Wat u de eerste weken juist nog niet moet doen

De meeste pagina’s over dit onderwerp vertellen wat er moet. Deze doet het omgekeerde, omdat de grootste fouten in de eerste weken worden gemaakt door te vroeg te beginnen.

Er zijn maar twee harde termijnen in die periode: de uitvaart tussen 36 uur en zes werkdagen, en de aangifte van overlijden daarvóór. De rest kan wachten.

Aanvaard de erfenis nog niet

Dit is het belangrijkste punt van deze pagina. Wie de erfenis zuiver aanvaardt, wordt ook aansprakelijk voor de schulden — ook als die groter zijn dan de bezittingen.

En dat aanvaarden gebeurt niet alleen met een handtekening. U kunt zich ook feitelijk als erfgenaam gedragen: spullen meenemen, de inboedel verdelen, rekeningen uit de nalatenschap betalen, de woning leegruimen.

Zolang u niet weet of er schulden zijn, geldt een veilige lijn. Niets weggeven, niets meenemen, niets verdelen. Betaal alleen wat echt niet kan wachten, zoals de uitvaart.

Blijkt er een schuldenprobleem, dan is beneficiair aanvaarden of verwerpen een optie. Laat u daarover adviseren voordat u iets doet.

Haal de woning niet leeg

Het voelt als iets nuttigs doen in een week waarin u weinig kunt. Maar leeghalen is precies de handeling die als aanvaarden kan gelden.

Bij een huurwoning speelt de opzegtermijn van de verhuurder. Neem contact op over de regels, maar zeg niets op en ruim niets voordat de erfgenamen bekend zijn.

Bij een koopwoning is er helemaal geen haast. De hypotheek loopt door en moet betaald blijven; leegstand kost verzekering en energie, maar dat is een andere afweging.

Een uitzondering: bederfelijke waar, planten en dieren. Dat regelt u meteen.

Zeg abonnementen nog niet massaal op

Opzeggen lijkt onschuldig, maar twee dingen gaan er vaak mis.

Contracten die op twee namen staan moeten worden overgezet, niet opgezegd. Zegt u het energiecontract op, dan zit de achterblijvende partner zonder leverancier.

En verzekeringen die dekking bieden — opstal, inboedel, aansprakelijkheid, auto — moeten blijven lopen zolang er iets te verzekeren is.

Wat wel meteen kan: opzeggen wat puur op naam van de overledene stond en niemand meer gebruikt, zoals een tijdschrift of een sportabonnement.

Wacht met verdelen

De inboedel verdelen in de week na de uitvaart is bijna altijd te vroeg. Niet alleen fiscaal en juridisch, ook menselijk.

Emoties lopen hoog op en beslissingen die dan worden genomen, blijven jaren staan. Een sieraad dat “logisch” naar iemand ging, is drie jaar later een familieruzie.

Spreek af dat er niets verdwijnt tot alle erfgenamen erbij kunnen zijn. Maak eventueel foto’s van wat er is, zodat er later geen twijfel ontstaat.

Wat u wél doet in die weken

1. De uitvaart regelen binnen de wettelijke termijn.
2. Aangifte van overlijden doen en meerdere afschriften van de akte aanvragen.
3. De bank informeren en vragen naar de rekening, de uitvaartnota en de saldoverklaring.
4. Verzekeringen met dekking controleren, zonder ze op te zeggen.
5. Een lijst maken van organisaties, contracten en polissen — zonder al iets op te zeggen.
6. Uitzoeken of er een testament is via het Centraal Testamentenregister.

Wat er in uw situatie wél en niet kan wachten, verschilt per huishouden. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u werkelijk speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Waarom haast zo verleidelijk is

Veel nabestaanden gaan door het papierwerk heen om iets te doen te hebben. Dat is begrijpelijk, en in de eerste dagen soms zelfs nuttig.

Het risico zit in de onomkeerbare handelingen. Een opgezegd contract is terug te draaien, een leeggehaalde woning niet. Een aanvaarde erfenis al helemaal niet.

