Hypotheek na een overlijden: wat verandert er?

De hypotheek is meestal de grootste schuld in een nalatenschap, en de enige die met een woning is verbonden. Wat ermee gebeurt, hangt af van drie dingen. Of er een verzekering aan vastzit, of iemand de woning wil houden, en wat de woning waard is ten opzichte van de lening.

Wat er niet verandert

De lening blijft bestaan. Rente en aflossing lopen door volgens het contract. De bank houdt haar hypotheekrecht op de woning: bij verkoop krijgt zij als eerste de opbrengst, tot het bedrag van de lening.

De schuld gaat over op de erfgenamen als schuld van de nalatenschap. Wie zuiver aanvaardt, is er met eigen vermogen voor aansprakelijk, naar rato van zijn erfdeel. Wie beneficiair aanvaardt of verwerpt, niet.

Stond de hypotheek op twee namen, dan blijft de partner hoofdelijk aansprakelijk voor de hele lening, los van de erfenis. Dat verandert het overlijden niet.

Wat er wel verandert

Onderdeel	Wat er gebeurt
Incasso	Mislukt als de rekening van de overledene wordt geblokkeerd; regel een andere rekening
Overlijdensrisicoverzekering	Keert uit aan de bank als zij is verpand; de lening wordt geheel of deels afgelost
Renteaftrek	Loopt bij de partner door zolang hij in de woning woont; voor erfgenamen die er niet wonen niet
Tenaamstelling	Moet worden aangepast als een erfgenaam de woning houdt; de bank toetst het inkomen
Voorwaarden	Veel hypotheekverstrekkers hanteren bij overlijden eigen regels voor aflossen en rente; lees de voorwaarden

Zo pakt u het aan

1. Meld het overlijden bij de hypotheekverstrekker. Doe dat direct; de Rijksoverheid noemt het als eerste stap. Vraag om een schriftelijke bevestiging.
2. Vraag de stand van de lening: het openstaande bedrag, de rente, de rentevaste periode, de maandlast, en of er een achterstand is.
3. Vraag of er een verpande overlijdensrisicoverzekering is. Zo ja, dan meldt de bank of u het overlijden bij de verzekeraar en wordt de uitkering op de lening afgeboekt.
4. Regel de betaling van de maandlasten tot duidelijk is wie de woning krijgt. Vraag de bank de incasso tijdelijk van een andere rekening te doen, of spreek af wie voorschiet.
5. Vraag naar de voorwaarden bij overlijden: boetevrij aflossen, de rente aanpassen, de hypotheek overnemen, en de termijn die de bank hanteert.
6. Beslis met de erfgenamen: overnemen, verkopen of tijdelijk aanhouden, en laat de notaris de verklaring van erfrecht en de akte regelen.

De overlijdensrisicoverzekering

Bij veel hypotheken hoort een overlijdensrisicoverzekering die aan de bank is verpand. Overlijdt de verzekerde, dan keert de verzekeraar uit aan de bank, die de lening daarmee geheel of gedeeltelijk aflost. Wat overblijft, gaat naar de begunstigde op de polis.

Vraag de bank ernaar; zij weet of er een verpanding is. Is de polis niet verpand, dan gaat de uitkering naar de begunstigde, die er de hypotheek mee kan aflossen als hij dat wil. Lees meer bij de hypotheek aflossen met de overlijdensrisicoverzekering.

Als de woning minder waard is dan de lening

Moet de woning worden verkocht en is de opbrengst lager dan de hypotheek, dan blijft een restschuld over. Die is een schuld van de nalatenschap.

Bij een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie kan die restschuld worden kwijtgescholden. NHG beschrijft het zo: de geldverstrekker dient een verliesdeclaratie in, NHG beoordeelt of de restschuld wordt kwijtgescholden, en u krijgt een brief met de uitkomst. Een van de redenen die NHG “te goeder trouw” noemt, is dat uw partner is overleden. Wie genoeg inkomen of vermogen heeft om mee te betalen, moet dat wel doen, en de kwijtschelding geldt niet voor een deel van de hypotheek zonder NHG.

