Ik regel de erfenis van mijn ouder vanuit het buitenland

U woont in Canada, Spanje of Australië, en uw vader of moeder is in Nederland overleden. U kunt niet even langs de bank of de notaris, en de tijdzone maakt bellen lastig. Toch is bijna alles op afstand te doen. Wat u nodig heeft, is een goede volgorde, een paar gelegaliseerde handtekeningen en iemand in Nederland die de post ontvangt.

Wat er voor u geldt

Uw ouder woonde in Nederland, dus het Nederlandse erfrecht bepaalt wie erft en het Nederlandse erfbelastingrecht bepaalt wat u betaalt. Uw eigen woonland doet daar in de meeste gevallen niets aan af, al kan het uw erfenis als inkomen of vermogen zien voor zijn eigen belastingen. Vraag dat na bij een adviseur in uw woonland; de Nederlandse aangifte verandert er niet door.

Onderdeel	Op afstand mogelijk	Wat het vraagt
Verklaring van erfrecht	Ja	Kopie ID, en een volmacht of verklaring met gelegaliseerde handtekening
Aanvaarden of verwerpen	Ja	Verwerpen en beneficiair aanvaarden via de rechtbank, met een volmacht of via de notaris
Bankzaken	Ja	Verklaring van erfrecht, boedelvolmacht aan een erfgenaam in Nederland
Woning verkopen	Ja	Volmacht aan de notaris of een mede-erfgenaam; de leveringsakte kan zonder u worden getekend
Aangifte erfbelasting	Ja, digitaal	DigiD, of een adviseur die namens u aangifte doet
Uitbetaling erfdeel	Ja	Een rekening in Nederland of een buitenlandse rekening met IBAN of SWIFT

Zo pakt u het aan

1. Wijs iemand in Nederland aan als contactpersoon: een broer of zus, een vriend, of de boedelnotaris. Laat de post van de overledene naar dat adres doorsturen.
2. Vraag de notaris om een verklaring van erfrecht en vraag meteen welke stukken hij van u nodig heeft: een kopie van uw paspoort, uw adres, en vaak een volmacht of een verklaring dat u aanvaardt.
3. Regel de legalisatie van uw handtekening. Een Nederlandse notaris accepteert een handtekening die ter plaatse is gelegaliseerd door een notaris, en in landen die bij het Apostilleverdrag zijn aangesloten, voorzien van een apostille. De Nederlandse ambassade of het consulaat kan in veel landen ook een handtekening legaliseren; vraag vooraf naar de werkwijze en de kosten.
4. Kies over aanvaarden. Verwerpen of beneficiair aanvaarden gebeurt met een verklaring bij de rechtbank; de notaris of een gevolmachtigde kan die namens u afleggen. Wacht niet te lang: de kantonrechter kan u op verzoek van een belanghebbende een termijn stellen.
5. Geef een boedelvolmacht aan een erfgenaam in Nederland of aan de notaris, zodat niet elk bankformulier de wereld over hoeft.
6. Doe de aangifte erfbelasting binnen 20 maanden na het overlijden. Met DigiD kan dat digitaal; heeft u geen DigiD meer, dan kan een belastingadviseur of de notaris de aangifte voor u doen.
7. Regel de uitbetaling. Een Nederlandse rekening is het eenvoudigst; een buitenlandse rekening kan ook, maar vraag naar kosten en koers.

DigiD en Nederlandse rekeningen

Veel Nederlanders in het buitenland hebben geen DigiD of Nederlandse bankrekening meer. Een DigiD kunt u vanuit het buitenland aanvragen als u de Nederlandse nationaliteit heeft. De uitgifte loopt via een balie bij een ambassade, consulaat of een aangewezen gemeente, en dat kost tijd. Zonder DigiD kan een gemachtigde de aangifte erfbelasting doen.

Een Nederlandse bankrekening openen vanuit het buitenland is bij de meeste banken niet mogelijk. De uitbetaling van uw erfdeel kan naar een buitenlandse rekening; de notaris of de gevolmachtigde regelt de overschrijving met IBAN en BIC of SWIFT. Vraag vooraf naar de kosten en de koers, en laat grote bedragen niet in delen overmaken zonder afspraak.

