Schuldeisers oproepen na een overlijden

Een schuld die u niet kent, kunt u niet betalen. En een schuldeiser die u niet heeft opgeroepen, kan later alsnog aankloppen. Daarom hoort bij elke vereffening het oproepen van schuldeisers: eerst de bekende, per brief, en in de zwaardere gevallen ook de onbekende, openbaar.

Twee soorten oproepen

Oproep	Wanneer	Hoe
Per brief aan bekende schuldeisers	Altijd bij een vereffening	Brief of e-mail met verzoek om opgave van de totale schuld
Openbaar	Bij een zware vereffening, of als de kantonrechter het bij een negatieve nalatenschap opdraagt	Advertentie in de Staatscourant, met een uiterste datum

Bij de lichte vereffening door de erfgenamen is de brief aan bekende schuldeisers de basis. De Rechtspraak schrijft: u moet schuldeisers per e-mail of per brief vragen om een opgave van de totale schuld van de overledene. Veelvoorkomende schuldeisers zijn de Belastingdienst, de gemeente, de woningbouwcorporatie en creditcardmaatschappijen.

De openbare oproep is een plicht van de door de rechter benoemde vereffenaar (artikel 214). Erfgenamen die zelf vereffenen, doen hem alleen als de kantonrechter dat bepaalt. Bij een negatieve nalatenschap gebeurt dat regelmatig; de Rechtspraak noemt als aanwijzing een advertentie in de digitale Staatscourant, en zegt erbij dat die gratis is.

Zo pakt u het aan

1. Maak eerst de lijst van bekende schuldeisers uit de administratie: automatische afschrijvingen, post, aanmaningen, contracten, de hypotheek.
2. Schrijf elke schuldeiser aan met de voorbeeldbrief van de Rechtspraak, bijlage E.2 bij de Richtlijnen vereffening. Vraag om een opgave van de totale schuld per de sterfdag, met rente en kosten apart.
3. Vraag de Belastingdienst om een overzicht van belastingschulden. De Rechtspraak geeft daarvoor het postadres van Belastingdienst/LIC in Heerlen.
4. Vraag BKR om een kredietoverzicht van de overledene. Daarmee ziet u leningen, telefoonabonnementen op afbetaling en private lease die u in de administratie heeft gemist.
5. Doe de openbare oproep als dat moet. Bij een benoemde vereffenaar, of op aanwijzing van de kantonrechter, plaatst u de oproep met een uiterste datum voor het indienen van vorderingen.
6. Registreer elke vordering met datum van ontvangst, bedrag en of u haar erkent of betwist. Bij betwisting laat u de schuldeiser dat onverwijld en met redenen weten (artikel 214 lid 4).

Wat de wet over de oproep zegt

Artikel 214 regelt de openbare oproep. De vereffenaar roept de schuldeisers openlijk op om hun vorderingen in te dienen vóór een datum die de kantonrechter bepaalt. Dat gebeurt bij de boedelnotaris, of, als die ontbreekt, bij de vereffenaar zelf.

Daarnaast moet hij de hem bekende schuldeisers per brief oproepen. Is het adres van een schuldeiser onbekend, dan meldt hij dat aan de kantonrechter.

Twee gevolgen zijn belangrijk. De aanmelding van een vordering stuit de verjaring: een schuldeiser die zich meldt, verliest zijn recht niet door tijdsverloop. En na de termijn legt de vereffenaar een lijst van erkende en betwiste vorderingen ter inzage, en geeft hij daarvan kennis aan de erfgenamen, legatarissen en alle aangemelde schuldeisers.

De brief zelf

De voorbeeldbrief van de Rechtspraak is kort. U meldt het overlijden, dat de nalatenschap wordt vereffend, en dat u een opgave vraagt van wat de overledene op de sterfdag verschuldigd was. U vraagt om specificatie van hoofdsom, rente en kosten, en om een termijn waarbinnen de opgave komt.

Stuur een kopie van de akte van overlijden mee. Vermeld uw naam, uw rol, erfgenaam of gevolmachtigde, en het adres waar de opgave naartoe kan.

