Alle bezittingen van een overledene in kaart brengen

Bezittingen opsporen is detectivewerk met een beperkt aantal aanwijzingen. De overledene kan het u niet meer vertellen, en er bestaat geen enkel register dat alles bij elkaar zet.

Wat wel bestaat, zijn vier sporen die elkaar aanvullen. Wie die vier afloopt, mist zelden iets van waarde.

Spoor 1: de bankafschriften

De afschriften van het laatste jaar zijn de rijkste bron die u heeft.

Elke automatische afschrijving wijst naar een contract. Elke bijschrijving wijst naar een inkomstenbron: loon, pensioen, uitkering, huur, rente of dividend.

Loop de afschrijvingen regel voor regel door en noteer wat u niet herkent. Premies voor een verzekering, een storting naar een beleggingsrekening, een bijdrage aan een vereniging.

Kijk ook naar wat maar één keer per jaar langskomt. Een opstalverzekering, een lidmaatschap of een aanslag verschijnt vaak op een vast moment.

Spoor 2: de post

Papieren post en digitale post samen geven het tweede beeld.

Jaaropgaven van banken en verzekeraars komen in januari en februari. Polissen komen bij verlenging. De WOZ-beschikking komt in het voorjaar.

De mailbox van de overledene is minstens zo belangrijk. Daar zitten facturen en polissen die nooit op papier hebben gestaan. Zoek op woorden als polis, rekening, overzicht en jaaropgave.

Vergeet MijnOverheid niet. De berichtenbox bevat post van overheidsinstanties, en na het overlijden wordt DigiD geblokkeerd.

Spoor 3: de aangifte inkomstenbelasting

De laatste aangifte inkomstenbelasting is een samenvatting van het vermogen, al geschreven door de overledene zelf.

In box 3 staan bank- en spaartegoeden, beleggingen, een tweede woning en vorderingen. In box 1 staat de eigen woning met de hypotheek.

Ook de voorlopige aanslag helpt. Daar staan aftrekposten in die op bezittingen kunnen wijzen.

Let op dat deze aangifte over een eerder jaar gaat. Wat er daarna is bijgekomen of verkocht, ziet u er niet in terug.

Spoor 4: het Loket Slapende Tegoeden

Weet u niet zeker of er nog rekeningen zijn, dan bestaat er één centrale ingang.

Via het Loket Slapende Tegoeden laat u in één keer bij de aangesloten Nederlandse banken navragen wat er op naam van de overledene staat. Het gaat om betaal-, spaar- en effectenrekeningen.

De navraag is gratis. U hoort alleen óf er een tegoed is en bij welke bank, niet hoeveel er staat.

U moet zich legitimeren en bewijsstukken aanleveren, zoals een kopie van de verklaring van erfrecht of de akte van overlijden. Weet u al om welke bank het gaat, neem dan rechtstreeks contact op met die bank.

De volgorde die tijd bespaart

1. Vraag toegang tot het bankdossier. Zonder afschriften komt u niet ver, en die toegang kost vaak weken.
2. Loop een jaar aan afschriften door en noteer elke onbekende af- en bijschrijving.
3. Neem de post en de mailbox door op jaaropgaven, polissen en overzichten.
4. Zoek de laatste aangifte inkomstenbelasting op en neem box 3 over.
5. Doe een navraag bij het Loket Slapende Tegoeden als u twijfelt of het beeld compleet is.
6. Vraag per bezit een opgave per overlijdensdatum. Pas dan heeft u een waarde die u kunt gebruiken.

Wat mensen het vaakst vergeten

Sommige bezittingen leveren geen post op en staan nergens op een afschrift.

Een kluis, thuis of bij een bank. Een huurcontract voor een bankkluis loopt soms al jaren.

Een teruggaaf die nog komt: van de Belastingdienst, van een energieleverancier of van een zorgverzekeraar.

Uitgeleend geld aan familie of vrienden. Vaak is er geen papier van, en toch is het een vordering van de nalatenschap.

Cryptovaluta en online tegoeden. Die verschijnen alleen op een afschrift als er ooit geld naartoe is gegaan.

Een nabetaling van loon, pensioen of vakantiegeld, die soms maanden na het overlijden binnenkomt.

Welke van deze onderdelen in uw situatie kunnen spelen, hangt af van het leven dat iemand leidde. Doe de Regelcheck om te zien waar u moet kijken. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Per bezit de juiste opgave

Een bezit vinden is één ding. Er een bruikbaar getal bij krijgen is het tweede.

