Ik ben bewindvoerder en mijn cliënt is overleden

Uw cliënt is overleden. Of u nu professioneel bewindvoerder bent met tientallen dossiers of het familielid dat het bewind over een ouder voerde, de wet is dezelfde. Het bewind is voorbij, en er begint een korte periode van afsluiten waarin u nog wel verantwoordelijk bent maar nauwelijks meer bevoegd. Dit is hoe u die periode goed doorkomt, zonder te veel te doen en zonder te weinig.

Wat er op de sterfdag verandert

Beschermingsbewind eindigt door de dood van de rechthebbende, zonder uitspraak van de rechter. Hetzelfde geldt voor curatele en mentorschap. Uw taak eindigt daarmee ook, met één uitzondering. U blijft verplicht te doen wat niet zonder nadeel voor de rechthebbende, nu de nalatenschap, kan worden uitgesteld, totdat degene die na u het beheer krijgt, het heeft overgenomen.

Handeling	Mag u nog	Toelichting
Vaste lasten betalen die anders schade geven, zoals de verzekering van de woning	Ja	Kan niet zonder nadeel worden uitgesteld
De uitvaart opdragen of betalen	Nee, niet uit hoofde van het bewind	Zaak van de nabestaanden; kosten komen uit de nalatenschap
Rekeningen opheffen, saldo overmaken naar erfgenamen	Nee	Alleen de erfgenamen of de executeur met een verklaring van erfrecht
Abonnementen en huur opzeggen	Alleen in overleg met de erfgenamen	Zij zijn bevoegd; u kunt de gegevens aanleveren
Post ontvangen en doorgeven	Ja	Tot de erfgenamen het adres hebben gewijzigd
Uw laatste beloning declareren	Ja	Ten laste van de nalatenschap, volgens de regels van de kantonrechter

Zo sluit u het bewind af

1. Meld het overlijden bij de rechtbank die het bewind uitsprak, met een kopie van de akte van overlijden. Particuliere bewindvoerders doen dat via Mijn CBM of per brief; professionele via hun eigen kanaal.
2. Zet de bank op de hoogte en vraag de rekening van de rechthebbende op naam van “de erven” te zetten. De beheerrekening blijft bestaan tot de erfgenamen haar overnemen; u maakt geen saldo over.
3. Stel vast wie de erfgenamen zijn of wie namens hen optreedt. Vraag om een verklaring van erfrecht of van executele voordat u iets overdraagt. Kent u de familie, dan kunt u intussen wel informeren.
4. Maak de eindrekening en verantwoording op over de periode vanaf de laatste jaarrekening tot en met de sterfdatum: beginsaldo, inkomsten, uitgaven, eindsaldo, bezittingen en schulden. Rechtspraak biedt daarvoor Mijn CBM en een pdf-formulier met een rekentool. De rechtbank stelt de termijn.
5. Leg de eindrekening voor aan de erfgenamen. Zij tekenen voor akkoord of stellen vragen. Ondertekenen zij niet, dan beoordeelt de kantonrechter de rekening.
6. Draag de administratie over tegen ontvangstbewijs: bankpassen, inloggegevens, polissen, contracten, correspondentie met schuldeisers en instanties, de boedelbeschrijving van bij de start en de jaarrekeningen.
7. Declareer uw laatste beloning en kosten en bewaar uw eigen exemplaar van het dossier; Rechtspraak vraagt bewindvoerders de administratie vijf jaar te bewaren.

De eindrekening

De eindrekening is geen formaliteit. Zij is het moment waarop de erfgenamen voor het eerst het hele beeld zien, en waarop uw beheer wordt beoordeeld door mensen die er niet bij waren. Drie dingen maken haar sterk.

Volledigheid: elke rekening, elke polis, elke schuld, ook de kleine. Wat ontbreekt, valt later op.

Aansluiting: het beginsaldo sluit aan op de vorige jaarrekening, en het eindsaldo op de bankafschriften van de sterfdatum. Voeg die afschriften bij.

Uitleg: grote uitgaven, giften, aankopen, opnames in contanten krijgen een regel toelichting. Een erfgenaam die iets niet begrijpt, vraagt eerst aan u en daarna aan de kantonrechter.

Bent u zelf ook erfgenaam, dan legt u verantwoording af aan uw mede-erfgenamen. Wees daarin ruimhartiger dan de wet vraagt; het voorkomt dat het bewind het gesprek over de erfenis besmet.