Welke stappen u op afstand kunt zetten en welke stukken u eerst laat legaliseren, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Als u de enige erfgenaam bent

Dan is er niemand in Nederland om de volmacht aan te geven, en doet de notaris het meeste. Kies een boedelnotaris die gewend is aan afstandsafwikkeling: e-mail als hoofdkanaal, afspraken per video, een duidelijke lijst van wat hij van u nodig heeft. Vraag om een kostenopgave vooraf; de notaris rekent per uur of een vast bedrag. Voor de woning kan de notaris een makelaar inschakelen en de leveringsakte met uw volmacht passeren; u hoeft niet over te komen.

Als u wel wilt overkomen

Eén reis kan veel oplossen: de notaris bezoeken, de woning bekijken, met de familie de inboedel verdelen, een DigiD-balie bezoeken. Plan die reis dan pas als de verklaring van erfrecht er is en de bank is gedeblokkeerd. In de eerste week na het overlijden is er weinig dat alleen ter plaatse kan, behalve de uitvaart. Neem uw paspoort, bewijs van adres en, als u die heeft, de stukken uit uw woonland mee.

De inboedel en de persoonlijke spullen

Wat op afstand het moeilijkst is, is niet het geld maar de spullen. Vraag de contactpersoon in Nederland om foto’s van de woning en van de inboedel voordat er iets wordt weggehaald, en spreek af wat voor u wordt bewaard en hoe het naar u toe komt. Verzending naar het buitenland van een enkele doos is te doen; van meubels zelden de moeite. Wat u niet wilt, verkoopt of schenkt de contactpersoon namens u, met de opbrengst in de nalatenschap.

Wat er vaak misgaat

Een handtekening op een volmacht wordt niet gelegaliseerd, en de notaris kan er niets mee.

De aangifte erfbelasting blijft liggen omdat de erfgenaam geen DigiD heeft en niet weet dat een gemachtigde het kan doen.

De post van de overledene blijft op het oude adres liggen en niemand ziet de brief van de Belastingdienst.

Het erfdeel wordt in delen overgemaakt naar het buitenland, met verschillende koersen en kosten.

De erfgenaam wacht met de keuze om te aanvaarden tot hij in Nederland is, en de kantonrechter heeft intussen een termijn gesteld.

Het contact met de notaris op afstand

Een boedelnotaris werkt met vaste stukken en vaste momenten. Vraag bij het eerste contact om drie dingen. Een lijst van alles wat hij van u nodig heeft, met per stuk of een scan volstaat of een gelegaliseerd origineel nodig is. Een schatting van de doorlooptijd van de verklaring van erfrecht vanaf het moment dat hij alles heeft; en een afspraak over het kanaal, meestal e-mail met een beveiligde upload voor identiteitsbewijzen.

Stuur nooit een scan van uw paspoort per gewone e-mail zonder dat de notaris daarom vraagt; gebruik de beveiligde omgeving die hij aanbiedt. Houd rekening met de tijdzone bij het plannen van een videogesprek voor het passeren van een akte. Sommige notarissen kunnen een volmacht op afstand laten tekenen via een videoverbinding met identificatie, andere niet. Vraag het. En vraag na de afwikkeling om een digitaal exemplaar van alle akten en van de eindafrekening, zodat u ze in uw woonland bij de hand heeft als de belastingdienst daar vragen stelt.

Veelgestelde vragen

Welk erfrecht geldt als ik in het buitenland woon?

Het erfrecht van het land waar de overledene woonde. Woonde uw ouder in Nederland, dan het Nederlandse.

Moet ik naar Nederland komen?

Nee. Verklaring van erfrecht, aanvaarding, bankzaken, verkoop van de woning en de aangifte erfbelasting kunnen op afstand, met gelegaliseerde handtekeningen en een volmacht.

Hoe legaliseer ik mijn handtekening?

Bij een notaris in uw woonland, met een apostille als dat land bij het Apostilleverdrag hoort, of bij de Nederlandse ambassade of het consulaat. Vraag de Nederlandse notaris vooraf wat hij accepteert.

Betaal ik in mijn woonland ook belasting over de erfenis?

Dat hangt van dat land af. De Nederlandse erfbelasting staat daar los van. Vraag het na bij een adviseur in uw woonland.

Kan mijn erfdeel naar een buitenlandse rekening?

Ja. De notaris of de gevolmachtigde maakt het over met IBAN en BIC of SWIFT. Vraag naar de kosten en de koers.