Incasso en deurwaarder na een overlijden

Een aanmaning gericht aan “de erven van”, een incassobureau dat belt, een deurwaarder aan de deur. Het gebeurt vaak in de weken na een overlijden, en het voelt als een aanval. Toch is de positie van de nabestaanden sterker dan die brieven suggereren. Wat wel en niet kan, staat in de wet.

Op wie de schuld kan worden verhaald

Artikel 184 van Boek 4 geeft de hoofdregel. Schuldeisers van de nalatenschap kunnen hun vorderingen verhalen op de goederen van de nalatenschap. Een erfgenaam is niet verplicht een schuld van de nalatenschap uit zijn overige vermogen te betalen, behalve in vier gevallen.

U betaalt met eigen vermogen als u	Toelichting
Zuiver heeft aanvaard	Dan bent u opvolger in de schulden, naar rato van uw erfdeel
De betaling verhindert en dat u te verwijten is	Bijvoorbeeld door goederen achter te houden
Opzettelijk goederen wegmaakt of verbergt	Om ze aan schuldeisers te onttrekken
Als vereffenaar ernstig tekortschiet en dat u te verwijten is	De regels van de vereffening niet volgen

Wie beneficiair aanvaardt of verwerpt, valt daar niet onder. Een deurwaarder kan dan niet bij uw eigen bankrekening of loon.

Eén nuance. Heeft u als beneficiair aanvaardende erfgenaam al iets uit de nalatenschap ontvangen? Dan kunnen schuldeisers zich op uw vermogen verhalen tot de waarde daarvan (artikel 184 lid 3).

De eerste drie maanden

Artikel 185 geeft een adempauze. Gedurende drie maanden na het overlijden kan op de goederen van een nalatenschap die niet door alle erfgenamen zuiver is aanvaard, geen verhaal worden genomen. De enige uitzondering is een schuldeiser die dat ook bij een faillissement had gekund, zoals een hypotheekbank met een recht op de woning.

De kantonrechter kan de termijn voor bepaalde schuldeisers verlengen, en in die tijd op verzoek maatregelen voorschrijven om de nalatenschap te beschermen.

Voor u betekent dat: een deurwaarder die in die periode beslag wil leggen op de rekening of de inboedel van de overledene, mag dat niet. Wijs hem op artikel 4:185 en op de datum van overlijden.

Zo reageert u

1. Betaal niets, en zeg niets toe. Een toezegging of een betaling met eigen geld kan als zuivere aanvaarding worden uitgelegd zolang u nog niet heeft gekozen.
2. Vraag schriftelijk om de vordering. Wat is de hoofdsom, wat zijn rente en kosten, en op welke overeenkomst berust de schuld. Een incassobureau moet dat kunnen laten zien.
3. Meld het overlijden en uw positie. Dat u erfgenaam bent, of nog geen keuze heeft gemaakt, of beneficiair heeft aanvaard, en dat de vordering in de vereffening wordt meegenomen.
4. Wijs op de drie maanden van artikel 4:185 als de deurwaarder verhaal wil nemen op de nalatenschap in die periode.
5. Neem de vordering op in de lijst van schuldeisers en behandel haar volgens de rangorde. Betwist u de vordering, laat dat dan schriftelijk en met redenen weten.
6. Bij beslag tijdens de vereffening: een vereffenaar kan de kantonrechter vragen al gelegde beslagen op te heffen als dat voor de vereffening nodig is (artikel 4:223 lid 3).

Incassokosten en rente na het overlijden

Een schuld die op de sterfdag bestond, blijft bestaan, inclusief de rente die volgens de overeenkomst loopt. Incassokosten die ná het overlijden worden gemaakt, zijn discutabel als de schuldeiser wist van het overlijden en van de vereffening. Vraag om een specificatie en betwist kosten die zijn gemaakt nadat u het overlijden had gemeld.

Voor consumentenschulden gelden wettelijke maxima voor incassokosten. Een bureau dat daar overheen gaat, kunt u daarop wijzen.

Bij een beneficiaire aanvaarding wordt de vordering, inclusief erkende rente en kosten, in de uitdelingslijst opgenomen. Meer dan zijn aandeel volgens de rangorde krijgt de schuldeiser niet.

