Onbekende erfgenamen opsporen

Een oom zonder kinderen overlijdt. Zijn broers en zussen zijn al dood, en niemand weet precies hoeveel neven en nichten er zijn, laat staan waar zij wonen. Toch zijn zij allemaal erfgenaam, en zonder hen kan niets worden verdeeld. Zo werkt het opsporen.

Waarom elke erfgenaam moet worden gevonden

De nalatenschap is van alle erfgenamen samen. Een verdeling waar één erfgenaam niet aan meedoet, bindt die erfgenaam niet en kan worden teruggedraaid. Banken en het Kadaster werken alleen mee als vaststaat wie de erfgenamen zijn.

Daarom onderzoekt de notaris vóór de verklaring van erfrecht wie erft. Bij een partner en kinderen is dat een uittreksel. Bij groep 2, 3 of 4, de ouders, broers en zussen, grootouders en verdere familie, wordt het stamboomwerk.

Hoe verder de erfgenamen weg staan, hoe groter de kans op onbekenden. De regels over plaatsvervulling maken het nog uitgebreider: is een broer overleden, dan erven zijn kinderen, en daarna hun kinderen.

Hoe de notaris zoekt

Bron	Wat zij oplevert
Basisregistratie Personen	Adressen, gezinsverbanden, overlijdens van Nederlandse ingezetenen
Burgerlijke stand van gemeenten	Geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten, ook oude
Centraal Testamentenregister	Of er een testament is dat de kring van erfgenamen verandert
Registers in het buitenland	Voor erfgenamen die zijn geëmigreerd; per land verschillend
Familie, adresboeken, sociale media	Aanvullend, om iemand daadwerkelijk te bereiken

De notaris kan dit zelf doen of een gespecialiseerd erfgenamenonderzoeker inschakelen. Wat dat kost, hangt af van de uren en van het land; er is geen vast tarief. Noodzakelijke kosten van dit onderzoek zijn kosten van afwikkeling en komen uit de nalatenschap.

Als iemand niet te vinden is

Is een erfgenaam wel bekend maar onvindbaar, dan stopt de afwikkeling niet.

De wet kent het mechanisme van oproeping. Bij een legaat aan iemand met een onbekend adres melden de erfgenamen dat aan de kantonrechter, die nasporingen of een bepaalde manier van oproepen kan gelasten (artikel 4:119 BW). Bij een vereffening is de vereffenaar verplicht onbekende erfgenamen op te sporen door oproepingen in veel gelezen dagbladen of met andere doelmatige middelen (artikel 4:225).

Blijft de erfgenaam ook daarna weg, dan hoeft de afwikkeling niet te wachten. De vereffenaar zorgt dan eerst dat de nalatenschap wordt verdeeld, en geeft wat aan de onbekende erfgenaam is toegedeeld af aan de Staat (artikel 4:226). Wordt dat binnen twintig jaar door niemand opgeëist, dan vervalt het aan de Staat. De overige erfgenamen kunnen intussen verder met hun deel.

Voor een executeur geldt hetzelfde. Zijn niet alle erfgenamen bekend of bereid de goederen in ontvangst te nemen, dan gelden de regels voor de vereffenaar over oproepen en afzonderen (artikel 4:150 lid 4).

Als er helemaal geen erfgenamen bekend zijn

Dan komt de overheid in beeld. De Rijksoverheid beschrijft het zo: wanneer er geen erfgenamen bekend zijn, doet het Rijksvastgoedbedrijf onderzoek. Blijkt na onderzoek nog steeds dat er geen erfgenamen zijn, of pakt niemand namens de erfgenamen de afwikkeling op? Dan handelt het Rijksvastgoedbedrijf de onbeheerde nalatenschap af namens de overheid.

Het is de taak van het Rijksvastgoedbedrijf om de bezittingen zoveel mogelijk aan de erfgenamen te geven. Daarvoor probeert het erfgenamen of rechthebbenden op te sporen.

Vindt het geen erfgenamen, of is het saldo te laag om de nalatenschap af te handelen? Dan wordt de erfenis omgezet in geld en gestort in de consignatiekas van het ministerie van Financiën. Daar blijft het geld twintig jaar beschikbaar voor rechthebbenden. Meldt zich in die twintig jaar niemand, dan vervalt het aan de Staat.

Wie denkt recht te hebben op een uitkering uit de consignatiekas, kan dat nagaan met het zoekformulier consignatiekas van het ministerie.

Wat het praktisch betekent

Begin met wat u wél weet: de stamboom zover u die kent, met geboortedata en laatste woonplaatsen. Elke naam die u de notaris kunt geven, scheelt onderzoek.

Kijk in het adresboek, de kerstkaartenlijst en de telefoon van de overledene. Vaak zit daar het spoor naar de neef in Australië.

Vraag de notaris vooraf wat het onderzoek naar verwachting kost en hoe lang het duurt. Een verklaring van erfrecht bij groep 3 of 4 kan maanden op zich laten wachten.

En doe geen uitkeringen aan de bekende erfgenamen vóórdat de kring compleet is. Wat u te veel uitkeert, moet later terug.

Hoeveel erfgenamen er in uw situatie zijn en welke onderzoeksstappen daarbij horen, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Wanneer u een notaris nodig heeft

Altijd, zodra de erfgenamen verder weg staan dan partner en kinderen. De verklaring van erfrecht vraagt een volledig onderzoek, en de notaris heeft toegang tot registers die u niet heeft.

Bij erfgenamen in het buitenland kan daar een advocaat of notaris ter plaatse bij komen.

Wat er vaak misgaat

De bekende erfgenamen verdelen alvast, en een later gevonden neef eist zijn deel terug.

Niemand kijkt naar plaatsvervulling, en de kinderen van een overleden broer worden overgeslagen.

De familie zoekt maandenlang zelf, terwijl de notaris met een uittreksel in een week verder was geweest.

Het onderzoek wordt gestaakt omdat het “te duur” lijkt, terwijl de kosten uit de nalatenschap komen en de verdeling zonder onderzoek niet kan.

Bij een nalatenschap zonder bekende erfgenamen doet niemand iets, en de woning staat jaren leeg voordat het Rijksvastgoedbedrijf wordt ingeschakeld.

Veelgestelde vragen

Mag de erfenis worden verdeeld als één erfgenaam onvindbaar is?

Niet zonder zijn deel te beschermen. De kantonrechter kan bepalen hoe wordt opgeroepen; daarna kan zijn aandeel apart worden gezet, zodat de anderen verder kunnen.

Wie betaalt het erfgenamenonderzoek?

De nalatenschap. Het zijn kosten van afwikkeling. Er is geen vast tarief; vraag de notaris vooraf om een inschatting.

Wat gebeurt er als er helemaal geen erfgenamen worden gevonden?

Het Rijksvastgoedbedrijf handelt de nalatenschap af, zet de opbrengst om in geld en stort die in de consignatiekas. Daar blijft het twintig jaar beschikbaar; daarna vervalt het aan de Staat.

Hoe weet ik of er geld voor mij in de consignatiekas staat?

Met het zoekformulier consignatiekas van het ministerie van Financiën. Daar kunt u nagaan of u recht heeft op een uitkering.