Boetevrij de hypotheekrente herzien na een overlijden

Na een overlijden komt er vaak geld vrij: een verzekeringsuitkering, een levensverzekering, een deel van de nalatenschap. De vraag is dan of u daarmee de hypotheek kunt verlagen zonder boete, en of de rente kan worden aangepast aan de nieuwe situatie. Het antwoord staat niet in de wet, maar in de voorwaarden van de bank.

Wat een boete is en wanneer hij geldt

Wie tijdens een rentevaste periode meer aflost dan het contract toestaat, of de rente wil wijzigen, betaalt vaak een vergoeding aan de bank: de boeterente. Zij compenseert de bank voor de rente die zij misloopt als de huidige marktrente lager is dan de contractrente.

Bij een overlijden maken veel banken een uitzondering. In de voorwaarden staat dan dat bij het overlijden van een schuldenaar geheel of gedeeltelijk boetevrij mag worden afgelost, vaak binnen een termijn na het overlijden. Ook een uitkering van een verpande overlijdensrisicoverzekering wordt meestal zonder boete afgeboekt.

Dat is beleid per bank, geen recht. Lees de voorwaarden of vraag het na.

Situatie	Wat vaak geldt	Wat u controleert
Uitkering verpande overlijdensrisicoverzekering	Boetevrij afgeboekt op de lening	Op welk leningdeel, en of de maandlast omlaag gaat
Extra aflossing uit eigen geld of de erfenis	Vaak boetevrij bij overlijden, binnen een termijn	De termijn en het maximum in de voorwaarden
Rente aanpassen binnen de rentevaste periode	Meestal met vergoeding, soms uitzondering bij overlijden	Of de bank een overlijdensregeling kent
Verkoop van de woning	Aflossing bij verkoop is bijna altijd boetevrij	Of een verhuisregeling van toepassing is

Zo vraagt u het aan

1. Meld het overlijden bij de bank en vraag om de hypotheekvoorwaarden en de regeling bij overlijden, schriftelijk.
2. Vraag een opgave van de openstaande lening per leningdeel, de rente, de rentevaste periode en de huidige maandlast.
3. Vraag drie berekeningen: de maandlast na aflossing met de uitkering of de erfenis, de maandlast bij een aangepaste rente of looptijd, en de eventuele vergoeding bij elke variant.
4. Vraag een schriftelijke bevestiging dat de aflossing of aanpassing boetevrij is, vóórdat u geld overmaakt.
5. Kies pas daarna. Wie aflost, kan het geld niet meer gebruiken voor de erfbelasting of de vorderingen van de kinderen. Houd voldoende ruimte.
6. Bij NHG: vraag de adviseur naar de mogelijkheden die NHG noemt, zoals een deel aflossingsvrij maken, de looptijd verlengen of de rente aanpassen.

Aflossen of niet

Aflossen verlaagt de maandlast en de schuld. Maar het geld is daarna vast. Drie dingen wegen mee.

De erfbelasting komt binnen 20 maanden na een overlijden in 2026 en moet worden betaald, ook als het geld in de stenen zit. Bij een woning die de partner houdt, kan uitstel worden gevraagd; lees daarover bij erfbelasting betalen zonder geld.

De vorderingen van de kinderen bij de wettelijke verdeling zijn pas opeisbaar bij het overlijden van de partner, maar zij zijn er wel. Wie alles aflost, heeft straks een woning en geen geld.

De rente zelf. Is de contractrente hoog en de marktrente laag, dan levert aflossen meer op dan sparen. Is het andersom, dan kan het geld beter op een spaarrekening blijven.

Een hypotheekadviseur kan dit doorrekenen. Dat is advies, en dat geven wij niet; wel zeggen wij welke vragen u stelt.

De rente aanpassen

Aan het einde van de rentevaste periode kan de rente altijd opnieuw worden vastgezet, zonder vergoeding. Valt dat moment binnen het jaar na het overlijden, dan is dat het natuurlijke moment om de hypotheek aan te passen.

