Wat wordt automatisch doorgegeven na een overlijden en wat niet?

Een van de eerste vragen na een overlijden: moet ik iedereen zelf bellen? Het antwoord is: een deel gaat vanzelf, en juist het deel dat blijft liggen kost geld.

De scheidslijn is vrij scherp. Overheidsinstanties krijgen bericht via de gemeente. Bedrijven waarmee een contract is, krijgen niets.

Wat vanzelf gaat

De gemeente verwerkt het overlijden in de Basisregistratie Personen, kortweg de BRP. Van daaruit gaat het bericht naar de instanties die daarop zijn aangesloten.

Daartoe horen onder meer de Belastingdienst en de Sociale Verzekeringsbank. Ook de zorgverzekering en de zorgtoeslag stoppen in de meeste gevallen vanzelf.

Dat betekent niet dat er niets meer hoeft. Een nabestaandenpensioen of een Anw moet u meestal zelf aanvragen. Het automatische bericht zorgt er alleen voor dat de instantie het overlijden weet.

Kijk ook na of het klopt. Loopt er twee maanden later nog een incasso van de zorgverzekering, dan is er iets misgegaan.

Wat u zelf moet doen

Alles wat op een contract berust:

• de bank, per rekening
• de hypotheekverstrekker
• verzekeringen: woning, auto, aansprakelijkheid, leven, uitvaart
• pensioenfondsen, voor het aanvragen van nabestaandenpensioen
• de energieleverancier en de waterleverancier
• telefoon, internet en televisie
• abonnementen: krant, tijdschriften, streamingdiensten
• lidmaatschappen: vereniging, sportschool, goede doelen
• de werkgever
• de verhuurder of de vereniging van eigenaars

Bij elk daarvan geldt dezelfde vraag: staat het op één naam of op twee? Bij twee namen gaat het meestal om overzetten, niet om opzeggen.

Waarom het onderscheid ertoe doet

Wie denkt dat alles automatisch gaat, ontdekt maanden later een incasso die nog loopt. Bijvoorbeeld de premie voor een autoverzekering van een auto die al verkocht is.

Andersom komt ook voor: iemand zegt uit voorzorg alles op, inclusief de opstalverzekering van een woning die nog leegstaat. Als er dan iets gebeurt, is er geen dekking.

De regel die werkt: overheidsinstanties niet bellen tenzij u iets wilt aanvragen, en bedrijven allemaal zelf benaderen.

Zo pakt u het aan

1. Maak een lijst van alle contracten, met organisatie, nummer en of het op één of twee namen staat. Bankafschriften van drie maanden geven het compleetste beeld.
2. Streep door wat automatisch gaat: Belastingdienst, SVB, zorgverzekering en zorgtoeslag hoeft u niet te bellen.
3. Begin bij wat dekking raakt: woning-, auto- en aansprakelijkheidsverzekering.
4. Zet over wat doorloopt en zeg alleen op wat echt weg kan.
5. Vraag aan wat u toekomt: nabestaandenpensioen, uitkeringen, openstaand loon.
6. Controleer na twee maanden de bankafschriften op incasso’s die er nog steeds zijn.

Welke organisaties er in uw situatie spelen, verschilt sterk per huishouden. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u op de lijst staat. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Post is een categorie apart

Ook als u alles netjes opzegt, blijft er post komen: van organisaties die u niet kende, van adverteerders, van instanties met een lange verwerkingstijd.

PostNL heeft daar een aparte dienst voor. Die stuurt de post door naar een ander adres en neemt het adres op in een register tegen geadresseerde reclame. Zie Post van een overledene laten doorsturen of stopzetten.

Die post is bovendien uw beste bron: elke envelop is een organisatie die nog niet weet wat er is gebeurd.

Zo controleert u of het klopt

Vertrouw niet blind op het automatische bericht. Twee controles halen bijna alles boven water.

De bankafschriften van drie maanden. Elke incasso is een organisatie met een contract. Loopt er nog een incasso van iets wat had moeten stoppen, dan weet u waar het mis ging.

De post. Elke envelop is een afzender die u nog niet heeft gemeld, of die uw melding nog niet heeft verwerkt.

Doe die controle twee keer: een maand na het overlijden en nog eens na drie maanden. De tweede ronde levert altijd nog iets op.

