaart of zo snel mogelijk; de gemeente beslist. Weet niemand raad, dan verzorgt de gemeente de uitvaart op grond van artikel 21 en verhaalt zij de kosten.
5. Geef een korte lijst mee van wat de familie in de eerste maand regelt: de bank, de zorgverzekering, de werkgever of uitkeringsinstantie, het pensioenfonds, de woning, en de vraag of er een testament is via het Centraal Testamentenregister. Verwijs voor de uitwerking per organisatie naar een bron die u kent, in plaats van het zelf uit te leggen.
6. Verwijs naar de notaris voor keuzes, niet naar uzelf. Aanvaarden, verwerpen, een executeur, een verklaring van erfrecht: dat zijn keuzes met gevolgen die buiten uw vak liggen.

Waar uw rol ophoudt

Uw opdracht is de uitvaart. Alles daarna is de nalatenschap, en daar gelden andere regels en andere aansprakelijkheden. Drie grenzen zijn het belangrijkst.

U doet geen erfrechtelijke uitspraken. “U bent toch de enige erfgenaam” of “dat kunt u gewoon tekenen” kan verkeerd zijn en kan de familie geld kosten. Verwijs.

U beheert geen geld van de overledene. Een familielid dat u vraagt om de factuur van de rekening van de overledene te laten afschrijven, verwijst u naar de bank. Die betaalt uitvaartkosten vaak van de geblokkeerde rekening op vertoon van de factuur, maar dat is een beslissing van de bank en de erfgenamen.

U kiest niet voor de familie. De wens of vermoedelijke wens van de overledene gaat voor. Bij een conflict tussen nabestaanden beslist degene die het verlof aanvraagt, en in het uiterste geval de rechter.

Hoe deze site voor uw families werkt

Nabestaandenplanner is een naslagwerk en een regelhulp voor nabestaanden. Per organisatie staat wat zij moeten doen, met welke stukken en binnen welke termijn, met de bron erbij. Families die u naar de site verwijst, beginnen bij de Regelcheck: gratis, en zij zien hun uitkomst vóór zij betalen. Wij geven geen advies over aanvaarden of belasting, wij verkopen geen gegevens en wij plaatsen geen advertenties. Wat wij wel doen, staat bij hoe het werkt.

De eerste week vanuit de familie gezien

Het helpt om te weten wat de familie in dezelfde dagen ook op zich af ziet komen. De bank blokkeert de rekening zodra zij van het overlijden weet. De zorgverzekering stopt automatisch via de gemeente. De werkgever moet een overlijdensuitkering betalen die weinig mensen kennen. De huur loopt door tot het einde van de tweede maand na het overlijden. Het pensioenfonds hoort het via de gemeente, maar sneller als iemand belt. Al die dingen zijn niet uw taak, maar wie ze noemt, voorkomt dat de familie in week drie in paniek raakt.

Wat er vaak misgaat

De opdrachtgever tekent zonder te weten dat hij persoonlijk aansprakelijk is voor de factuur.

De familie vraagt één afschrift van de akte en staat een week later weer bij de gemeente.

Een nabestaande hoort van u “dat de erfenis vanzelf naar u gaat” en handelt daarnaar.

De uitvaart wordt geregeld en betaald, en daarna verwerpt niemand meer uit angst dat het al aanvaard is, terwijl dat niet zo is.

Bij een familie zonder geld wordt de gemeente niet genoemd, en de rekening blijft maanden open.

Wat u in uw eigen map kunt opnemen

Veel uitvaartverzorgers geven de familie na de uitvaart een map met de akte, de factuur en een lijst van wat er nog te doen is. Drie dingen maken die lijst beter. Zet er de termijnen bij die vaststaan. De huur die eindigt aan het eind van de tweede maand na het overlijden, de aangifte erfbelasting binnen 8 maanden, de som ineens voor een kind of mantelzorger binnen 9 maanden. Zet erbij wat automatisch gaat via de gemeente. De zorgverzekering, de AOW en de Belastingdienst horen het vanzelf, de bank en het pensioenfonds niet altijd even snel. En zet erbij welke stukken de familie voor elke organisatie nodig heeft. De akte van overlijden voor iedereen, de verklaring van erfrecht voor de bank en de notaris, de polis voor de verzekeraar.

Wat u beter weglaat, zijn bedragen en adviezen: die veranderen, en de familie leest ze als vaststaand. Verwijs voor de actuele cijfers naar de bron.

Veelgestelde vragen

Binnen welke termijn moet de uitvaart plaatsvinden?

Niet eerder dan 36 uur en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden. De burgemeester kan na een arts te hebben gehoord een andere termijn stellen.

Is het regelen van de uitvaart een zuivere aanvaarding van de erfenis?

Nee. Het regelen en betalen van de uitvaart geldt niet als zuivere aanvaarding. Spullen verkopen of rekeningen leeghalen kan dat wel zijn.

Wie betaalt de uitvaart als er geen geld is?

De opdrachtgever is aansprakelijk voor de factuur. Een nabestaande met een laag inkomen kan bijzondere bijstand aanvragen bij de gemeente. Voorziet niemand in de uitvaart, dan doet de burgemeester dat en verhaalt de gemeente de kosten.

Hoeveel afschriften van de akte van overlijden zijn nodig?

Meerdere: voor de bank, het pensioenfonds, de verzekeraar, de werkgever en de notaris. De gemeente geeft er later ook nog af, tegen een tarief per gemeente.

Mag ik de familie adviseren over de erfenis?

Beter niet. Aanvaarden, verwerpen en de verklaring van erfrecht zijn keuzes met gevolgen. Verwijs naar de notaris of naar een bron die per organisatie uitlegt wat te doen.