Zonder NHG blijft de restschuld staan. Wie beneficiair heeft aanvaard, betaalt haar niet uit eigen zak; een medeschuldenaar wel.

NHG bij overnemen

NHG noemt ook de andere kant: wie erfgenaam is en het huis met de hypotheek erft, komt voor de volledige lasten te staan. De hypotheekadviseur kijkt of u die kunt dragen. Zo ja, dan kan de hypotheek op uw naam. Zijn de lasten te hoog, dan zoekt de adviseur naar een oplossing, zoals een deel aflossingsvrij maken, de looptijd verlengen of de rente aanpassen.

Sinds 1 januari 2025 kan bovendien een inwonende erfgenaam als consument aan een lening met NHG worden toegevoegd na het overlijden van de laatste schuldenaar, zonder een nieuwe lening te sluiten. Voorwaarde is dat de erfgenaam de woning op het moment van overlijden als hoofdverblijf bewoonde.

Wat er met de hypotheek in uw situatie gebeurt en welke vragen u de bank stelt, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Belasting

De hypotheekrente is aftrekbaar voor wie de woning als hoofdverblijf bewoont. Voor de partner die blijft wonen, loopt de aftrek dus door. Voor kinderen die het huis erven en er niet wonen, valt de woning in box 3 en is de rente niet aftrekbaar.

In de aangifte erfbelasting is de hypotheekschuld aftrekbaar van de waarde van de woning. Een hoge hypotheek verlaagt zo de erfbelasting. Een overlijdensrisicoverzekering die de hypotheek aflost, telt afhankelijk van wie de premie betaalde mee als verkrijging.

Wat er vaak misgaat

De incasso van de hypotheek mislukt op de geblokkeerde rekening, en er ontstaat een achterstand.

Niemand vraagt naar de verpande verzekering, en de hypotheek loopt door terwijl zij kon worden afgelost.

De partner denkt dat de hypotheek “automatisch” op zijn naam komt, terwijl de bank het inkomen moet toetsen.

Bij een restschuld weet niemand dat NHG kan kwijtschelden.

Erfgenamen aanvaarden zuiver zonder de hypotheekstand te kennen.

Als de hypotheek op twee namen stond

Bij een hypotheek op naam van beide partners verandert er voor de bank weinig: de partner was al hoofdelijk aansprakelijk voor de hele lening en blijft dat. Wat verandert, is het inkomen waaruit de lening moet worden betaald. Meld het overlijden, laat de bank de overledene als schuldenaar verwijderen, en vraag of het inkomen van de partner alleen volstaat.

Blijkt dat niet zo, dan is de partner alsnog gebonden aan de lening. Verkoop met een restschuld is dan een risico dat hem persoonlijk raakt, ook als hij de erfenis beneficiair aanvaardt. Bespreek dat vroeg met de bank; bij NHG is er een vangnet.

Veelgestelde vragen

Stopt de hypotheek als de eigenaar overlijdt?

Nee. De lening gaat als schuld van de nalatenschap over op de erfgenamen en loopt door. Alleen een verpande overlijdensrisicoverzekering kan haar geheel of deels aflossen.

Wat moet ik de bank vragen?

De stand van de lening, of er een verpande overlijdensrisicoverzekering is, en welke voorwaarden bij overlijden gelden voor aflossen, rente aanpassen en overnemen.

Wat als de woning minder waard is dan de hypotheek?

Dan blijft bij verkoop een restschuld over. Bij een hypotheek met NHG kan die worden kwijtgescholden; NHG noemt het overlijden van een partner als reden te goeder trouw.

Blijft de hypotheekrente aftrekbaar?

Voor de partner die in de woning blijft wonen wel. Voor erfgenamen die er niet wonen, valt de woning in box 3 en is de rente niet aftrekbaar.