Erfgenaam in het buitenland: wat verandert er?

Een zus in Canada, een zoon in Spanje, een broer die al dertig jaar in Australië woont. Bij bijna elke nalatenschap woont wel iemand ver weg. Aan wat die persoon erft, verandert dat niets. Aan hoe het gaat, des te meer.

Wat niet verandert

De overledene woonde in Nederland. Dan geldt op de nalatenschap het Nederlandse erfrecht, ook voor een erfgenaam die in het buitenland woont. De Europese erfrechtverordening knoopt aan bij de laatste gewone verblijfplaats van de overledene, niet bij die van de erfgenamen.

De erfgenaam in het buitenland heeft dus hetzelfde erfdeel, dezelfde keuze tussen aanvaarden en verwerpen, en dezelfde rechten op informatie als de erfgenamen in Nederland.

Ook de erfbelasting verandert niet. Nederland heft over de nalatenschap van iemand die in Nederland woonde, ongeacht waar de erfgenaam woont. De vrijstellingen en tarieven zijn dezelfde. Wat kan veranderen, is dat het woonland van de erfgenaam óók heft; daarover gaat de pagina over dubbele belasting.

Wat wel verandert

Stap	In Nederland	Erfgenaam in het buitenland
Identificatie voor de verklaring van erfrecht	Aan de balie van de notaris	Op afstand: via een notaris, consulaat of beëdigde vertaler; soms met apostille
Verklaring van aanvaarding of verwerping	Bij de rechtbank of via de notaris	Via een volmacht, of zelf bij de griffie als hij in Nederland is
Volmacht voor de afwikkeling	Onderhands of notarieel	Notarieel, met legalisatie of apostille als de notaris dat vraagt
Ondertekenen van de verdeling	Bij de notaris	Via een gelegaliseerde volmacht
Ontvangen van het erfdeel	Nederlandse rekening	Buitenlandse rekening; let op valuta en kosten
Aangifte erfbelasting	Eén aangifte voor alle erfgenamen	Idem; de erfgenaam krijgt een Nederlandse aanslag

De rode draad: alles wat een handtekening vraagt, wordt op afstand ingewikkelder. Alles wat geld en recht betreft, blijft gelijk.

De verklaring van erfrecht op afstand

De notaris moet elke erfgenaam identificeren en zijn keuze vastleggen. Voor een erfgenaam in het buitenland gebeurt dat meestal met een volmacht: de erfgenaam tekent een document waarin hij verklaart de erfenis te aanvaarden en iemand in Nederland machtigt.

Die handtekening moet betrouwbaar zijn. Binnen de EU volstaat vaak een notaris ter plaatse; daarbuiten vraagt de Nederlandse notaris meestal een legalisatie of een apostille, een stempel die de echtheid van de handtekening bevestigt. Welke vorm nodig is, verschilt per land en per kantoor. Vraag het de notaris vóórdat de erfgenaam naar een instantie gaat.

Reken op extra doorlooptijd. Post naar en van het buitenland, een afspraak bij een consulaat en een vertaling kosten samen al snel weken.

Aanvaarden of verwerpen vanuit het buitenland

De keuze is dezelfde: zuiver, beneficiair of verwerpen. Beneficiair aanvaarden en verwerpen gaan via een verklaring bij de rechtbank in de laatste woonplaats van de overledene.

De erfgenaam kan die verklaring laten afleggen door een gevolmachtigde in Nederland, vaak de notaris of een familielid. Of hij legt haar zelf af als hij in Nederland is.

De termijnen lopen gewoon door. Wie in het buitenland woont, heeft geen extra tijd. Wel geldt: wie nog niets heeft gedaan dat als zuivere aanvaarding geldt, heeft nog alle keuzes. Voorzichtigheid met handelen op afstand is dus verstandig.

Andersom: een erfenis uit het buitenland

Erft u zelf uit een ander EU-land, dan geldt volgens de Rijksoverheid het erfrecht van het land waar de overledene woonde, tenzij die in zijn testament een rechtskeuze maakte. Een verklaring van aanvaarding of verwerping kunt u dan in Nederland afleggen bij de griffie van de rechtbank in uw woonplaats. Een kopie geldt als bewijs in de procedure van het andere land.

Moet u in het buitenland bewijzen dat u erfgenaam bent, dan kunt u een Europese verklaring van erfrecht overleggen. Die vraagt u in Nederland aan bij een notaris. Notaris.nl noemt als voorbeeld het vakantiehuis in Frankrijk: met die verklaring toont u overal in de EU aan dat u erfgenaam bent, ook bij een buitenlandse bank.

Welke stappen in uw situatie op afstand moeten en welke documenten daarbij horen, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wat het praktisch betekent

Wijs één aanspreekpunt in Nederland aan. De notaris en de bank willen niet met vijf tijdzones corresponderen.

Vraag de notaris aan het begin welke documenten hij van de erfgenaam in het buitenland precies nodig heeft, in welke vorm en in welke taal. Dat voorkomt dat iemand twee keer naar het consulaat moet.

Regel de betaling van het erfdeel vooraf: op welke rekening, in welke valuta, wie de kosten van de overboeking draagt. Dat hoort in de verdeling.

En houd de erfgenaam op afstand betrokken. Wie ver weg woont, hoort alles als laatste en vertrouwt daardoor als eerste niets meer. Een kort bericht per stap voorkomt veel.

Wanneer u een notaris nodig heeft

Bij een erfgenaam in het buitenland vrijwel altijd, al was het maar voor de verklaring van erfrecht en de volmacht. Kies een kantoor dat digitaal kan werken en ervaring heeft met identificatie op afstand; lees daarover meer bij een notaris kiezen.

Wat er vaak misgaat

De erfgenaam in het buitenland tekent een volmacht zonder legalisatie, en de notaris kan haar niet gebruiken.

Niemand vertelt hem dat de termijnen gewoon lopen, en hij verliest een keuze.

Het erfdeel wordt overgemaakt zonder afspraak over valuta en kosten, en er ontstaat een geschil over honderden euro’s.

De erfgenaam wordt buiten de communicatie gehouden “omdat hij toch ver weg zit”, en vertrouwt de afwikkeling niet meer.

Er wordt vergeten dat het woonland van de erfgenaam ook erfbelasting kan heffen.

Veelgestelde vragen

Erft iemand in het buitenland minder?

Nee. Het erfdeel hangt af van de wet of het testament, niet van de woonplaats van de erfgenaam. Alleen de praktische stappen zijn anders.

Hoe tekent een erfgenaam in het buitenland bij de notaris?

Met een volmacht, waarvan de handtekening betrouwbaar moet zijn: via een notaris ter plaatse, een consulaat, en buiten de EU vaak met een apostille of legalisatie. Vraag de notaris welke vorm nodig is.

Kan hij de erfenis vanuit het buitenland verwerpen?

Ja, via een gevolmachtigde die de verklaring bij de rechtbank aflegt, of zelf bij de griffie als hij in Nederland is. De termijnen lopen gewoon door.

Betaalt hij erfbelasting in Nederland?

Ja, als de overledene in Nederland woonde. Het woonland kan daarnaast ook heffen; de pagina over dubbele belasting legt uit hoe dat wordt verrekend.