Erfenis na een scheiding: wat geldt er nog?

Een scheiding verandert wie erft, maar niet alles wat ooit is geregeld, verdwijnt vanzelf. Sommige dingen vervallen door de wet, andere blijven staan tot iemand ze wijzigt. Dit is wat er na een scheiding nog geldt, en wat niet.

Wie erft na een scheiding

Zonder testament erven de echtgenoot en de kinderen. Na een echtscheiding is de ex geen echtgenoot meer en valt hij uit de eerste groep. De kinderen blijven. Is de overledene niet opnieuw getrouwd, dan erven de kinderen alles, in gelijke delen.

Bij een scheiding van tafel en bed blijft het huwelijk bestaan, maar ook dan erft de echtgenoot niet meer volgens de wet. Artikel 4:10 BW noemt alleen de niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot als erfgenaam.

Loopt de scheiding nog, dan is de partner nog echtgenoot en erft hij volgens de wet. Alleen een testament kan dat anders regelen. De wet kent één beperking. Was de scheidingsprocedure meer dan een jaar vóór het overlijden begonnen, dan kan de echtgenoot geen vruchtgebruik op de woning of andere goederen meer vragen als een testament hem heeft uitgesloten (artikel 4:32 BW).

Het oude testament

Artikel 4:52 van het Burgerlijk Wetboek zegt dat een beschikking ten gunste van degene met wie de erflater bij het maken van het testament getrouwd was, vervalt door een latere echtscheiding of scheiding van tafel en bed. Alleen als uit het testament zelf blijkt dat het ook na een scheiding moest gelden, blijft het staan.

Dat betekent: een langstlevende-testament uit het huwelijk werkt na de scheiding meestal niet meer voor de ex. Maar de rest van het testament blijft gelden: een executeur die is benoemd, een legaat aan een goed doel, een uitsluitingsclausule, een voogdijregeling.

Wat er in het testament staat	Na de scheiding
Ex-partner als erfgenaam	Vervalt, tenzij het testament anders zegt
Ex-partner als executeur	Vervalt meestal mee; laat de notaris het testament lezen
Kinderen als erfgenaam	Blijft gelden
Uitsluitingsclausule	Blijft gelden
Voogdij over minderjarige kinderen	Blijft gelden, maar de andere ouder met gezag gaat voor
Legaten aan anderen	Blijven gelden

Vraag het testament op via het Centraal Testamentenregister en laat de notaris vaststellen wat er nog geldt. Een testament van vóór de scheiding dat nooit is vervangen, komt vaker voor dan u denkt.

Wat de ex-partner nog kan hebben

Bijzonder partnerpensioen. Bij een scheiding krijgt de ex-partner recht op het partnerpensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, tenzij dat bij de scheiding is uitgesloten. Dat heet bijzonder partnerpensioen. Het pensioenfonds keert het uit aan de ex na het overlijden. Het staat los van de erfenis en de erfgenamen kunnen het niet tegenhouden. Het fonds weet van de scheiding als die destijds is gemeld; controleer dat.

Het gezag over de kinderen. Heeft de ex-partner het ouderlijk gezag over minderjarige kinderen, dan beheert hij het erfdeel van de kinderen. Hij erft niet zelf, maar beheert wel, onder toezicht van de kantonrechter. Een testament kan een ander als bewindvoerder over dat erfdeel hebben aangewezen; ook daarom is het testament belangrijk.

Verrekeningen uit de scheiding. Alimentatie stopt bij overlijden. Bedragen die nog verschuldigd waren uit de verdeling van de huwelijksgemeenschap, blijven een schuld of een vordering van de nalatenschap.

Wat u nu doet

1. Vraag het testament op en laat de notaris beoordelen wat na de scheiding nog geldt.
2. Zoek de echtscheidingsbeschikking en het convenant. Daarin staat wat over het pensioen en de verdeling is afgesproken.
3. Meld het overlijden bij het pensioenfonds en vraag of er een bijzonder partnerpensioen is afgesplitst.
4. Stel vast wie het gezag over minderjarige kinderen heeft en of het testament een bewindvoerder over hun erfdeel aanwijst.
5. Controleer de begunstiging op verzekeringen. Een levensverzekering met de ex als begunstigde keert uit aan de ex als de begunstiging nooit is gewijzigd.

Wat er in uw nalatenschap nog geldt uit de scheiding en welke stap eerst komt, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

De levensverzekering en de begunstiging

Een begunstiging op een levensverzekering of overlijdensrisicoverzekering is geen testament. Artikel 4:52 werkt er niet op. Staat de ex nog als begunstigde op de polis, dan keert de verzekeraar aan de ex uit. Dat kan de bedoeling zijn geweest, bijvoorbeeld voor de kinderen, of een vergeten formulier. De erfgenamen kunnen het niet terugdraaien; de polis is geen deel van de nalatenschap.

Wat er vaak misgaat

De ex-partner wordt als erfgenaam behandeld op grond van een oud testament dat door de scheiding is vervallen.

Niemand meldt het overlijden bij het pensioenfonds, en het bijzonder partnerpensioen blijft liggen.

De begunstiging op de levensverzekering staat nog op de ex, en de kinderen krijgen niets uit de polis.

De ex-partner beheert het erfdeel van de kinderen zonder de kantonrechter in te lichten.

Een scheiding die nog liep, wordt behandeld alsof zij al was uitgesproken.

De verdeling die nog niet rond was

Soms overlijdt een ex-partner terwijl de verdeling van de huwelijksgemeenschap nog niet is afgerond. De woning staat nog op beide namen, er is nog een verrekening van pensioen of spaargeld, of een partneralimentatie loopt nog. Die verdeling gaat door, maar nu tussen u en de erfgenamen van uw ex. Een woning die nog op beide namen stond, is voor de helft van de nalatenschap; de erfgenamen kunnen verdeling vragen, en u ook.

Partneralimentatie eindigt bij het overlijden van degene die haar betaalde. Achterstallige termijnen tot de sterfdatum zijn een schuld van de nalatenschap. Kinderalimentatie stopt eveneens. Het kind erft van de overleden ouder en kan een beroep doen op de som ineens voor verzorging en opvoeding als het jonger dan 21 is. Leg de stand van zaken vast met het echtscheidingsconvenant erbij, en meld uw vordering bij de executeur of de erfgenamen.

Veelgestelde vragen

Erft mijn ex-partner nog?

Nee, na een echtscheiding niet volgens de wet, en een oud testament in zijn voordeel vervalt door artikel 4:52 BW, tenzij het testament zelf anders zegt.

Erven de kinderen uit het eerste huwelijk?

Ja. Kinderen erven van hun ouder, ongeacht de scheiding. Is de overledene hertrouwd, dan geldt de wettelijke verdeling met de nieuwe partner.

Wat is bijzonder partnerpensioen?

Het deel van het partnerpensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd en bij de scheiding aan de ex is toegewezen. Het fonds keert het na het overlijden aan de ex uit.

Wat als de scheiding nog niet was uitgesproken?

Dan was de partner nog echtgenoot en erft hij volgens de wet, tenzij een testament anders bepaalt. Een lopende procedure verandert daar niets aan, behalve voor het vruchtgebruik als de procedure al meer dan een jaar liep.

Eindigt de alimentatie bij overlijden?

Ja, partneralimentatie eindigt bij het overlijden van de betaler. Achterstallige termijnen blijven een schuld van de nalatenschap. Een kind onder de 21 kan een som ineens vragen voor verzorging en opvoeding.