Verklaring van erfrecht aanvragen: stap voor stap

Een verklaring van erfrecht aanvragen is geen ingewikkelde handeling. Het werk zit in de voorbereiding: hoe completer u aanlevert, hoe sneller en goedkoper de notaris klaar is.

Deze pagina loopt de aanvraag van begin tot eind door.

Stap voor stap

1. Ga na of u de verklaring nodig heeft. Vraag de bank wat zij wil en doe de controle van de Nederlandse Vereniging van Banken. Bij een woning die wordt verkocht, is de verklaring meestal nodig.
2. Vraag een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister. Daaruit blijkt of er een testament is en bij welke notaris het ligt. De navraag is gratis.
3. Kies een notaris en vraag een offerte. Elke notaris in Nederland mag de verklaring opstellen; u bent niet gebonden aan de notaris van het testament.
4. Lever de stukken aan. De akte van overlijden, gegevens van alle erfgenamen, kopieën van identiteitsbewijzen, het trouwboekje of een uittreksel, en het testament als dat er is.
5. Laat alle erfgenamen hun keuze maken over zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Zonder die keuze kan de notaris de verklaring niet afgeven.
6. Ontvang de verklaring en vraag meteen meerdere afschriften aan.

Stap 1: is hij nodig

Niet in alle gevallen is een verklaring van erfrecht nodig. Soms volstaat de akte van overlijden.

Banken hebben een zekere vrijheid in wat zij vragen. Bij een klein saldo en een eenvoudige situatie nemen zij vaak genoegen met een kopie van uw identiteitsbewijs, de akte van overlijden, een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister en een ondertekende vrijwaring.

Voor het verkopen van een woning, het wijzigen van de tenaamstelling van een hypotheek en bij erfgenamen die minderjarig zijn, onder bewind staan, failliet zijn of in het buitenland wonen, is de verklaring meestal wel nodig.

Stap 2: het Centraal Testamentenregister

Iedere notaris meldt elk testament aan bij het Centraal Testamentenregister. De inhoud staat er niet in, wel dát er een testament is en welke notaris het bewaart.

Na een overlijden kunt u daar een verklaring aanvragen. Dat is gratis. Het kan digitaal, maar soms is een digitaal exemplaar niet voldoende; vraag daarom voor de zekerheid ook een papieren versie, of vraag de bank of die dat voor u kan doen.

De notaris doet deze navraag ook zelf. Heeft u hem al gedaan, dan scheelt dat een stap.

Stap 3: de notaris

U mag zelf kiezen. De notaris die het testament bewaart, is niet automatisch de notaris die de verklaring opstelt.

Vraag bij meer dan één kantoor een offerte, met dezelfde beschrijving van de situatie: aantal erfgenamen, wel of geen testament, woning ja of nee, erfgenamen in het buitenland ja of nee.

Vraag ook wat er in de prijs zit: het onderzoek, de akte zelf, het aantal afschriften, een volmacht voor één erfgenaam, en de navraag bij het register.

Welke notaris in uw situatie handig is, hangt af van waar de erfgenamen wonen en hoe ingewikkeld de nalatenschap is. Doe de Regelcheck om te zien wat er bij u speelt. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Stap 4 en 5: aanleveren en kiezen

Het onderzoek van de notaris gaat sneller als u compleet aanlevert.

Stuk	Waarvoor
Akte van overlijden	Bewijs van het overlijden
Trouwboekje of uittreksel BRP	Wie de partner en de kinderen zijn
Gegevens en identiteitsbewijs van elke erfgenaam	Identificatie
Testament, als dat er is	Wie erfgenaam is volgens de overledene
Adres van erfgenamen in het buitenland	Onderzoek en correspondentie

Daarna moet elke erfgenaam een keuze maken over de aanvaarding. De notaris legt uit wat de gevolgen zijn. Beneficiair aanvaarden of verwerpen heeft ook gevolgen voor de bevoegdheid om de nalatenschap af te wikkelen.

Willen erfgenamen geen keuze maken, dan loopt de afgifte vertraging op. Bespreek de keuze daarom vooraf onderling.

Stap 6: de verklaring gebruiken

De verklaring is een notariële akte. Organisaties willen meestal een gewaarmerkt afschrift, en houden dat soms.

Vraag daarom meteen meerdere afschriften. Bank, verzekeraar, pensioenfonds en Kadaster kunnen er elk een willen.

Vaak wijzen de erfgenamen in de verklaring meteen één van hen aan als gevolmachtigde. Die kan dan namens iedereen de bankzaken afhandelen, zonder dat alle erfgenamen elk stuk tekenen.

Bewaar minstens één afschrift zelf, bij het dossier.

Wat er vaak misgaat

De aanvraag wordt gedaan voordat is nagevraagd of de bank de verklaring wel nodig heeft.

Erfgenamen leveren gegevens in delen aan, waardoor de notaris steeds moet wachten.

Eén erfgenaam maakt geen keuze over aanvaarden, en de verklaring blijft liggen.

Er wordt één afschrift besteld terwijl drie organisaties er tegelijk om vragen.

Het uittreksel van het Centraal Testamentenregister wordt alleen digitaal aangevraagd, terwijl de bank een papieren versie wil.

Als de overledene in het buitenland woonde

Woonde de overledene in een ander land van de Europese Unie, dan kan een Europese verklaring van erfrecht aan de orde zijn. Daarmee kunt u in andere lidstaten aantonen dat u erfgenaam of executeur bent.

Ook dan is de notaris de aangewezen persoon. Kies er een met ervaring in internationaal erfrecht, want het onderzoek naar erfgenamen en het toepasselijke recht is ingewikkelder.

Reken op een langere doorlooptijd en op stukken die vertaald of gelegaliseerd moeten worden.

Wat u na ontvangst doet

De verklaring is geen eindpunt. Zodra u hem heeft, begint het gebruik.

Stuur een gewaarmerkt afschrift naar elke organisatie die erom heeft gevraagd, en noteer wie welk exemplaar heeft gekregen. Organisaties houden een afschrift soms, en dan weet u of u er een moet bijbestellen.

Vraag de bank om de rekeningen vrij te geven of op te heffen, en om het saldo over te maken naar de rekening die u voor de nalatenschap gebruikt.

Bewaar minstens één afschrift ongebruikt bij het dossier. Bij een tweede overlijden in de familie of bij een vraag van de Belastingdienst jaren later, is dat het stuk waarmee u kunt aantonen wie bevoegd was.

Veelgestelde vragen

Bij welke notaris moet ik de verklaring aanvragen?

Bij een notaris naar keuze. U bent niet gebonden aan de notaris die het testament bewaart. Vraag bij meer dan één kantoor een offerte.

Wat heb ik nodig om aan te vragen?

De akte van overlijden, gegevens en identiteitsbewijzen van alle erfgenamen, het trouwboekje of een uittreksel, en het testament als dat er is.

Moet ik eerst het Centraal Testamentenregister raadplegen?

De notaris doet dat zelf, maar u kunt het ook alvast doen. De navraag is gratis en laat zien of er een testament is en bij welke notaris het ligt.

Hoeveel afschriften moet ik bestellen?

Genoeg voor elke organisatie die erom vraagt, plus één voor uzelf. Organisaties houden een afschrift soms, en bijbestellen kost tijd.