Wie betaalt de uitvaart als er schulden zijn?

De uitvaart moet binnen dagen worden geregeld, terwijl nog niemand weet of er geld is. Dat is de spanning bij een nalatenschap met schulden. De wet heeft daar rekening mee gehouden: de uitvaart mag als eerste worden betaald, en zij gaat vóór de meeste andere schulden. Maar wie de opdracht geeft, loopt een risico.

De uitvaart is een schuld van de nalatenschap

Artikel 4:7 van het Burgerlijk Wetboek noemt de kosten van lijkbezorging als schuld van de nalatenschap, voor zover zij in overeenstemming zijn met de omstandigheden van de overledene. De uitvaart wordt dus uit de nalatenschap betaald, niet uit de zak van de nabestaanden.

De Rechtspraak voegt daar twee dingen aan toe. De uitvaart mag alvast worden betaald, ook voordat het overzicht van de schulden compleet is; dat geldt voor geen enkele andere schuld. En de uitvaartondernemer is een preferente schuldeiser: hij komt vóór de gewone schuldeisers.

Die voorrang staat in het Burgerlijk Wetboek als voorrecht op alle goederen van de nalatenschap. Zij geldt alleen voor kosten die passen bij het levenspeil van de overledene.

Wat “in overeenstemming met de omstandigheden” betekent

De Rechtspraak zegt het zo. U mag niet een heel dure uitvaart organiseren als de overledene zelf sober leefde. Ook niet als niet zeker is of er genoeg geld is om alle schulden te betalen.

Past bij een negatieve nalatenschap	Past niet
Een sobere uitvaart, crematie of begraving zonder extra’s	Een dure kist, een grote receptie, een monument
Rouwkaarten in kleine oplage of digitaal	Een advertentie in meerdere kranten
Koffie na afloop in kleine kring	Een besloten diner

Het meerdere is geen schuld van de nalatenschap. Dat deel blijft voor rekening van wie de opdracht gaf.

De opdrachtgever draagt het risico

Hier zit de angel. Wie de uitvaartondernemer opdracht geeft, sluit een overeenkomst en is daarmee zelf aansprakelijk voor de nota. De Rechtspraak waarschuwt: degene die opdracht geeft aan de uitvaartverzorger is verantwoordelijk voor de betaling, ook als er niet genoeg geld in de nalatenschap zit.

De opdrachtgever krijgt dan een vordering op de nalatenschap. Is die leeg, dan levert die vordering niets op, en betaalt hij de uitvaart zelf.

Daarom drie regels. Kijk eerst naar een uitvaartverzekering. Bestel sober als de nalatenschap onzeker is. En spreek met de andere nabestaanden af wie het risico draagt, vóórdat iemand tekent.

Zo regelt u het bij schulden

1. Zoek naar een uitvaartverzekering. In de administratie, via de bankafschriften, en zo nodig via de gratis Zoekservice van het Verbond van Verzekeraars. Een naturapolis dekt de uitvaart in natura; een kapitaalpolis keert een bedrag uit.
2. Vraag de uitvaartverzorger om een begroting vóór de opdracht, en zeg erbij dat de nalatenschap mogelijk negatief is. Kies een sobere uitvaart.
3. Vraag de bank de nota rechtstreeks te betalen. De Rechtspraak schrijft dat veel banken bereid zijn de rekening van de uitvaartondernemer te betalen van de geblokkeerde rekening van de overledene.
4. Spreek af wie tekent en wie het risico draagt als de nalatenschap te weinig oplevert. Leg dat vast tussen de nabestaanden.
5. Regelen van de uitvaart is geen zuivere aanvaarding. De Rijksoverheid bevestigt dat: u kunt daarna nog beneficiair aanvaarden of verwerpen.
6. Bewaar de nota en het betaalbewijs. Bij een vereffening is de uitvaart de eerste post op de lijst; bij de erfbelasting is zij aftrekbaar.

Als niemand kan of wil betalen

Is er geen geld, geen verzekering en niemand die het risico wil dragen, dan zijn er twee wegen.