Als het helpt om bezig te zijn, doe dan het werk dat niets onomkeerbaar maakt: de administratie ordenen, een lijst maken, papieren verzamelen. Dat is later precies wat u nodig heeft.

Wat wel meteen moet

Om misverstanden te voorkomen: er zijn dingen die geen dag kunnen wachten, en die staan los van alle papieren.

Zorg voor huisdieren. Die horen bij niemand meer en hebben vandaag eten nodig.

Ruim bederfelijke waar op en geef planten water, of geef ze weg.

Zet bij een leegstaande woning de verwarming laag in plaats van uit, en leeg de brievenbus.

Zeg thuiszorg, dagbesteding en bezorgdiensten af. Anders staat er morgen iemand voor de deur, en dat is voor beide partijen vervelend.

Waarom uitstellen geld bespaart

Te vroeg handelen kost vaak geld, en dat wordt zelden zo benoemd.

Een opgezegd energiecontract moet opnieuw worden afgesloten, soms tegen een hoger tarief. Overzetten was goedkoper geweest.

Een opgezegde opstalverzekering laat een woning onverzekerd achter. Eén waterschade kost meer dan alle abonnementen samen.

Een te vroeg verkochte auto levert een discussie op met mede-erfgenamen over de opbrengst.

En een zuiver aanvaarde erfenis met schulden kost u eigen geld — dat is de duurste fout die in deze fase te maken is.

Hoe u het uitstellen praktisch maakt

“Doe het nog niet” is makkelijker gezegd dan gedaan. Zeker als familie vraagt wanneer de woning leeg is, of als u zelf rust wilt.

Spreek daarom een datum af in plaats van een vaag “later”. Bijvoorbeeld: over zes weken kijken we naar de inboedel, en pas als duidelijk is wie de erfgenamen zijn.

Leg vast wat er intussen niet gebeurt. Niemand neemt iets mee, niemand zegt iets op, en de sleutel ligt bij één persoon.

Maak foto’s van de inboedel en van de belangrijkste spullen. Dat neemt de druk weg om nu al te verdelen, en voorkomt later discussie over wat er was.

Zo wordt uitstellen een besluit in plaats van uitstelgedrag, en dat scheelt spanning in de familie.

Wat er vaak misgaat

Kinderen of kleinkinderen nemen “een aandenken” mee. Ook dat kan als aanvaarden worden uitgelegd.

De woning wordt in het weekend na de uitvaart leeggeruimd, met de beste bedoelingen.

Alle abonnementen gaan er in één middag uit, inclusief de opstalverzekering.

Er wordt een rekening van de overledene betaald uit eigen zak, waarna niemand meer weet of dat een voorschot was of niet.

Er wordt beslist over de as of over het graf terwijl iedereen uitgeput is. Het crematorium bewaart de as minimaal een maand; die tijd is er om te gebruiken.

Veelgestelde vragen

Mag ik de post van de overledene openen?

Als erfgenaam mag u de post openen die met de nalatenschap te maken heeft. Weet u nog niet of u erfgenaam bent, wees dan terughoudend.

Moet ik de woning leeg opleveren vóór een bepaalde datum?

Bij een huurwoning geldt de opzegtermijn van de verhuurder. Vraag die op, maar zeg pas op als de erfgenamen bekend zijn en de erfenis is aanvaard.

Kan ik de uitvaart betalen zonder de erfenis te aanvaarden?

Het betalen van de uitvaart wordt in het algemeen niet gezien als aanvaarden. Twijfelt u, laat u dan adviseren voordat u meer betaalt dan de uitvaart.

Wanneer mag ik de inboedel verdelen?

Als duidelijk is wie de erfgenamen zijn en of de erfenis wordt aanvaard. Daarvoor is geen wettelijke termijn, dus neem de tijd.

Ik wil juist alles snel achter de rug hebben. Mag dat?

Het mag, maar doe dan eerst de stappen die niets onomkeerbaar maken. Snelheid kost hier vaker geld dan dat het oplevert.