Welke handelingen u in uw situatie nog mag verrichten en welke u aan de erfgenamen laat, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als er geen erfgenamen bekend zijn

Soms is er niemand: geen partner, geen kinderen, geen familie die reageert. Dan legt u de eindrekening af aan de kantonrechter, die haar beoordeelt. De nalatenschap blijft onbeheerd tot de rechtbank op verzoek van een belanghebbende een vereffenaar benoemt, of tot een erfgenaam zich meldt. U kunt de rechtbank of het Rijksvastgoedbedrijf, dat onbeheerde nalatenschappen afwikkelt, wijzen op de situatie, maar u wordt niet vanzelf vereffenaar. Doe intussen alleen wat schade voorkomt, en houd daarvan een lijst bij.

Als de rechthebbende schulden had

Een bewind was er vaak omdat er schulden waren. Die schulden zijn nu schulden van de nalatenschap. Schuldeisers die u kenden, zullen u blijven schrijven. Verwijs hen door naar de erfgenamen of, als er niemand is, laat hen weten dat het bewind is geëindigd en dat de nalatenschap onbeheerd is. Betaal niets meer op oude betalingsregelingen; dat is aan de erfgenamen, die eerst moeten kiezen of zij aanvaarden. Geef de erfgenamen wel de complete schuldenlijst; zonder die lijst kunnen zij niet kiezen.

De bank in de tussenperiode

Tussen de sterfdag en de verklaring van erfrecht zit vaak een periode van weken waarin de bank de rekening blokkeert en niemand bevoegd is. Meld het overlijden zelf bij de bank, ook als de gemeente het al doorgeeft, en vraag schriftelijk wat de bank in die periode nog toestaat. Vaak de betaling van de uitvaartfactuur en soms van vaste lasten die op de rekening lopen. Leg elke betaling die u in die periode laat doen vast met de reden waarom zij niet kon wachten. Dat is precies de uitzondering die de wet u nog laat, en het is ook wat de erfgenamen en de kantonrechter later willen zien.

Wat er vaak misgaat

De bewindvoerder betaalt na het overlijden door alsof het bewind doorloopt, en de erfgenamen betwisten die betalingen.

Het saldo wordt op verzoek van een familielid overgemaakt zonder verklaring van erfrecht, en een andere erfgenaam meldt zich.

De eindrekening komt maanden na de termijn, en de kantonrechter vraagt om uitleg.

De administratie wordt overgedragen zonder ontvangstbewijs, en later mist een polis.

De bewindvoerder-familielid mengt de eindrekening met de verdeling van de erfenis.

De laatste beloning en de kosten

Uw beloning tot en met de sterfdag en de kosten van het afsluiten, zoals de eindrekening en de overdracht, komen ten laste van de nalatenschap. Voor professionele bewindvoerders gelden de tarieven die de kantonrechter jaarlijks vaststelt in de Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren. Daarin staat ook een aparte vergoeding voor de werkzaamheden bij het einde van het bewind. Voor familiebewindvoerders geldt een lagere standaardbeloning, tenzij zij daarvan hebben afgezien.

Declareer de beloning in de eindrekening, met verwijzing naar de regeling en het jaar. Neem haar niet zelf op van de rekening van de rechthebbende na de sterfdag. Laat de erfgenamen of de executeur haar betalen uit de nalatenschap, of vraag de kantonrechter om machtiging als er geen erfgenamen zijn. Zo blijft het onderscheid tussen bewind en nalatenschap zichtbaar, ook in het laatste bedrag.

Veelgestelde vragen

Ben ik nog bevoegd na het overlijden?

Nee, behalve voor wat niet zonder nadeel kan worden uitgesteld, tot de erfgenamen het beheer hebben overgenomen.

Aan wie leg ik de eindrekening af?

Aan de erfgenamen, ten overstaan van de kantonrechter. Zijn er geen erfgenamen bekend, dan aan de kantonrechter.

Mag ik de uitvaart regelen?

Niet uit hoofde van het bewind. Dat is een zaak van de nabestaanden. De kosten komen uit de nalatenschap.

Wie betaalt mijn laatste beloning?

De nalatenschap, volgens de regels die de kantonrechter voor de beloning hanteert. Declareer haar in de eindrekening.

Hoe lang bewaar ik het dossier?

Rechtspraak vraagt bewindvoerders de administratie vijf jaar te bewaren. Draag de originelen over aan de erfgenamen en houd zelf kopieën.