Ik ben enig kind en moet alles alleen regelen

Enig kind zijn na het overlijden van een ouder is dubbel: niemand om mee te delen, en niemand om mee te dragen. Aan de juridische kant is het de eenvoudigste situatie die er is. Er is één erfgenaam, dus geen verdeling, geen boedelvolmacht, geen handtekeningen van anderen. De valkuil is een andere: u kunt alles zelf, dus u doet alles te snel. Dit is de volgorde die u tijd en geld bespaart.

Eerst vaststellen dat u alleen bent

Enig kind betekent niet altijd enig erfgenaam. Kijk naar drie dingen. Leeft er nog een partner van de overledene, ook een nieuwe partner, dan erft die mee, en bij een huwelijk geldt de wettelijke verdeling. De partner krijgt alles en u een vordering. Is er een testament, dan kan daarin een ander zijn benoemd, een goed doel een legaat hebben gekregen, of een executeur zijn aangewezen. En had de overledene een kind uit een eerdere relatie dat u niet kent, dan erft dat mee.

Het Centraal Testamentenregister zegt gratis of er een testament is. De notaris die de verklaring van erfrecht opstelt, controleert ook de Basisregistratie Personen op andere kinderen. Pas daarna weet u zeker dat u alleen bent.

Situatie	Bent u enig erfgenaam?
Beide ouders overleden, geen testament, geen andere kinderen	Ja
Eén ouder overleden, andere ouder leeft, gehuwd	Nee; de wettelijke verdeling geldt en u krijgt een vordering
Testament met legaten aan anderen	Ja, maar u moet de legaten uitkeren
Testament met executeur	Ja, maar de executeur beheert eerst
Halfbroer of halfzus	Nee; die erft mee van de gezamenlijke ouder

Zo pakt u het aan

1. Teken de eerste weken niets dat op aanvaarding lijkt: geen verkoop, geen verdeling, geen rekening leeghalen. De uitvaart regelen en betalen mag; dat is geen zuivere aanvaarding.
2. Breng de omvang in kaart. Bankafschriften, polissen, de laatste belastingaangifte, schulden, de woning. Als u twijfelt over schulden, aanvaard dan beneficiair bij de rechtbank.
3. Vraag een verklaring van erfrecht aan bij de notaris. Bij een enig erfgenaam is die vaak sneller en goedkoper dan bij meerdere. Sommige banken vragen er bij een klein saldo niet om; vraag dat eerst.
4. Meld het overlijden bij de organisaties met de akte van overlijden en, waar nodig, de verklaring van erfrecht. Doe het in één ronde met een lijst, zodat u niet elke week een brief schrijft.
5. Vraag uitkeringen en teruggaven aan: de overlijdensuitkering van de werkgever of uitkeringsinstantie, te veel betaalde premies, de eindafrekening energie, een belastingteruggaaf.
6. Doe de aangifte erfbelasting binnen 20 maanden na het overlijden. Als kind heeft u in 2026 een vrijstelling van € 26.230; daarboven betaalt u 10 procent tot € 158.669 en 20 procent daarboven.
7. Verkoop, verdeel en sluit af: de woning, de inboedel, de laatste rekening. Bewaar de administratie.

Wat u alleen draagt

Bij zuivere aanvaarding bent u met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap. Bij meerdere erfgenamen wordt dat gedeeld; bij u niet. Beneficiair aanvaarden kost griffierecht en een formele vereffening, maar beschermt u volledig. Doe het als er een eigen zaak was, een hypotheek die hoger is dan de woningwaarde, of gewoon weinig zicht op de financiën.

De aangifte erfbelasting is ook helemaal van u. De Belastingdienst stuurt na het overlijden een brief; u doet aangifte over uw hele erfdeel. Een partner-vrijstelling of een verdeling over meerdere kinderen, die de belasting bij grote nalatenschappen drukt, is er voor u niet. Reken dat vooraf uit, zodat u weet wat u apart moet zetten.

Wat in uw nalatenschap de volgorde is en welke organisaties u in één ronde kunt melden, ziet u na de Regelcheck. Gratis, en u ziet uw uitkomst vóór u betaalt.