De gemeente. De Wet op de lijkbezorging legt bij de burgemeester de taak om voor de lijkbezorging te zorgen als niemand anders dat doet. De gemeente regelt dan een sobere uitvaart en verhaalt de kosten op de nalatenschap, en in sommige gevallen op nabestaanden die onderhoudsplichtig waren. Wie de uitvaart aan de gemeente overlaat, heeft geen zeggenschap over de vorm.

Bijzondere bijstand. Een nabestaande met een laag inkomen die de uitvaart wel wil regelen, kan bij de gemeente bijzondere bijstand aanvragen voor de kosten die hij niet kan dragen. De gemeente beoordeelt dat per geval en kijkt naar het inkomen, het vermogen, de nalatenschap en of er andere nabestaanden zijn die kunnen bijdragen. Vraag dat aan vóórdat u de opdracht geeft; achteraf is het lastiger.

Of de nalatenschap van uw naaste de uitvaart kan dragen en welke stappen u eerst zet, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als de rekening al is betaald

Heeft u de uitvaart voorgeschoten, dan heeft u een vordering op de nalatenschap. Dien die in bij de vereffening als bevoorrechte schuld, met de nota en het betaalbewijs.

Blijkt de nalatenschap positief, dan krijgt u het bedrag terug bij de afwikkeling. Blijkt zij negatief, dan krijgt u het terug voor zover er iets is, en u staat daarbij vóór de gewone schuldeisers.

Betaalt u uit eigen zak en bent u tevens erfgenaam, dan vermindert de vordering uw erfbelasting niet. De uitvaartkosten worden wel als schuld van de nalatenschap afgetrokken in de aangifte.

Wat er vaak misgaat

Een dure uitvaart wordt besteld voordat iemand naar de nalatenschap heeft gekeken, en de opdrachtgever blijft met de nota zitten.

De uitvaartverzekering wordt pas na de uitvaart gevonden.

Nabestaanden denken dat het regelen van de uitvaart zuivere aanvaarding betekent, en verwerpen daarom te laat of helemaal niet.

De bank wordt niet gevraagd de nota rechtstreeks te betalen.

Bijzondere bijstand wordt achteraf aangevraagd, als de rekening al is betaald.

Uitvaartverzekering en de uitkering

Een uitvaartverzekering verandert het plaatje het meest. Bij een naturapolis regelt de verzekeraar de uitvaart of vergoedt hij een vaste dienst; bij een kapitaalpolis keert hij een bedrag uit aan de begunstigde of aan de nalatenschap. Meld het overlijden bij de verzekeraar vóór de uitvaart, zodat de uitkering en de nota op elkaar aansluiten.

Keert de polis uit aan een aangewezen begunstigde, dan hoort dat geld niet bij de nalatenschap. De begunstigde betaalt er de uitvaart van; wat overblijft, is van hem. Keert de polis uit aan de nalatenschap, dan is de uitkering een bezitting en de uitvaartnota een schuld.

Veelgestelde vragen

Mag ik de uitvaart betalen uit de nalatenschap als er schulden zijn?

Ja. De uitvaart is een schuld van de nalatenschap en mag als enige alvast worden betaald. De uitvaartondernemer is bovendien bevoorrecht.

Ben ik zelf aansprakelijk als ik de uitvaart bestel?

Ja, als opdrachtgever. Levert de nalatenschap te weinig op, dan betaalt u de rest zelf. Bestel daarom sober en spreek af wie het risico draagt.

Is het regelen van de uitvaart zuivere aanvaarding?

Nee. De Rijksoverheid bevestigt dat u na het regelen van de uitvaart nog beneficiair kunt aanvaarden of kunt verwerpen.

Wat als niemand de uitvaart kan betalen?

Dan regelt de gemeente een sobere uitvaart en verhaalt zij de kosten op de nalatenschap. Wie zelf wil regelen maar het niet kan betalen, kan vooraf bijzondere bijstand aanvragen.