Daarvoor is het lastiger. Sommige banken staan bij overlijden een tussentijdse aanpassing zonder vergoeding toe, andere niet. NHG noemt de rente aanpassen als een van de oplossingen die de adviseur kan zoeken als de maandlasten te hoog zijn. Dat wijst erop dat de bank daar bij NHG ruimte voor heeft.

Vraag altijd naar de vergoeding vóórdat u instemt. Een lagere rente met een hoge vergoeding levert soms minder op dan doorlopen tot het einde van de periode.

Wat de bank in uw situatie toestaat en welke berekeningen u nodig heeft, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als de bank niet meewerkt

Weigert de bank een boetevrije aflossing of een aanpassing die volgens de voorwaarden wel kan, vraag dan een schriftelijke afwijzing met de reden. Dien een klacht in bij de bank, en daarna bij Kifid, het klachteninstituut voor financiële dienstverlening.

Weigert de bank omdat de voorwaarden het niet toestaan, dan blijft de vergoeding staan. Vraag dan om de berekening ervan; banken moeten die kunnen uitleggen, en de Autoriteit Financiële Markten heeft regels over hoe de vergoeding wordt berekend.

Wat er vaak misgaat

De uitkering van de verzekering wordt afgeboekt op een leningdeel met een lage rente, terwijl een ander deel duurder was.

Er wordt afgelost zonder rekening te houden met de erfbelasting, en later moet het geld worden geleend.

Niemand vraagt naar de termijn waarbinnen boetevrij aflossen bij overlijden is toegestaan, en de termijn verstrijkt.

De partner tekent voor een renteaanpassing met vergoeding zonder de berekening te zien.

Er wordt gewacht met alles, en de rentevaste periode verloopt zonder dat de kans op een nieuwe rente wordt benut.

Wat de bank van u vraagt

Voor een aanpassing van de lening na een overlijden vraagt de bank meestal. De akte van overlijden, de verklaring van erfrecht of executele, een recente inkomensopgave van wie de lening voortzet, en een schriftelijk verzoek dat door alle erfgenamen of hun gevolmachtigde is ondertekend. Zolang de nalatenschap onverdeeld is, zijn de erfgenamen samen de schuldenaar en moeten zij samen tekenen.

Bereid dat voor. Een aanvraag die compleet is, kost weken; een aanvraag die in stukjes binnenkomt, kost maanden. En bij een aflopende rentevaste periode telt elke maand.

Belasting bij aflossen

Wie aflost met de erfenis, verlaagt de hypotheekschuld. Voor de partner die in de woning woont, daalt daarmee de aftrekbare rente, en stijgt het eigen vermogen in de woning. Voor de erfbelasting verandert een aflossing ná het overlijden niets; die gaat uit van de schuld op de sterfdag. Houd bij de keuze dus rekening met de aanslag erfbelasting die nog komt, en met de vorderingen van de kinderen bij de wettelijke verdeling.

Veelgestelde vragen

Kan ik na een overlijden boetevrij aflossen?

Dat hangt af van de voorwaarden van uw bank. Veel banken staan het toe bij het overlijden van een schuldenaar, vaak binnen een termijn. Vraag een schriftelijke bevestiging.

Wordt de uitkering van de overlijdensrisicoverzekering met boete afgeboekt?

Bij een verpande polis meestal niet. Vraag de bank op welk leningdeel de uitkering wordt afgeboekt en wat de nieuwe maandlast is.

Kan de rente tussentijds worden aangepast?

Aan het einde van de rentevaste periode altijd. Daarvoor alleen als de voorwaarden dat toestaan; bij NHG noemt de adviseur het als mogelijke oplossing bij te hoge lasten.

Moet ik aflossen met de erfenis?

Dat is een afweging tussen maandlast, erfbelasting, de vorderingen van de kinderen en de rente. Laat een hypotheekadviseur de varianten doorrekenen.

Wat als de rentevaste periode binnenkort afloopt?

Dan krijgt u vanzelf een nieuw rentevoorstel, zonder vergoeding. Gebruik dat moment om de lening af te stemmen op de nieuwe situatie: looptijd, aflossingsvorm en rente.