Hulp inschakelen zonder de regie te verliezen

Alles alleen doen is mogelijk; alles alleen doen naast een baan en een gezin is zwaar. Drie soorten hulp passen bij een enig kind. Een boedelnotaris neemt de verklaring van erfrecht, de aangifte erfbelasting en de correspondentie met organisaties over, tegen een uurtarief of een vast bedrag. Vraag vooraf een opgave. Een ontruimingsbedrijf haalt de woning leeg en verkoopt of verwijdert de inboedel. Een belastingadviseur doet de laatste aangifte inkomstenbelasting en de erfbelasting.

Wat u beter zelf houdt, is het overzicht: welke rekeningen er waren, wat is opgezegd, wat nog loopt. Dat is het deel dat hulpverleners niet kunnen overnemen, omdat zij de overledene niet kenden.

De emotionele kant van alleen zijn

Er is niemand die zegt dat u het goed doet, en niemand die meekijkt of u iets vergeet. Twee praktische dingen helpen. Vraag één vertrouwd iemand, een partner, een vriend, een collega, om elke twee weken een half uur mee te kijken naar de lijst. Niet om te helpen, maar om te horen wat u heeft gedaan. En bepaal vooraf wat u bewaart van de spullen, voordat de ontruiming begint; achteraf is er niemand die het voor u heeft bewaard.

De laatste aangifte inkomstenbelasting

Naast de erfbelasting is er de aangifte inkomstenbelasting over het overlijdensjaar van uw ouder, het zogeheten F-biljet. De Belastingdienst stuurt daarvoor een uitnodiging aan de erven. Die aangifte gaat over het inkomen tot de sterfdag en levert vaak een teruggaaf op, omdat de loonheffing over een heel jaar was berekend. Bewaar de jaaropgaven en de bankafschriften van het overlijdensjaar apart; u heeft ze voor beide aangiften nodig.

Wat er vaak misgaat

Het enig kind aanvaardt stilzwijgend door de rekening leeg te halen, en ontdekt daarna een schuld.

De verklaring van erfrecht wordt aangevraagd terwijl de bank haar bij dit saldo niet nodig had.

De aangifte erfbelasting wordt te laat gedaan omdat niemand eraan herinnerde, en de Belastingdienst rekent belastingrente.

De woning wordt in haast verkocht onder de marktwaarde.

Er blijkt een halfbroer of halfzus te zijn, en de verdeling die al is gedaan, moet over.

Wat u wel en niet kunt overslaan

Als enig erfgenaam vervalt een deel van wat andere nalatenschappen zwaar maakt. U hoeft geen boedelvolmacht te regelen, geen verdeling te maken en geen handtekeningen te verzamelen. Een verklaring van erfrecht kan bij een klein saldo achterwege blijven als de bank daarmee akkoord gaat. De rekening en verantwoording aan mede-erfgenamen bestaat niet.

Wat u niet kunt overslaan, is alles wat naar buiten toe geldt. De Belastingdienst wil de aangifte erfbelasting en de laatste aangifte inkomstenbelasting van de overledene. Schuldeisers hebben recht op betaling in de wettelijke volgorde, ook als u de enige bent. Legatarissen uit het testament hebben recht op hun legaat. En organisaties willen bewijs dat u bevoegd bent, dus de akte van overlijden en vaak toch die verklaring van erfrecht. Maak daarom twee lijsten: wat u voor uzelf regelt, in uw eigen tempo, en wat u aan anderen verschuldigd bent, met de termijn erbij. De tweede lijst gaat voor.

Veelgestelde vragen

Heb ik als enig kind een verklaring van erfrecht nodig?

Vaak wel, voor de bank, de woning en verzekeraars. Sommige banken vragen er bij een klein saldo niet om. Vraag het eerst na.

Moet ik beneficiair aanvaarden als ik enig erfgenaam ben?

Niet verplicht, maar verstandig als u de schulden niet overziet. U bent anders met uw eigen vermogen aansprakelijk, en er is niemand om dat mee te delen.

Hoeveel erfbelasting betaal ik als enig kind?

In 2026 is € 26.230 vrijgesteld. Daarboven betaalt u 10 procent tot € 158.669 en 20 procent over het meerdere.

Kan ik alles uitbesteden?

Ja, aan een boedelnotaris of een andere professional, tegen kosten die uit de nalatenschap komen. De keuzes over aanvaarden en de verantwoordelijkheid blijven bij u.

Wat als er toch een testament is?

Dan geldt dat. Het kan een executeur aanwijzen, legaten bevatten of anderen laten meedelen. Vraag het altijd op, ook als u zeker denkt te weten dat er geen is.