Digitale zaken

Accounts, abonnementen en opslagdiensten vallen tussen wal en schip: ze krijgen geen bericht en ze staan zelden in de papieren administratie.

Kijk in de mailbox van de overledene naar terugkerende betaalbevestigingen, en in de bankafschriften naar kleine maandbedragen.

DigiD wordt na het overlijden geblokkeerd. Wilt u online aangifte doen, regel dan een nabestaandenmachtiging bij de Belastingdienst.

Wachtwoorden en inloggegevens die u tegenkomt, bewaart u op één veilige plek. Weggooien is bijna altijd te vroeg.

Wat er gebeurt als u iets vergeet

De gevolgen verschillen sterk per categorie, en dat bepaalt waar u moet beginnen.

Vergeet u een abonnement, dan loopt er geld door. Vervelend, maar terug te vorderen of te stoppen zodra u het ontdekt.

Vergeet u een verzekering over te zetten, dan kan er een periode zonder dekking ontstaan. Dat is het duurste scenario in dit rijtje.

Vergeet u een uitkering of pensioen aan te vragen, dan loopt u geld mis. Soms met terugwerkende kracht te herstellen, soms niet.

Vergeet u de bank, dan blijven incasso’s lopen vanaf een rekening die later alsnog wordt geblokkeerd. Dat levert storneringen en aanmaningen op bij organisaties die daar niets aan kunnen doen.

Wat er vaak misgaat

Er wordt aangenomen dat de bank automatisch bericht krijgt. Dat is niet zo; u meldt het zelf, met een akte van overlijden.

Verzekeringen worden opgezegd in plaats van overgezet, waarna er geen dekking meer is op een woning die nog leegstaat.

Het nabestaandenpensioen wordt niet aangevraagd omdat het pensioenfonds “het toch wel weet”. Weten is niet hetzelfde als uitbetalen.

Automatische incasso’s worden gestopt via de bank in plaats van bij de leverancier. Het contract loopt dan door en de schuld stapelt zich op.

Er wordt niets genoteerd, waardoor niemand meer weet welke organisatie al is gemeld.

De volgorde die het meeste oplevert

Als u de lijst met contracten in één keer wilt aflopen, doe het dan in deze volgorde. Zo pakt u eerst het risico en daarna het geld.

Week één na de uitvaart: bank, opstal- en inboedelverzekering, autoverzekering, aansprakelijkheid. Hier gaat het om dekking.

Week twee: pensioenfondsen, uitkeringsinstanties, werkgever, levensverzekeraars. Hier gaat het om geld dat u toekomt, en die aanvragen hebben doorlooptijd.

Week drie: energie, water, telefoon, internet. Overzetten of opzeggen.

Week vier: abonnementen, lidmaatschappen, digitale diensten. De kleinste bedragen, maar wel de langste lijst.

Wie die volgorde aanhoudt, heeft na een maand het belangrijkste gehad en de rest overzichtelijk.

Houd er één ding bij: een lijst met per organisatie de datum, de naam van degene die u sprak en wat er is afgesproken. Dat is geen bureaucratie maar zelfbescherming. Komt er een vraag over een incasso van drie maanden geleden, dan is die regel goud waard. Het scheelt een middag zoeken.

Veelgestelde vragen

Krijgt de Belastingdienst het overlijden automatisch door?

Ja, via de gemeente. U krijgt vanzelf bericht over de aangifte inkomstenbelasting en over de erfbelasting.

Moet ik de gemeente zelf nog iets melden?

De aangifte van overlijden is de melding. Verhuist u daarna zelf, dan geeft u dat apart door.

Stopt de AOW automatisch?

De SVB krijgt het overlijden door via de gemeente. Te veel uitbetaalde bedragen worden later verrekend of teruggevorderd; geef ze dus niet uit.

Hoe zit het met DigiD van de overledene?

Die wordt na het overlijden geblokkeerd. Regel daarom tijdig een nabestaandenmachtiging als u online aangifte wilt doen.

Moet ik de huisarts en apotheek inlichten?

Die krijgen het meestal via de zorgketen door, maar niet altijd snel. Eén telefoontje voorkomt een uitnodiging voor een controle.