Verborgen schulden van een overledene opsporen

Niet elke schuld staat in een ordner. Een lening bij een onlinebank, een telefoon op afbetaling, een belastingaanslag die nooit is geopend, een borgstelling voor een neef. Wie de nalatenschap afwikkelt, moet die schulden vinden voordat hij kiest en voordat hij betaalt. Zo doet u dat.

De vier bronnen

Bron	Wat u vindt	Hoe
De administratie en de bankafschriften	Leningen, incasso’s, aanmaningen, contracten	Twaalf maanden afschriften doorlopen, elke incasso herleiden
Het kredietoverzicht van BKR	Geregistreerde kredieten en achterstanden: leningen, creditcards, private lease, telefoon op afbetaling	Aanvragen als erfgenaam, executeur of notaris; € 28; binnen een week
Het overzicht van de Belastingdienst	Openstaande aanslagen, boetes en toeslagen die terug moeten	Schriftelijk verzoek bij Belastingdienst/LIC in Heerlen
De post, doorgestuurd	Schuldeisers die u nog niet kende	Doorstuurservice aanvragen; enveloppen aan “de erven van” openen

De Rechtspraak noemt de eerste drie zelf in haar beschrijving van de vereffening. De vierde is praktijk: schuldeisers schrijven naar het laatste adres, en wie de post niet ziet, mist ze.

Het kredietoverzicht van BKR

Bij Stichting BKR staan de kredieten van consumenten geregistreerd: leningen, creditcards met een limiet, private lease, telefoonabonnementen op afbetaling, en betalingsachterstanden daarop. Als erfgenaam, executeur of notaris kunt u het kredietoverzicht van een overledene opvragen. BKR schrijft dat u zo in één oogopslag ziet of er schulden zijn, zodat u beter kunt beslissen of u de erfenis wilt aanvaarden.

U stuurt naar de nabestaandendesk van BKR de akte van overlijden, een kopie van uw identiteitsbewijs en het laatste adres van de overledene. Daarbij het adres waar het overzicht naartoe kan, een bewijs dat u erfgenaam of executeur bent, en het betaalbewijs. De aanvraag kost € 28. Na ontvangst krijgt u het overzicht binnen een week.

Heeft u geen verklaring van erfrecht, dan volstaat volgens BKR een kopie van het testament waarin u executeur bent. Of een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister waaruit blijkt dat er geen testament is, samen met een uittreksel uit de Basisregistratie Personen.

Wat er niet in staat: hypotheken zonder achterstand, roodstand onder de registratiegrens, schulden bij particulieren, belastingschulden, huur- en energieachterstanden, en zakelijke schulden. Het BKR-overzicht is één bron, niet de enige.

Zo zoekt u systematisch

1. Laat de post doorsturen naar het adres van degene die afwikkelt, en open alles wat aan de overledene of “de erven van” is gericht.
2. Loop twaalf maanden bankafschriften door. Elke incasso, elke overboeking naar een kredietverstrekker, elke rente-afschrijving is een spoor. Vraag de bank om toegang als er geen afschriften zijn.
3. Vraag het BKR-kredietoverzicht op met de documenten hierboven.
4. Vraag de Belastingdienst om een overzicht van belastingschulden. Denk ook aan toeslagen die na het overlijden moeten worden terugbetaald, en aan een openstaande aangifte inkomstenbelasting.
5. Schrijf bekende schuldeisers aan voor een opgave van de totale schuld per de sterfdag, met de voorbeeldbrief van de Rechtspraak.
6. Kijk naar wat niet op papier staat: een borgstelling, een lening van familie, een huur- of energieachterstand, een studieschuld, een onderneming. Vraag ernaar bij partner, kinderen en vrienden.

Schulden die na het overlijden verdwijnen

Niet elke schuld gaat over op de erfgenamen. BKR noemt twee voorbeelden: schulden worden weleens kwijtgescholden na het overlijden, bijvoorbeeld bij een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie, of een studieschuld bij DUO.

Ook een overlijdensrisicoverzekering kan een lening of hypotheek aflossen. En sommige kredieten hebben een ingebouwde overlijdensdekking. Vraag het bij elke kredietverstrekker na voordat u een schuld als vaststaand opneemt.