Beslag dat al lag

Lag er vóór het overlijden al beslag, bijvoorbeeld op loon of op de inboedel, dan verandert het overlijden de rangorde niet vanzelf. Tijdens de vereffening is een schuldeiser beperkt in wat hij mag. Hij kan zijn vordering alleen op goederen van de nalatenschap ten uitvoer leggen als hij dat ook bij een faillissement had gekund (artikel 4:223 lid 1).

Een schuldeiser kan tijdens de vereffening wel zijn vordering of zijn voorrang door de rechter laten vaststellen. Een vonnis tegen de vereffenaar raakt de erfgenaam niet zomaar. Het kan alleen op zijn persoonlijke goederen worden uitgevoerd als hij met zijn hele vermogen aansprakelijk is en in het geding partij was (artikel 4:223 lid 2).

Welke schuldeisers zich in uw situatie kunnen melden en hoe u ze te woord staat, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als u zuiver heeft aanvaard

Dan is de deurwaarder wél aan het juiste adres, voor uw aandeel in de schuld. U bent opvolger geworden in de schulden van de overledene, naar rato van uw erfdeel, of hoofdelijk als de overledene hoofdelijk verbonden was.

Twee uitwegen blijven over. Ontdekt u een schuld die u niet kende en niet behoorde te kennen? Dan kunt u binnen drie maanden na de ontdekking de kantonrechter vragen alsnog beneficiair te mogen aanvaarden (artikel 4:194a). En is de nalatenschap al verdeeld, dan kunt u binnen die termijn ontheffing vragen van de plicht de schuld uit eigen vermogen te betalen.

Buiten die gevallen is een betalingsregeling met de schuldeiser de praktische weg. Vraag hulp bij de gemeente of het Juridisch Loket als de schuld uw draagkracht te boven gaat.

Wat er vaak misgaat

Een nabestaande betaalt een aanmaning “om er vanaf te zijn” en heeft daarmee zuiver aanvaard.

De familie laat zich onder druk zetten door een deurwaarder in de eerste drie maanden, terwijl verhaal dan niet kan.

Incassokosten van na het overlijden worden zonder specificatie betaald.

Een erfgenaam denkt dat beneficiaire aanvaarding hem niet beschermt tegen een deurwaarder en verwerpt onnodig.

Een vordering wordt niet in de lijst opgenomen omdat zij “van een incassobureau” komt, en duikt bij de uitdelingslijst weer op.

Wat een deurwaarder wél mag

Een deurwaarder handelt in opdracht van een schuldeiser en heeft daarvoor meestal een vonnis of een andere titel nodig. Hij mag brieven sturen en een vordering aankondigen. Met een titel mag hij beslag leggen op goederen van de nalatenschap, zodra de drie maanden voorbij zijn en de nalatenschap niet wordt vereffend.

Hij mag niet beslag leggen op uw eigen spullen of rekening zolang u niet zuiver heeft aanvaard. En hij mag niet doen alsof u persoonlijk aansprakelijk bent. Gebeurt dat toch, dan kunt u een klacht indienen bij de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders.

Veelgestelde vragen

Kan een deurwaarder bij mij beslag leggen voor een schuld van mijn vader?

Alleen als u zuiver heeft aanvaard. Heeft u beneficiair aanvaard of verworpen, dan kan de schuld alleen op de nalatenschap worden verhaald, en de eerste drie maanden zelfs dat niet.

Moet ik een incassobureau antwoorden?

Ja, schriftelijk. Meld het overlijden, vraag om de vordering met specificatie en verwijs naar de vereffening. Betaal niets en zeg niets toe zolang u nog niet heeft gekozen.

Wat zijn de eerste drie maanden waard?

In die periode kunnen schuldeisers geen verhaal nemen op de nalatenschap, zolang niet alle erfgenamen zuiver hebben aanvaard. U krijgt zo tijd om het overzicht te maken en te kiezen.

Kan beslag tijdens de vereffening worden opgeheven?

Ja. Een vereffenaar kan de kantonrechter vragen al gelegde beslagen op te heffen, voor zover dat voor de vereffening nodig is.