Verschil tussen verklaring van erfrecht en verklaring van executele

Twee notariële verklaringen met bijna dezelfde naam, en toch een ander doel. Wie het verschil kent, vraagt de juiste aan en betaalt niet voor de verkeerde.

De verklaring van erfrecht

In een verklaring van erfrecht staat wie de erfgenamen van de overledene zijn, wie recht heeft op de erfenis en wie bevoegd is om zaken over de nalatenschap te regelen.

De notaris stelt hem op na onderzoek: in het Centraal Testamentenregister, in de registers van de overheid, en zo nodig in het buitenland. Hij controleert de identiteit van de erfgenamen en legt vast welke keuze zij hebben gemaakt over de aanvaarding.

Het is dus een verklaring over de hele nalatenschap: wie erft, wie bevoegd is, en of de erfgenamen hebben aanvaard.

De verklaring van executele

Een verklaring van executele is een akte waarin staat wie de overledene in zijn testament als executeur heeft aangewezen, en wat die executeur precies mag doen.

Ook deze akte wordt door een notaris opgesteld, maar de NVB omschrijft hem als een eenvoudiger document dan een verklaring van erfrecht.

De executeur is meestal bevoegd om de erfenis klaar te maken voor de verdeling. Hij kan een van de erfgenamen zijn, maar ook een buitenstaander.

Een verklaring van executele zegt niets over wie de erfgenamen zijn, en niets over of zij hebben aanvaard of verworpen.

Het verschil in één tabel

	Verklaring van erfrecht	Verklaring van executele
Wat staat erin	Wie erfgenaam is en wie bevoegd is	Wie executeur is en wat die mag
Wanneer mogelijk	Altijd	Alleen als het testament een executeur benoemt
Onderzoek naar erfgenamen	Ja	Nee
Keuze over aanvaarden vastgelegd	Ja	Nee
Omvang en kosten	Groter, meer uren	Eenvoudiger, meestal minder uren
Genoeg voor de bank	Meestal	Voor beheer vaak, voor overdracht niet altijd

Wanneer de verklaring van executele volstaat

Is er een executeur benoemd, dan heeft die de taak de goederen van de nalatenschap te beheren en de schulden te voldoen. Voor dat beheer wil de bank weten dat hij bevoegd is, en daarvoor is de verklaring van executele vaak genoeg.

Rekeningen inzien, betalingen doen die bij het beheer horen, contracten opzeggen: dat is werk waarvoor een executeur zich met deze verklaring kan legitimeren.

Voor de verklaring van executele geldt bovendien: de executeur moet zijn benoeming eerst aanvaarden. Wil hij daar nog over nadenken, dan kan de notaris de verklaring nog niet afgeven.

Wanneer hij niet volstaat

Kifid heeft dat in een uitspraak scherp gemaakt. Een weduwnaar wilde de hypotheek alleen op zijn naam laten zetten en vond dat de bank genoegen had kunnen nemen met een verklaring van executele.

De Geschillencommissie oordeelde anders. Om de hypotheek op één naam voort te zetten, moet de bank weten wie de erfgenamen zijn en wat hun beslissing is over de nalatenschap. Verwerpen zij, dan moet de woning misschien worden verkocht.

Een verklaring van executele zegt daar niets over: die zegt alleen wie executeur is en wat zijn bevoegdheden zijn. Ook een kopie van het testament volstond niet, want de bank kan niet weten of dat het laatste testament is en wat de erfgenamen hebben besloten.

Bij overdracht van een woning, wijziging van een hypotheek en uitkering aan erfgenamen is daarom meestal een verklaring van erfrecht nodig.

Zo kiest u de juiste

1. Kijk of er een testament is via het Centraal Testamentenregister, en of daarin een executeur is benoemd.
2. Vraag de organisatie wat zij nodig heeft. Beheer of overdracht is de kernvraag.
3. Is er een executeur en gaat het om beheer, vraag dan eerst een verklaring van executele. Die is eenvoudiger.
4. Gaat het om een woning, een hypotheek of uitkering aan erfgenamen, vraag dan meteen een verklaring van erfrecht.
5. Twijfelt u, vraag de notaris dan om beide in één opdracht te combineren. Veel kantoren doen dat.

Welke verklaring in uw situatie nodig is, hangt af van het testament en van wat er moet gebeuren. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als er geen executeur is

Zonder executeur in het testament bestaat er geen verklaring van executele. Dan zijn de erfgenamen samen bevoegd, en wijzen zij meestal in een volmacht één van hen aan om de bankzaken af te handelen.

Die volmacht wordt vaak opgenomen in de verklaring van erfrecht. De gevolmachtigde heeft dan toegang tot de bankrekeningen namens alle erfgenamen.

Is er wél een executeur, dan is die als enige bevoegd om zijn taken uit te oefenen, in plaats van de gezamenlijke erfgenamen. Erfgenamen kunnen dan niet zelfstandig over de goederen beschikken.

Wat er vaak misgaat

Er wordt een verklaring van executele aangevraagd voor een woningoverdracht, en de notaris of het Kadaster vraagt daarna alsnog een verklaring van erfrecht.

De executeur heeft zijn benoeming nog niet aanvaard, en de verklaring kan niet worden afgegeven.

Erfgenamen denken dat de executeur alles mag, terwijl het testament zijn bevoegdheden beperkt.

Een bank krijgt een kopie van het testament in plaats van een verklaring, en weigert terecht.

Beide verklaringen worden apart aangevraagd bij verschillende notarissen, wat dubbel onderzoek betekent.

Wat het kost

De verklaring van executele is eenvoudiger en vraagt minder onderzoek. Daardoor kost hij in de regel minder uren dan een verklaring van erfrecht.

Vaste tarieven zijn er niet. Vraag bij de notaris een offerte, en vraag wat het scheelt als u beide verklaringen in één keer laat opstellen.

Beide zijn noodzakelijke notariskosten en daarmee een schuld van de nalatenschap. Ze komen uit de erfenis, niet uit eigen zak.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil in één zin?

De verklaring van erfrecht zegt wie erft en wie bevoegd is; de verklaring van executele zegt alleen wie executeur is en wat die mag.

Is een verklaring van executele goedkoper?

Meestal wel, omdat het een eenvoudiger document is dat minder onderzoek vraagt. Vaste tarieven zijn er niet; vraag een offerte.

Kan de executeur met zijn verklaring de woning verkopen?

Voor het beheer van de nalatenschap vaak wel, maar voor de overdracht wil de notaris of het Kadaster meestal ook weten wie de erfgenamen zijn. Reken op een verklaring van erfrecht.

Heb ik beide nodig?

Soms. Bij een executeur die beheert én een woning die wordt overgedragen, is het praktisch om beide in één opdracht bij dezelfde notaris te laten opstellen.