Persoonlijke verplichtingen die met de dood tenietgaan, zoals een alimentatieplicht, tellen niet mee. Wat vóór het overlijden al opeisbaar was, blijft wel bestaan.

Wat u in de tussentijd doet

Betaal niets, ook niet “even” een kleine rekening. Zolang u nog niet heeft gekozen, kan betalen met eigen geld als zuivere aanvaarding worden gezien. Zolang het overzicht niet compleet is, weet u de rangorde niet.

Gebruik de drie maanden van artikel 4:185 van het Burgerlijk Wetboek. Schuldeisers kunnen in die periode geen verhaal nemen op de nalatenschap, zolang niet alle erfgenamen zuiver hebben aanvaard.

Houd een lijst bij: schuldeiser, bedrag, datum van de opgave, bron. Die lijst wordt de schuldenkant van de boedelbeschrijving, en zij is uw bewijs dat u zorgvuldig heeft gezocht.

Welke bronnen in de nalatenschap van uw naaste nog niet zijn nagekeken, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als er later toch een schuld opduikt

Wie zorgvuldig heeft gezocht en zuiver heeft aanvaard, heeft een vangnet. Ontdekt u een schuld die u niet kende en ook niet behoorde te kennen? Dan kunt u binnen drie maanden na de ontdekking de kantonrechter vragen alsnog beneficiair te mogen aanvaarden (artikel 4:194a). De Rijksoverheid legt uit dat dit alleen geldt als u bij het aanvaarden niets te verwijten valt. U kende de schuld niet en kon haar na het uitzoeken van de administratie niet kennen.

Dat is de reden om het zoeken vast te leggen. Wie kan laten zien dat hij de administratie heeft doorgenomen, BKR en de Belastingdienst heeft bevraagd en de post heeft gelezen, staat sterk. Wie niets heeft gedaan, niet.

Wat er vaak misgaat

De administratie wordt weggegooid bij het ontruimen, vóórdat iemand de afschriften heeft bekeken.

Het BKR-overzicht wordt gezien als volledig, terwijl belastingschulden en huurachterstand er niet in staan.

De post blijft op het oude adres liggen, en aanmaningen stapelen zich op.

Niemand vraagt naar leningen binnen de familie of een borgstelling.

Een schuld wordt betaald voordat is nagevraagd of zij door een verzekering of garantie vervalt.

Zakelijke schulden en borgstellingen

Had de overledene een eenmanszaak of was hij vennoot, dan zijn de zakelijke schulden zijn eigen schulden en dus schulden van de nalatenschap. Kijk in de administratie van de onderneming, bij de Kamer van Koophandel en bij de boekhouder. Bij een bv is dat anders: de schulden zijn van de bv, tenzij de overledene zich persoonlijk borg stelde.

Een borgstelling staat nergens geregistreerd. Zij blijkt uit een overeenkomst in de administratie, of pas als de bank zich meldt. Vraag de bank van de overledene of er borgstellingen of hoofdelijke verbintenissen bekend zijn, en vraag familie of de overledene ooit voor iemand “heeft getekend”.

Veelgestelde vragen

Hoe kom ik erachter welke leningen mijn overleden ouder had?

Vraag het kredietoverzicht op bij BKR als erfgenaam of executeur. Dat kost € 28 en komt binnen een week. Combineer het met de bankafschriften en de post.

Staan alle schulden bij BKR?

Nee. Hypotheken zonder achterstand, belastingschulden, huur- en energieachterstanden en schulden bij particulieren staan er niet in. Vraag de Belastingdienst om een overzicht en schrijf bekende schuldeisers aan.

Kan ik zonder verklaring van erfrecht bij BKR terecht?

Ja. Met een kopie van het testament waarin u executeur bent, of met een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister plus een uittreksel uit de Basisregistratie Personen.

Wat als ik na het aanvaarden nog een schuld vind?

Kende u die niet en behoorde u die niet te kennen, dan kunt u binnen drie maanden na de ontdekking de kantonrechter vragen alsnog beneficiair te aanvaarden.