Hypotheek overnemen na het overlijden van een partner

“Kan ik in ons huis blijven wonen?” is vaak de eerste vraag na het overlijden van een partner, en het antwoord hangt af van de bank. De hypotheek stond op twee inkomens; nu is er één. Of dat genoeg is, toetst de hypotheekverstrekker. Zo verloopt dat, en wat er kan als het niet past.

Twee dingen die door elkaar lopen

Er is de eigendom van de woning, en er is de lening. Die volgen elk een eigen weg.

	Eigendom	Hypotheeklening
Wettelijke verdeling, geen testament	De partner krijgt de woning; de kinderen een vordering	De partner is al of wordt de enige schuldenaar
Testament met andere verdeling	De notaris regelt in een verdelingsakte wie de woning krijgt	De bank moet instemmen met wie de lening overneemt
Woning op naam van beide partners	Het aandeel van de overledene gaat naar de erfgenamen	De partner was al hoofdelijk aansprakelijk voor de hele lening
Woning alleen op naam van de overledene	Gaat naar de erfgenamen; de partner alleen als hij erfgenaam is	De partner neemt de lening over als de bank instemt

Stond de hypotheek op twee namen, dan is de partner al aansprakelijk voor de hele lening. Overnemen betekent dan: de overledene als schuldenaar verwijderen, wat de bank alleen doet als het inkomen van de partner volstaat. Anders blijft de nalatenschap mede-schuldenaar.

Wat de bank toetst

De bank kijkt of het inkomen van de partner de maandlasten kan dragen. NHG beschrijft het zo: de hypotheekadviseur helpt u te bepalen of u voldoende financiële middelen heeft om de maandlasten te dragen. Zo ja, dan kunt u de hypotheek op uw naam laten zetten.

Wat meetelt: loon of uitkering van de partner, het partnerpensioen van de fondsen van de overledene, een Anw-uitkering, en de verlaging van de lening door een overlijdensrisicoverzekering. Wat de lasten drukt: een lagere lening, een langere looptijd, een lagere rente.

De bank toetst bij een bestaande lening vaak soepeler dan bij een nieuwe; NHG hanteert daarvoor eigen beheercriteria. Vraag de adviseur of de bank naar de “beheertoets” bij overlijden.

Als de lasten te hoog zijn

NHG noemt de oplossingen die de adviseur dan zoekt: een deel van de hypotheek aanpassen naar aflossingsvrij, de looptijd verlengen, of de rente aanpassen. Zonder NHG bieden veel banken vergelijkbare mogelijkheden; vraag ernaar.

Lukt het niet, dan is verkoop de weg. Is de opbrengst lager dan de lening, dan ontstaat een restschuld. Bij NHG kan die worden kwijtgescholden; het overlijden van een partner is daarvoor een reden “te goeder trouw”, mits u volledig meewerkt aan een zo hoog mogelijke opbrengst.

Sinds 1 januari 2025 kent NHG nog een mogelijkheid. Een inwonende erfgenaam, bijvoorbeeld een kind dat bij de laatste ouder woonde, kan als schuldenaar aan de lening met NHG worden toegevoegd na het overlijden, zonder nieuwe lening. Voorwaarde is dat hij de woning op het moment van overlijden als hoofdverblijf bewoonde.

Zo pakt u het aan

1. Meld het overlijden bij de bank en vraag om een gesprek met een hypotheekadviseur over voortzetting.
2. Verzamel uw inkomensgegevens: loonstroken of uitkering, opgave van partnerpensioen, Anw, en de uitkering van een overlijdensrisicoverzekering.
3. Laat de bank de lening herberekenen na aflossing door de verzekering, en vraag de maandlast bij verschillende looptijden en rentes.
4. Regel de eigendom bij de notaris. Bij de wettelijke verdeling volstaat de verklaring van erfrecht; bij een andere verdeling is een verdelingsakte nodig, en bij kinderen die mede-eigenaar zijn hun medewerking.
5. Laat de bank de tenaamstelling aanpassen zodra de toets rond is. Vraag een schriftelijke bevestiging dat de overledene als schuldenaar is verwijderd.
6. Controleer de verzekeringen: de opstalverzekering op uw naam, en of een nieuwe overlijdensrisicoverzekering nodig is voor de kinderen.

Bij de wettelijke verdeling

Zonder testament en met kinderen krijgt de partner de hele nalatenschap, dus ook de woning. De kinderen krijgen een vordering in geld, opeisbaar bij het overlijden van de partner. Zij hoeven niet mee te tekenen voor de woning, en de partner mag haar verkopen of bezwaren.

Wel telt de vordering van de kinderen mee als schuld van de partner. Sommige banken willen die vordering zien bij de toets. En de erfbelasting over de vorderingen van de kinderen betaalt de partner, ook al ontvangen de kinderen nog niets. Lees daarover bij de wettelijke verdeling.

Of de hypotheek in uw situatie op uw naam kan komen en wat de bank daarvoor nodig heeft, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Bij een testament of samenwoners

Bepaalt een testament dat de kinderen mede-erfgenaam zijn van de woning, dan moet de partner het aandeel van de kinderen overnemen tegen inbreng van de waarde. Dat vraagt een verdelingsakte bij de notaris en meestal een hogere lening.

Samenwoners zonder testament erven niet van elkaar. De partner die niet op de akte staat, heeft dan geen recht op de woning; de erfgenamen van de overledene wel. Een samenlevingscontract met verblijvingsbeding of een testament voorkomt dat. Is het niet geregeld, dan moet de partner de woning van de erfgenamen kopen.

Wat er vaak misgaat

De partner gaat ervan uit dat de hypotheek “vanzelf” op zijn naam komt.

De toets wordt gedaan zonder het partnerpensioen en de Anw mee te tellen.

De uitkering van de overlijdensrisicoverzekering wordt niet in de toets meegenomen.

Een samenwoner ontdekt pas bij de notaris dat hij geen erfgenaam is.

De partner tekent voor de overname zonder te vragen naar een langere looptijd of een aangepaste rente.

De vorderingen van de kinderen en de bank

Bij de wettelijke verdeling hebben de kinderen een vordering op de partner, meestal ter grootte van hun erfdeel. Die vordering is niet opeisbaar zolang de partner leeft, maar de bank ziet haar wel als schuld bij de toets. Vraag de notaris de vorderingen vast te stellen en op papier te zetten; dat is ook nodig voor de aangifte erfbelasting en voor later.

Sommige banken accepteren dat de vorderingen niet opeisbaar zijn en laten ze buiten de toets. Andere willen een verklaring van de kinderen dat zij hun vordering niet zullen opeisen zolang de hypotheek loopt. Vraag de bank wat zij nodig heeft, vóórdat de kinderen tekenen.

Veelgestelde vragen

Kan ik de hypotheek overnemen als mijn partner overlijdt?

Als de bank toetst dat uw inkomen de maandlasten kan dragen. Partnerpensioen, Anw en de aflossing door een overlijdensrisicoverzekering tellen mee.

Wat als mijn inkomen te laag is?

NHG noemt oplossingen: een deel aflossingsvrij, een langere looptijd of een andere rente. Lukt het niet, dan verkoop; bij NHG kan een restschuld worden kwijtgescholden.

Moeten de kinderen meetekenen?

Bij de wettelijke verdeling niet: de partner krijgt de woning en de kinderen een vordering. Bij een testament dat de kinderen mede-eigenaar maakt, wel.

Wat als wij samenwoonden zonder contract?

Dan erft u niet van elkaar. De woning gaat naar de erfgenamen van de overledene, en u kunt haar alleen houden door hun aandeel te kopen.