Bezit	Wat u opvraagt
Bank- en spaarrekening	Saldo-opgave per datum van overlijden
Beleggingsrekening	Waardeoverzicht per datum van overlijden
Levensverzekering	Uitkeringsopgave of afkoopwaarde
Woning	WOZ-beschikking van het jaar van overlijden
Auto	Twee schriftelijke inruilopgaven

Vraag altijd expliciet om een opgave “per datum van overlijden”. Een gewoon maandafschrift of een jaaroverzicht is iets anders en wordt bij de aangifte erfbelasting niet geaccepteerd als onderbouwing.

Buitenlands vermogen

Een rekening, woning of polis in het buitenland vraagt extra aandacht, omdat de Belastingdienst daar een veel langere termijn voor heeft.

Voor buitenlands inkomen of vermogen geldt een navorderingstermijn van twaalf jaar in plaats van vijf. Voor de erfbelasting kan de termijn bij buitenlandse vermogensbestanddelen zelfs onbeperkt zijn.

Aanwijzingen vindt u in de afschriften. Een overboeking naar een buitenlandse bank. Een betaling van onroerendezaakbelasting in een ander land. Een polis in een vreemde valuta.

Neem dit serieus, ook bij kleine bedragen. Vergeten buitenlands vermogen komt jaren later alsnog boven water.

Wat er vaak misgaat

Er wordt alleen gekeken naar de betaalrekening, terwijl de spaarrekening bij een andere bank staat.

De mailbox wordt overgeslagen, waardoor polissen zonder papieren post buiten beeld blijven.

Er wordt een saldo van een willekeurige dag gebruikt in plaats van het saldo op de overlijdensdatum.

Een nabetaling die maanden later binnenkomt wordt niet meer aan de nalatenschap toegevoegd, terwijl hij daar wel bij hoort.

Uitgeleend geld wordt niet opgeschreven, omdat niemand het ter sprake wil brengen.

Wanneer u klaar bent

U bent klaar als elke regel op de lijst een bron heeft en er geen onverklaarde af- of bijschrijvingen meer zijn.

Blijft er een afschrijving over die u niet thuis kunt brengen, zoek dan door. Een onbekende incasso is bijna altijd een contract dat nog loopt.

Zet de datum erbij waarop u de lijst hebt afgerond. Komt er later iets bij, dan voegt u het toe met een nieuwe datum.

Deel de lijst daarna met alle erfgenamen. Vanaf dat moment werkt iedereen met dezelfde cijfers, en dat is het halve werk bij de verdeling.

Een werkwijze die u kunt volhouden

Bezittingen opsporen gaat zelden in één sessie. Het werkt beter als u er een vaste vorm voor kiest.

Maak één bestand met vier kolommen: wat het is, waar het staat, welke waarde u heeft gevonden en uit welke bron dat blijkt. Meer kolommen heeft u niet nodig.

Houd daarnaast een tweede lijstje bij met openstaande vragen. Een onbekende incasso, een polisnummer zonder verzekeraar, een bedrag zonder tegenpartij.

Werk dat tweede lijstje wekelijks bij. De meeste vragen lossen zichzelf op zodra er post binnenkomt, en wat blijft staan verdient een telefoontje.

Noteer bij elk telefoontje de datum, de naam van de organisatie en wat er is afgesproken. Bij een vraag maanden later scheelt dat een middag zoeken.

Sluit af met een vaste controle: klopt het totaal van de bezittingen met wat u in de aangifte erfbelasting invult. Zo niet, dan mist u nog een regel of staat er een bedrag dubbel.

Veelgestelde vragen

Bestaat er een centraal register van bankrekeningen?

Niet voor nabestaanden. Wel bestaat het Loket Slapende Tegoeden. Daarmee vraagt u in één keer bij de aangesloten banken na wat er nog op naam van de overledene staat.

Wat kost een navraag bij het Loket Slapende Tegoeden?

Niets. De navraag is gratis. U krijgt alleen te horen óf er een tegoed is, niet wat het saldo is.

Hoelang blijft een vergeten rekening bestaan?

Het tegoed blijft van de rekeninghouder of van de erfgenamen. Formeel verjaart het vorderingsrecht in beginsel na twintig jaar, maar banken doen daar volgens de NVB geen beroep op.

Tellen nabetalingen na het overlijden nog mee?

Ja. Geld waar de overledene recht op had, hoort bij de nalatenschap, ook als het pas maanden later binnenkomt. Neem het op in de boedelbeschrijving.