Zeg niet toe dat u betaalt. U vraagt informatie, meer niet. Betalen komt pas als het overzicht compleet is en de rangorde bekend.

Wat u niet moet doen

Betaal geen schuldeisers voordat u het totaaloverzicht heeft. De Rechtspraak is stellig: pas dan weet u of er genoeg is en welke schuld het eerst moet worden betaald. Alleen de uitvaart mag u alvast betalen.

Laat u niet onder druk zetten door een incassobureau. De eerste drie maanden na het overlijden kunnen schuldeisers geen verhaal nemen op een nalatenschap die niet door alle erfgenamen zuiver is aanvaard (artikel 4:185). Verwijs naar de vereffening en vraag om de opgave.

Betaal niets uit eigen zak. Wie een schuld van de overledene met eigen geld betaalt, riskeert dat dit als zuivere aanvaarding wordt gezien, als u nog niet had gekozen.

Welke schuldeisers in de nalatenschap van uw naaste bekend zijn en of een openbare oproep nodig is, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Vorderingen die na de termijn komen

Een schuldeiser die zich pas na de uiterste datum meldt, staat achteraan. Artikel 220 lid 2 regelt het. Wie pas opkomt nadat de uitdelingslijst verbindend is geworden, heeft alleen verhaal op de nog onverkochte goederen en op het saldo van de nalatenschap. Late schuldeisers worden daaruit betaald in de volgorde waarin zij zich melden.

Voor de erfgenaam die beneficiair aanvaardde, blijft gelden: hij betaalt niet uit eigen zak, tenzij hem een verwijt treft. Wie de oproep netjes heeft gedaan, valt niets te verwijten.

Dat is precies waarom de oproep zo belangrijk is. Hij is niet alleen een manier om schulden te vinden, maar ook het bewijs dat u zorgvuldig was.

Wat er vaak misgaat

Schuldeisers worden betaald in de volgorde waarin de brieven binnenkomen, en de Belastingdienst blijft achter.

De openbare oproep wordt overgeslagen omdat niemand weet dat de kantonrechter die kan opdragen.

De opgave wordt gevraagd zonder datum, en rente en kosten lopen door in het bedrag.

Er wordt geen lijst bijgehouden van wie wat heeft ingediend, en de uitdelingslijst klopt niet.

Een betwiste vordering wordt niet gemeld aan de schuldeiser, die daardoor niet weet dat hij bezwaar moet maken.

De Belastingdienst apart

De Belastingdienst is bijna altijd schuldeiser, al was het maar voor de laatste aangifte inkomstenbelasting. Zij hoort van het overlijden via de gemeente, maar stuurt haar post naar het laatste adres, tenzij u een contactpersoon opgeeft.

Geef die contactpersoon door zodra u de afwikkeling doet. Vraag daarnaast het overzicht van belastingschulden op bij Belastingdienst/LIC in Heerlen, zoals de Rechtspraak adviseert. Denk ook aan toeslagen die na het overlijden nog zijn uitbetaald en terug moeten, en aan een voorlopige aanslag die doorloopt.

Veelgestelde vragen

Moet ik alle schuldeisers een brief sturen?

Ja, alle bekende. Vraag om een opgave van de totale schuld op de sterfdag. De Rechtspraak heeft daarvoor een voorbeeldbrief bij de Richtlijnen vereffening.

Wanneer is een openbare oproep verplicht?

Bij een door de rechter benoemde vereffenaar, en bij erfgenamen als de kantonrechter dat bepaalt, meestal bij een negatieve nalatenschap. Een advertentie in de digitale Staatscourant is gratis.

Wat gebeurt er als een schuldeiser zich te laat meldt?

Hij staat achteraan. Na het verbindend worden van de uitdelingslijst heeft hij alleen verhaal op de nog onverkochte goederen en het saldo, in de volgorde van aanmelding (artikel 4:220).

Mag ik alvast een schuld betalen die zeker klopt?

Liever niet, behalve de uitvaart. Pas met het totaaloverzicht weet u of er genoeg is en welke schuld voorrang heeft.