Executeur: taken, bevoegdheden en beloning

Staat in het testament een executeur, dan verandert de afwikkeling van karakter. Niet de erfgenamen samen, maar één persoon beheert en betaalt. Wat die persoon mag, moet en krijgt, staat vrij precies in de wet.

Drie soorten executeurs

Notaris.nl onderscheidt drie soorten, en het testament bepaalt welke het is.

Soort	Wat hij mag
Begrafenisexecuteur	Alleen de uitvaart regelen
Executeur	De nalatenschap beheren, schulden betalen, aangifte erfbelasting doen; de verdeling blijft bij de erfgenamen
Executeur-afwikkelingsbewindvoerder	Hetzelfde, plus extra bevoegdheden, bijvoorbeeld de verdeling

Lees het testament dus goed. “Executeur” alleen betekent beheer en betalen, niet verdelen.

Hoe iemand executeur wordt

Alleen bij testament. Artikel 142 van Boek 4 zegt dat de erflater bij uiterste wilsbeschikking een of meer executeurs kan benoemen. Zonder testament is er geen executeur.

Men wordt executeur door de benoeming te aanvaarden, ná het overlijden (artikel 143). Dat gebeurt meestal bij de notaris, bij het opmaken van de verklaring van executele. De kantonrechter kan op verzoek van een belanghebbende een termijn stellen waarna aanvaarden niet meer kan.

Wie handelingsonbekwaam is, onder bewind staat, failliet is of in de schuldsanering zit, kan geen executeur worden.

Wat de executeur doet

Artikel 144 omschrijft de taak: de goederen van de nalatenschap beheren en de schulden voldoen die tijdens zijn beheer uit die goederen behoren te worden voldaan. Daar komen de lasten bij die het testament hem oplegt.

Daaruit volgt een vast rijtje werk.

Een boedelbeschrijving maken, met een voorlopige staat van de schulden, en de bekende schuldeisers oproepen (artikel 146). De aanmelding van een vordering stuit de verjaring.

Rekeningen betalen, contracten opzeggen, de woning beheren, de aangifte erfbelasting doen.

Goederen te gelde maken, maar alleen voor zover dat nodig is om schulden en lasten te betalen (artikel 147). Over de keuze welke goederen, overlegt hij zoveel mogelijk met de erfgenamen; een erfgenaam die bezwaar heeft, kan naar de kantonrechter.

En inlichtingen geven: een erfgenaam mag alle gewenste informatie over de uitvoering van de taak vragen (artikel 148).

Wat de erfgenamen intussen niet kunnen

Zolang de executeur beheert, kunnen de erfgenamen niet zonder zijn medewerking over de goederen of hun aandeel daarin beschikken (artikel 145). Ook niet met z’n allen. Wel met een machtiging van de kantonrechter.

Tijdens het beheer vertegenwoordigt de executeur de erfgenamen in en buiten rechte. Hij is het aanspreekpunt voor de bank, de Belastingdienst en schuldeisers.

Hij kan een boedelnotaris aanwijzen, die dan het adres wordt waar de boedelbeschrijving ligt en schuldeisers zich melden.

Wanneer het ophoudt

Artikel 149 noemt wanneer de taak eindigt. Als het werk klaar is, door tijdverloop bij een benoeming voor bepaalde tijd, of door zijn dood, faillissement of bewind. Ook als de nalatenschap moet worden vereffend, in de gevallen die het testament noemt, of door ontslag van de kantonrechter.

De erfgenamen kunnen het beheer ook beëindigen: nadat de schulden zijn betaald, of als anderhalf jaar is verstreken sinds de executeur het beheer kon opnemen (artikel 150). De kantonrechter kan die termijn verlengen.

Daarna legt de executeur rekening en verantwoording af aan wie na hem bevoegd is (artikel 151). Meestal zijn dat de erfgenamen samen.

Welke rol de executeur in uw situatie heeft en wat u zelf nog mag, hangt af van het testament. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

De beloning

Tenzij het testament anders regelt, krijgt de executeur één procent van de waarde van het vermogen van de erflater op de sterfdag. Zijn er meer executeurs, dan delen zij dat samen (artikel 144 lid 2).

Bij verschil van mening tussen executeurs beslist de kantonrechter, die ook de verdeling van het werk en het loon kan vaststellen (artikel 142 lid 3). Wat dat in euro’s betekent en waar de discussies zitten, staat op de pagina over de kosten van een executeur.

Wat het praktisch betekent

Is er een executeur, laat hem dan het werk doen en vraag om inzicht in plaats van zelf te handelen. Wie als erfgenaam op eigen houtje een rekening leeghaalt of spullen verkoopt, handelt buiten zijn bevoegdheid.

Bent u zelf de executeur, begin dan met de boedelbeschrijving. Zonder die lijst weet u niet wat u beheert, en zij is straks de basis van uw rekening en verantwoording.

Vraag de notaris om een verklaring van executele. Daarmee toont u bij de bank aan dat u bevoegd bent. Voor een woning is meer nodig; lees daarover bij verklaring van erfrecht of executele.

Wat er vaak misgaat

De executeur verdeelt de nalatenschap, terwijl het testament hem alleen beheer geeft.

Erfgenamen handelen langs de executeur heen, en de bank weigert terecht.

De boedelbeschrijving wordt overgeslagen, en de rekening en verantwoording klopt aan het einde niet.

De executeur informeert de erfgenamen niet, en wantrouwen doet de rest.

Niemand weet dat het beheer na anderhalf jaar door de erfgenamen kan worden beëindigd.

Meer dan één executeur

Zijn er twee of meer executeurs, dan kan ieder van hen alle werkzaamheden alleen verrichten, tenzij de erflater anders heeft beschikt (artikel 142 lid 2). Spreek in dat geval af wie wat doet, en leg dat vast. Bij verschil van mening beslist de kantonrechter.

Veelgestelde vragen

Kan een executeur zonder testament worden aangewezen?

Nee. Een executeur wordt alleen bij testament benoemd. Zonder testament regelen de erfgenamen de afwikkeling samen, eventueel met een volmacht aan een van hen.

Mag een executeur de erfenis verdelen?

Alleen als het testament hem daartoe de bevoegdheid geeft, als afwikkelingsbewindvoerder. Een gewone executeur beheert en betaalt; de verdeling is aan de erfgenamen.

Moet de executeur de erfgenamen informeren?

Ja. Een erfgenaam heeft recht op alle gewenste inlichtingen over de uitvoering van de taak, en aan het einde op rekening en verantwoording.

Hoe lang mag het beheer duren?

Zo lang als nodig is om de schulden te betalen. Na anderhalf jaar kunnen de erfgenamen het beheer beëindigen, tenzij de kantonrechter de termijn verlengt.