Erfenis tijdens schuldsanering of Wsnp

Een erfenis tijdens een schuldregeling voelt als een dubbele klap: eerst het verlies, dan het besef dat het geld naar de schuldeisers gaat. Toch is het beeld genuanceerder dan “alles kwijt”. Wat er gebeurt, hangt af van de soort regeling en van wat u doet in de eerste weken.

Twee soorten regelingen

De wettelijke schuldsanering (Wsnp). De rechtbank spreekt haar uit en benoemt een bewindvoerder. Alles wat u tijdens de regeling verkrijgt, valt in de boedel (artikel 295 lid 1 Fw). U verliest de bevoegdheid om over boedelgoederen te beschikken (artikel 296 Fw) en u moet ze op verzoek aan de bewindvoerder afgeven. Aan het eind volgt een schone lei: de resterende schulden zijn niet meer afdwingbaar.

De minnelijke schuldregeling (Msnp). Een afspraak met de schuldeisers via de gemeente of een schuldhulpverlener. De wet regelt haar niet in detail; de afspraken staan in de overeenkomst. Vrijwel altijd staat daarin dat extra vermogen, zoals een erfenis, aan de schuldeisers toekomt. Wie de erfenis verzwijgt, riskeert dat de regeling wordt beëindigd.

Onderdeel	Wsnp	Minnelijke regeling
Erfenis valt bij de schuldeisers	Ja, in de boedel (art. 295 Fw)	Volgens de overeenkomst, vrijwel altijd ja
Wie beheert	De Wsnp-bewindvoerder	De schuldhulpverlener of u zelf, met meldplicht
Duur	1,5 jaar, door de rechter verlengbaar tot maximaal 5 jaar (art. 349a Fw)	Volgens de overeenkomst
Verwerpen	Niet zonder overleg; kan als benadeling gelden	Idem, volgens de afspraken
Als de erfenis alle schulden dekt	Regeling kan eerder eindigen met volledige betaling	Regeling kan eindigen met volledige betaling

Wat u nu doet

1. Meld het overlijden en de erfenis meteen bij uw bewindvoerder of schuldhulpverlener, ook als u de omvang nog niet kent.
2. Doe niets met de erfenis voordat de bewindvoerder heeft gereageerd. Niet aanvaarden, niet verwerpen, niet uitgeven.
3. Vraag de bewindvoerder om instructie over de keuze: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Hij bepaalt in de Wsnp wat er met boedelgoederen gebeurt.
4. Laat de omvang vaststellen. Een negatieve erfenis is voor de boedel waardeloos en verwerpen is dan verdedigbaar; een positieve erfenis gaat naar de boedel.
5. Vraag wat er overblijft. Dekt de erfenis alle schulden, de kosten van de bewindvoerder en de griffierechten, dan eindigt de regeling met een volledige betaling en is de rest voor u.

Welke keuze in uw regeling mogelijk is en wat u eerst aan de bewindvoerder meldt, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Waarom verwerpen niet vanzelfsprekend is

Verwerpen lijkt de manier om te voorkomen dat de erfenis naar de schuldeisers gaat. In de Wsnp is dat een gevaarlijke gedachte. Een erfenis die u had kunnen krijgen en bewust laat lopen, benadeelt de schuldeisers. De rechter kan de regeling dan tussentijds beëindigen zonder schone lei, en dat betekent dat alle schulden terugkomen.

De bewindvoerder kan wel toestemming geven voor verwerping als de erfenis negatief is of als aanvaarden meer kosten dan opbrengsten geeft. Leg die toestemming schriftelijk vast.

Ook buiten de Wsnp is verwerpen niet vrijblijvend. Een schuldeiser die door uw verwerping klaarblijkelijk is benadeeld, kan de rechtbank vragen de nalatenschap mede in zijn belang te laten vereffenen (artikel 4:205 BW). Uw erfdeel gaat dan alsnog naar uw schuldeisers.

Als de overledene zelf in de Wsnp zat

Overlijdt iemand tijdens zijn schuldsanering, dan eindigt de regeling niet automatisch met een schone lei. De schulden die niet zijn betaald, zijn schulden van de nalatenschap. De erfgenamen staan dan voor de vraag of zij aanvaarden, en een negatieve nalatenschap is waarschijnlijk. Beneficiair aanvaarden of verwerpen ligt dan voor de hand; lees daarover bij erfenis met schulden. Neem contact op met de bewindvoerder van de overledene: hij heeft het overzicht van de schulden en de boedel.

Wat er vaak misgaat

De erfenis wordt niet gemeld, en de rechter beëindigt de regeling zonder schone lei.

De erfgenaam verwerpt op eigen houtje, en de bewindvoerder ziet dat als benadeling van de schuldeisers.

Er wordt geld van de erfenis uitgegeven voordat de bewindvoerder is ingelicht.

Een erfenis die alle schulden dekt, wordt niet gebruikt om de regeling eerder af te sluiten.

De erfgenamen van iemand in de Wsnp aanvaarden zuiver en erven de resterende schulden.

Wat de bewindvoerder met de erfenis doet

In de Wsnp beheert de bewindvoerder de boedel. Hij zal de erfenis, zodra zij is vastgesteld, laten overmaken op de boedelrekening. Van daaruit betaalt hij aan het eind van de regeling de schuldeisers naar rato van hun vorderingen, na aftrek van zijn salaris en de kosten. U krijgt een overzicht van wat er is binnengekomen en wat is uitgekeerd.

Is de erfenis een woning of een aandeel daarin, dan beslist de bewindvoerder over verkoop. U kunt die niet zelf tegenhouden, maar wel overleggen over het moment en de manier. Is de erfenis een inboedel of persoonlijke spullen, dan geldt de regel dat niet-bovenmatige inboedel buiten de boedel blijft. Kostbare stukken vallen er wel in. Vraag de bewindvoerder vooraf welke spullen u mag houden, zodat u niets weggeeft of verkoopt wat aan de boedel toekomt.

Na de schone lei is wat u daarna erft, weer van uzelf. De regeling kijkt alleen naar wat tijdens haar looptijd binnenkomt. Overlijdt iemand vlak vóór het einde van uw regeling, dan bent u op de sterfdatum al erfgenaam en valt de erfenis dus nog in de boedel, ook als het geld pas na de schone lei wordt uitbetaald. De sterfdatum is bepalend, niet de datum van uitbetaling.

Veelgestelde vragen

Valt een erfenis in de Wsnp-boedel?

Ja. Artikel 295 van de Faillissementswet rekent alles wat u tijdens de regeling verkrijgt tot de boedel, dus ook een erfenis.

Mag ik de erfenis verwerpen tijdens de Wsnp?

Niet zonder overleg met de bewindvoerder. Verwerpen kan als benadeling van de schuldeisers gelden en tot beëindiging zonder schone lei leiden.

Hoe lang duurt de Wsnp?

In beginsel anderhalf jaar (artikel 349a Fw). De rechter kan de termijn verlengen tot maximaal vijf jaar.

Wat als de erfenis groter is dan mijn schulden?

Dan kan de regeling eindigen met een volledige betaling van de schuldeisers en de kosten. Wat overblijft, is voor u.

Wat gebeurt er met een geërfde woning tijdens de Wsnp?

De woning of uw aandeel erin valt in de boedel. De bewindvoerder beslist over de verkoop en de opbrengst gaat naar de schuldeisers, na aftrek van kosten.